هانیه حسین زاده - همان قدر که در این روزها بازار فروش کیف مدرسه در حال داغ شدن است، بازار تولیدکنندگان کیف مدارس یا سراجی ها هم تا حدی رونق گرفته اما نه به اندازه یک دهه گذشته! این بی رونقی دلایل مختلفی دارد و سبب شده تولید کننده ها درگیر مسائل و مشکلات فراوانی باشند و این درحالی است که آن ها سعی می کنند محصولی تحویل مشتری دهند که در عین ارزان قیمت بودن کیفیت هم داشته باشد.
محدوده ابتدایی خیابان حسینی‌محراب و بخش هایی از خیابان وحید 2 مرکز مهم تولید کیف مدرسه در مشهد است؛

بی کیفیتی مواد اولیه و منفعت طلبی تاجران
غلامی یکی از تولیدکنندگان است که در کارگاهش کوله پشتی و چمدان های تازه تولید شده روی هم انباشته شده اند. او می گوید همان طور که اصفهان مرکز تولید کیف زنانه است، در مشهد، بیشتر کوله پشتی مدارس و چمدان تولید می شود. در واقع مشهد و تهران 2 مرکز عمده کیف مدرسه و چمدان در کشور به شمار می روند.
او یکی از کیف های مدرسه را که دوخت اولیه آن تمام شده است نشانمان می دهد و می گوید: مواد اولیه موجود در بازار کیفیت لازم برای دوخت کوله پشتی دانش آموزی را ندارند و در استفاده چند ماهه فرسوده می شوند و به این ترتیب پدر و مادرها مجبور به خرید دوباره می‎شوند که این مسئله با توجه به شرایط اقتصادی موجود برای خانواده ها مقرون به صرفه نیست.
به گفته او در ایران پارچه «جوردون» تولید می‎شود که در مقایسه با پارچه های چینی درجه 2 و درجه 3 هم کیفیت کمتری دارد، با این حال مشتری ها با توجه به شرایط اقتصادی شان و همچنین فرهنگ سازی هایی که برای خرید کالای ایرانی انجام گرفته است نمی خواهند کالای خارجی بخرند.
او منفعت طلبی تاجران را دلیل این بی کیفتی می داند و ادامه می دهد: کسانی که در کار واردات مواد اولیه و ابزار این کیف ها هستند اهمیتی به کیفیت و زیبایی محصول نهایی نمی دهند. بنابراین ابزارهایی چون زیپ، سرزیپ و پارچه که از چین وارد می شوند، همگی درجه 2 و 3 هستند و کیفیت خوبی ندارند.

استقبال از تصاویر کارتون های خارجی
موسوی گرداننده یک کارگاه بزرگ تولیدی است که یکی از دغدغه هایش استفاده از فرهنگ ایرانی در تولید داخلی است. او می گوید: دوست داریم تولیداتمان متناسب با فرهنگ ایرانی باشد اما چاره ای جز استفاده از اجناس و وسایل چینی برای تولیداتمان نداریم. با این حال تنها کاری که از دستمان برمی آید استفاده نکردن یا تا حد ممکن استفاده اندک از تصاویر خارجی بر روی کیف هاست.
او کیف مدرسه دخترانه ای را که نام تجاری کارگاهش بر روی آن درج شده است در دست می گیرد و اضافه می کند: تقریبا در 70 تا 80 درصد تولیداتمان برای کیف های دخترانه و پسرانه از طراحی و رنگ های متناسب استفاده کرده ایم تا نیاز به چاپ تصاویر خارجی کمتر احساس شود.
او با اشاره به کیف هایی که تصاویری از عروسک های باربی بر روی آن ها نقش بسته است ادامه می دهد: نمی دانم چرا مردم استفاده از این تصاویر را بر روی کیف های فرزندانشان بیشتر می پسندند؟ در حالی که طراحی ایرانی به علاوه برخی تزئینات و یراق هایی که در داخل تولید می شود می تواند یک کیف مدرسه را خیلی زیباتر کند.
موسوی که حالا کوله پشتی دیگری در دست گرفته است می گوید که خودشان هم گاه ناچار بوده اند از این تصاویر استفاده کنند اما ترجیح داده اند تصاویر کوچک تری انتخاب کنند تا زیاد به چشم نیاید.

تولید بدون خلاقیت

سالار را مشغول برش زدن پارچه در کارگاه تولیدی اش می بینیم. او پارچه برش زده را می گذارد روی انبوه پارچه های برش زده دیگری که آماده رفتن زیر چرخ هستند. با او درباره خلاقیت سراجان در تولید کیف مدرسه ای صحبت می‎کنیم که می‎گوید: وجود کیف های خارجی در بازار سبب شده تولیدکنندگان انگیزه ای برای ارائه کارهای خلاقانه نداشته باشند، چرا که کیفیت پایین تولیدات داخلی سبب شده است برخی مشتریان به دنبال کیف های خارجی باشند. به گفته او این موضوع در شرایطی به وجود آمده است که بازار سعی در راضی نگه داشتن مشتری دارد تا با وجود این نابسامانی در قیمت ها و گرانی های اخیر مشتری خود را حفظ کند.

ارزان نامرغوب یا گران باکیفیت؟!

حسینی از دیگر تولید کنند ه هاست که کارگاه تولیدی اش در محدوده بولوار طبرسی قرار دارد و یک فروشگاه هم در حوالی خیابان وحید دارد که تنها کیف های خارجی را در آنجا به فروش می رساند. او تولیدات داخلی و اجناس خارجی را کنار هم، برای فروش نمی گذارد، چرا که به نظر او تفاوت بین آن ها فاحش است و مشتری می ماند پولش را به کیفیت پایین کیف های داخلی بدهد یا مبلغ هنگفتی را صرف کیف خارجی کند که می‎داند سال ها برایش باقی می‎ماند!
این تولید کننده کیفی را از پشت ویترین مغازه اش برمی دارد و داخلش را نشانمان می دهد: مثلا این کوله پشتی که جایی برای حمل لپ تاپ هم در آن درنظر گرفته شده است محافظی با قطر زیاد دارد اما در کیف های تولید خودمان از چنین محافظی استفاده نمی شود. او همچنین آستر ساتن استفاده شده در داخل یک کیف تولید داخلی را لمس می کند و ادامه می دهد: این آستری کیفیت خوبی ندارد و در چندین بار استفاده پاره می شود و در نتیجه لایه اصلی کیف نیز زودتر آسیب می‎بیند. همین طور زیپ ها و سرزیپ های کیف های تولید داخلی بسیار نامرغوب است و با چند بار استفاده خراب یا از کیف جدا می شود.
او دوباره یک کیف خارجی در دست می گیرد و ادامه می دهد: این کیف با اینکه نشان تجاری معتبری ندارد اما کیفیت خوبی دارد و قیمتش ۵۰۰ هزار تومان است. کیف های تولید داخلی مشابه این نیز از ۱۸۰ تا ۲۰۰ هزارتومان به فروش می رسند. ازاین رو مشتری در این شرایط اقتصادی می ماند کیف گران خارجی بخرد یا پولش را بدهد به کیف تولید داخلی ارزان تر که البته می داند عمر بسیار کوتاهی دارد.
حسینی می‎گوید با مشتری اش صادقانه برخورد می کند و در بیان کیفیت محصولات ناچار می‎شود کالای خارجی را تبلیغ کند.

کیف های خوابیده در انبار!

خوابیدن اجناس در انبارها موضوع دیگری است که حسنی، از دیگر سراجان، به آن اشاره می کند و می گوید: مدتی است به دلیل اوضاع اقتصادی، تولید کنندگان سرمایه شان را در انبارها خوابانده اند. در حقیقت تولید کننده ها که بیشترشان فروشنده محصولات تولیدی خود هستند، بخش زیادی از سال را تولید می کنند و محصولات را در انبارها نگه می دارند و تنها در چند ماه آن ها را به فروش می رسانند.
به گفته او یکی از دلایل این اتفاق نقدی شدن شرایط خرید مواد اولیه است. او می گوید چند سالی است واردات کیف های چینی کاهش یافته و سراجان ناچارند همه نیاز بازار را با تولید خودشان پاسخ دهند که با توجه به شرایط اقتصادی این تولیدات از کیفیت خوبی برخوردار نیستند.
او ادامه می دهد: در گذشته به راحتی می توانستیم به صورت اقساطی و با چک های مدت دار خرید کنیم اما مدت زیادی است که خرید وسایل اولیه با مشکلات فراوانی همراه شده است. 

مهم ترین دغدغه ها

گرانی مواد اولیه
متناسب نبودن تصاویر روی کیف‌های مدارس با فرهنگ ایرانی
نبود خلاقیت در تولید
ورود ابزار آلات بی کیفیت
نقدی شدن شرایط خرید مواد اولیه
انباشت تولیدات در انبار

تولید کنندگان هراس تولید دارند!

رئیس اتحادیه صنف سراجان مشهد در پاسخ به دغدغه های اقتصادی تولیدکنندگان کیف مدرسه می‎گوید: با توجه به مسائل اقتصادی، سازمان صنعت، معدن و تجارت تسهیلاتی هجده درصدی را در اختیار تولیدکنندگان کیف قرار داده است. اما باتوجه به نرخ بالای سود و شرایط سخت دریافت آن تولیدکننده ها استقبالی از آن نکرده اند.
حسین ثابتی در بخشی از صحبت هایش به کم شدن قدرت خرید مردم اشاره می کند و ادامه می دهد: با توجه به گرانی های اخیر قیمت کیف از طرف اتحادیه افزایش نداشته اما شرایط اقتصادی سبب شده است در بازار ثبات قیمت وجود نداشته باشد.
به گفته او ثبات نداشتن قیمت در بازار موجب شده است که تولید کننده هراس تولید داشته باشد، برای مثال در فروردین و اردیبهشت امسال تولید کنندگان تولیداتی داشته اند و با توجه به مسائل اقتصادی با مشکلاتی روبه رو شده اند و در مواردی زیان کرده اند.
ثابتی با بیان اینکه در سال های پیش ۸۰ تا ۹۰ درصد کیف های مدرسه از چین به ایران وارد می شد ادامه می دهد: در آن سال ها بسیاری از کارگاه های تولیدی تعطیل شده بودند ولی حالا با جلوگیری از واردات اجناس چینی برخی از این کارگاه ها دوباره فعال شده اند.
به گفته رئیس اتحادیه صنف سراجان مشهد تنها 5 درصد مشهدی ها خریداران کیف های مدرسه تولید مشهد هستند و این درحالی است که بسیاری از همین محصولات از مشهد به تهران می‎رود و در مواردی باز به مشهد برمی گردد و به نام تولید تهران به فروش می رسد.