مرضیه ترابی | شهرآرانیوز؛ نام غلامرضاخان شاهسون اینانلو، ملقب به «شهابالملک» و «آصفالدوله»، با ماجرای محنتانگیز فروش دختران قوچان به ترکمانان شمال اترک پیوندی استوار و جداییناپذیر دارد.
غلامرضاخان همان مرد دیوسیرتی است که وقتی نتوانست مالیات مدنظر خود را از مردم نگونبخت خراسان بگیرد، به نفرتانگیزترین شیوه ممکن روی آورد و دختران روستایی را در ازای مبالغ اندکی به ترکمانان فروخت تا پولی را که میخواست، فراهم کند.
این اقدام، برگی سیاه و متعفن را در تاریخ معاصر ایران و بهویژه خراسان رقم زد. آصفالدوله پسر حسینخان شاهسون (شهابالملک) چاپارچی امیر توپخانه بود. او در آغاز جوانی وارد خدمت نظام شد و در سال ۱۲۵۹ قمری به حکومت کرمان و بلوچستان رسید، سه سال بعد حاکم کرمانشاه شد و در سال ۱۲۹۱ قمری لقب «شهابالملک» را، پس از مرگ پدرش، به دست آورد.
آصفالدوله در سال ۱۲۹۵ قمری حاکم کرمان شد. او سال ۱۲۹۹ قمری به حکومت طبرستان رسید و از سال ۱۳۰۹ قمری، مدتی به خوزستان فرستاده شد. غلامرضاخان در سال ۱۳۱۳ قمری به مقام پیشکاری سالارالسلطنه، حاکم جدید خراسان، رسید و در این زمان بود که «آصفالدوله» لقب گرفت. او در جمادیالثانی ۱۳۱۵ قمری برای بار دوم به حکومت کرمان و بلوچستان منصوب شد و در سال ۱۳۱۷ قمری به تهران بازگشت و وزارت خالصهجات سلطنتی و حکومت پایتخت را به وی تفویض کردند. او بعدها مدتی حاکم فارس بود و در همهجا، به صورت شخصیتی پولپرست که جز منافع خود به چیز دیگری نمیاندیشد، ظاهر شد.
جالب اینجاست که ناصرالدینشاه وی را مدتی به عضویت دارالشوری کبری درآورد و در امور مهم مملکتی داخل کرد! غلامرضاخان بعد از پیروزی نهضت مشروطه هم به دنبال مقام و مال بود و حتی مدتی، در ۱۳۲۵ قمری به حکومت خراسان هم رسید و در کابینه ناصرالملک که به انگلوفیل بودن شهرت داشت، مقام وزارت کشور را دریافت کرد. اما سرانجام تکاپوهای نمایندگان خراسان در مجلس شورای ملی، باعث سلب اعتماد از او شد و در نهایت، طبق آنچه «عینالسلطنه» در روزنامه خاطراتش روایت میکند، خود را به دیوانگی زد تا از تعقیب ناشی از جنایاتش مصون بماند و در نهایت فقط به پرداخت دو هزار تومان جریمه محکوم شد.
آصفالدوله در سال ۱۳۲۷ قمری مُرد و به این ترتیب، بخش مهمی از جنایات وی بدون محاکمه و مجازات باقی ماند. در فتومشهد امروز، آصفالدوله را جایی در شهر مشهد، زیر خیمهای فاخر و حکومتی، در جمع تعدادی از بزرگان و مسئولان شهر میبینید. تاریخ برداشت عکس ربیعالاول سال ۱۳۱۳ قمری (حدود ۱۰ سال پیش از واقعه فروش دختران قوچان) و زمانی است که آصفالدوله به عنوان پیشکار «سالارالدوله» به خراسان فرستاده شدهبود. عکس را «امیرخان قاجار» ملقب به «جلیلالسلطنه» برداشته است.