توسعه عکاسی و ثبت مردم‌شناسی
لیلا مودودی
خبرنگار شهر آرا محله
هنر از آن دست عناصری است که سبب زیبایی فضا‌های شهری و در مجموع زیباتر شدن زندگی می‌شود، هنر هم انواع مختلفی دارد که یکی از آن‌ها عکاسی است. عکاسی را باید در واقع هنر ثبت و به تصویر کشیدن لحظات و خاطرات تلخ و شیرین دانست. هنری که باید قدر دانست و به آن فرصت بیشتری برای خودنمایی و دیده شدن داد.
در سال‌های اخیر همواره شاهد این بوده‌ایم که نگارخانه‌های مختلف به برگزاری نمایشگاه عکس در نقاط مختلف شهر اقدام می‌کنند. یکی از این نگارخانه‌ها، نگارخانه جهان اسلام است که در مجتمع فرهنگی امام رضا (ع) در پارک ملت واقع شده است و در زمان‌های مختلف در طول سال میزبان هنرمندانی است که هنر عکاسی خود را برای شهروندان به نمایش می‌گذارند.
در این هفته هم سری به نگارخانه جهان اسلام زدیم تا گزارشی از یکی از نمایشگاه‌های عکس دایر در مجتمع فرهنگی امام رضا (ع) تهیه کنیم.
زمانی که وارد نمایشگاه شدم با تابلو‌های مختلفی روبه‌رو شدم که قاب‌های زیبایی از جا‌های مختلف کشورمان و حتی فراتر از مرز‌های ایران به ثبت رسانده بود، برخی تصاویر به قدری تأثیرگذار بود که کمی مردد شدم تا از کجا شروع کنم. پس از نگاهی به اطراف وارد یکی از دالان‌های نمایشگاه شدم و تصاویر را که مشخصا با احساس و تمرکز بالا گرفته شده بود به تماشا نشستم. مسیر را که طی کردم متوجه شدم که کیفیت چاپی عکس‌ها در طول مسیر در حال تغییر است و متوجه شدم که عکس‌ها از دوره‌های مختلف و در سال‌های مختلف تهیه شده است که سعی دارد روند تغییر کیفیت عکس‌ها را به مخاطب نشان دهد.
تصویر زنی در شرایط سخت زندگی در سیستان و بلوچستان انگار که محدودیت‌ها و کمبود‌ها در این نقطه از کشور را فریاد می‌زد. مردی با لباس زیبای بلوچی و مظلومیت نگاهش که سختی‌ها در گوشه جنوب شرقی کشور را حکایت می‌کرد. تصاویر ثبت شده از ساختمان‌هایی مرتب و شیک در ابوظبی که روایت پیشرفت سریع در کشور همسایه غربی‌مان بود و میزی پر شده از دوربین‌های قدیمی و جدید که نمایانگر توسعه دوربین‌ها و فناوری عکاسی در سال اخیر بود.
مرجان تقی‌پور، مسئول اجرایی این نمایشگاه، بود که در ادامه مسیر نمایشگاه با وی وارد گفتگو شدم. تقی‌پور که خودش هم عکاسی می‌کند و به این هنر واقف است درباره برگزاری این نمایشگاه بیان کرد: من دوره‌های عکاسی را در انجمن عکاسان مشهد و تحت نظر استاد زابل‌عباسی گذراندم که در این نمایشگاه هم بسیاری از تصاویری که خودم و استاد زابل‌عباسی به ثبت رسانده‌ایم به نمایش درآمده است. عکس‌های این نمایشگاه از سال ۷۸ تا امسال به ثبت رسیده است.
این عکاس و هنرمند منطقه در ادامه درباره عکس‌هایی که در این نمایشگاه به نمایش درآمده است، گفت: نمایشگاه عکسی که دایر کردیم در واقع یک نمایشگاه مردم‌شناسی است، چرا که در تصاویر تهیه شده مستند‌نگاری کردیم و سوژه‌ها را از میان سنت‌های مختلف و از روستا‌ها و شهر‌های مختلف انتخاب کردیم، تصاویری هم که در نمایشگاه در معرض دید مخاطبان درآمده از روستای نزدیک مشهد، چابهار، زاهدان و حتی خارج از کشور از هندوستان و امارات تهیه شده است که در واقع سبک زندگی مردم در این مناطق را نشان می‌دهد. مسئول اجرایی این نمایشگاه افزود: ما قصد داشتیم تا در این نمایشگاه آن چیزی را به تصویر بکشیم که در این سال‌ها برای خود عکاسی رقم خورده است و این ۴ قسمت نمایشگاه روایتی بود از آنچه که بر عکاسی در این سال‌ها گذشته است.
تقی‌پور در بخش پایانی هم درباره مکان‌هایی که عکس‌های آن‌ها به نمایش درآمده است، گفت: در چنین نمایشگاه‌هایی و گرفتن عکس آن باید جایی و قابی انتخاب شود که حرف بیشتری برای گفتن داشته باشد و به همین دلیل عکس‌ها، سوژه‌ها و مقصد به گونه‌ای انتخاب شدند که به تصویر کشیدن آن پیام مشخص و واضحی داشته باشد.
نمایشگاه عکس مردم‌شناسی و در واقع فرهنگ‌شناسی نگارخانه بوستان ملت با موضوع CONTACT SHEET بود و بیانگر تکنیک در چاپ عکس آنالوگ است. این نمایشگاه در ۴ بخش تدارک دیده شده بود. بخش اول عکس‌های آنالوگ بود، در ادامه مسیر عکس‌های دیجیتال برای شهروندان به نمایش درآمده بود، در بخش دیگری با نقاشی و عکس روبه‌رو شدم و در بخش پایانی مسیر هم نمایشگری تصاویر با استفاده از پرده دیتا انجام می‌شد، در واقع شیوه طراحی و چیدمان عکس‌ها به این شکل انتخاب شده بود که توسعه در حوزه عکسی در سال‌های اخیر را به مخاطب برساند.