زهرا اسکندریان - برگزاری «همایش نقش مشارکتی و همافزایی دستگاههای متولی حریم و دهیاران در صیانت از حریم کلانشهر مشهد»، ابعاد تازهای از موضوعات مختلف مربوط به حریم که بهصورت رشتهای به هم متصل هستند، روشن کرد؛ مثل ناقص بودن طرح جامع بعد از 3 سال، وجود 87 هزار هکتار زمین بدون سند و امضاهای طلایی. بهطوری که اعضای کمیته صیانت از حریم مشهد، هرکدام حدود 20 دقیقه صحبت کردند و انتظارات و انتقادات خود را بهنوعی نشان دادند و در نهایت با سخنی از رئیس کمیته صیانت از حریم مشهد، ادارهکل راهوشهرسازی موظف شد طرح جامع مشهد را با فقدان 3 سند، هرچه سریعتر تکمیل کند.
امضاهای طلایی را به پایان برسانید
رئیس کمیته صیانت از حریم مشهد و سرپرست دادسرای ویژه شهرسازی مرکز استان در این مراسم از تکمیل نبودن طرح جامع مشهد انتقاد کرد و گفت: طی 2 سالی که دادسرای ویژه شهرسازی تأسیس شده، طرح جامع مشهد همچنان تکمیل نشده و ایرادهای آن باقی است. رفع ایرادهای این طرح، دغدغه تمامی دستگاههاست؛ بنابراین همینجا بهعنوان نماینده دادستانی به ادارهکل راهوشهرسازی تکلیف میکنم که پیش از آنکه دستگاه قضا به این قضیه ورود جدی کند، اقدامات لازم را در راستای تعیین تکلیف طرح جامع انجام دهد و دوره امضاهای طلایی را به پایان رساند. مهدی حقدادی با بیان اینکه ایجاد کمیته صیانت از اراضی حریم شهر، نشانه بیکفایتی دستگاههای مسئول در این زمینه است، افزود: فعلا به دستگاههای مربوط در این زمینه، هشدار میدهیم که گلوگاههای فساد خشکانده شود و دستگاهها مسئولیت نظارتی خود را داشته باشند. با نظارت الکترونیکی که شهرداری مشهد در پی آن است، میتوانیم نظارت دقیقتری در این زمینه داشته باشیم.
حقدادی با بیان اینکه این دوره دستگاه قضایی، دوره برخورد طلایی با فساد است، گفت: امروز همافزایی موجود میان دستگاهها مثالزدنی است، اما دستگاه قضا تسامح و بیتوجهی ادارهکل راهوشهرسازی و سایر نهادهای نظارتی در امور اراضی را هم به دوش میکشد. او تأکید کرد: نمیتوان فقط به صدور بخشنامه، آییننامه و جلسات بیفایده اکتفا کرد و میخواهیم استانداری و فرمانداری در حوزه حرایم و روستاها وظیفه خود را با جدیت بیشتری انجام دهند.
مشکلات کار جزیره ای
فرماندار مشهد نیز در سخنرانی خود با اعتقاد به اینکه بخشی از مشکل حاشیهنشینی ناشی از جزیرهای کار کردن و بخشی کار کردن دستگاههاست، اظهارکرد: برای نمونه امروز در مسیر انتقال خط لوله گاز ساختوساز ایجادشده و درواقع تمام این مشکلات به علت این است که دستگاهها بخشی و جزیرهای عمل میکنند.
محمدرضا هاشمی با بیان اینکه اگر در زمان رأیگیری به دنبال مشارکت و رأی مردم هستیم، در توزیع اعتبارات هم باید مردم را در نظر داشته باشیم، گفت: امروز ۶ هزار میلیارد تومان از صندوق توسعه و ۶ هزار میلیارد تومان از بانکها برای توسعه کار روستایی درنظر گرفته شده است. سهم مشهد از این میزان، ۸۲ میلیارد تومان است. باید توجه داشت که اشتغال به این معنا نیست که حتما کار دولتی ایجاد شود، بلکه اگر اهل کار باشیم، قطعا کار وجود دارد. او در ادامه درباره بهبود وضعیت روستانشینی برای جلوگیری از افزایش حاشیه شهر نیز سخن گفت که البته این موضوع با واکنش رئیس کمیسیون شهرسازی و عمران شورای شهر مشهد روبهرو شد.
فرماندار مشهد اظهار کرد: «120روستا در حریم کلانشهر مشهد وجود دارد و برای رفع مشکلات آنها نیازمند همافزایی شهرداری مشهد و دهیاریهاست. در این صورت است که شاهد گسترش بیرویه حاشیهنشینی نخواهیم بود.»
بازگشت از شهر به روستا، آرزواندیشی است
محمدهادی مهدینیا، رئیس کمیسیون عمران و شهرسازی شورای شهر مشهد در شروع سخنرانی خود که البته در آن زمان فرماندار هم جلسه را ترک کرده بود، اینطور گفت: خواستم تا این موضوع را به فرماندار هم بگویم اما او جلسه را ترک کرده است؛ بازگشت افراد از شهر به روستا نوعی آرزواندیشی است؛ چراکه ۴۰ سال است در تلاشیم تا این اتفاق صورت بگیرد، اما نتیجهای به همراه نداشته است. درواقع گسترش شهرنشینی، جریانی جهانی است. برای نمونه کشور استرالیا دارای ۹۰درصد شهرنشین بوده و فقط ۹ درصد آن روستانشین است؛ با این وجود صادرکننده گوشت در جهان است. در کشور آمریکا نیز ۸۲درصد شهرنشین هستند، اما این کشور بزرگترین تولیدکننده گندم دنیاست.
او با بیان اینکه تراکم جمعیتی مشهد حدود ۹۰ نفر در هکتار است که این میزان، جزو دستهبندیهای پرتراکم در حوزه شهری نیست، گفت: باید توجه داشت که به صرف بازگشت افراد از شهر به روستا، کشاورزی رونق نمیگیرد. آنچه که ایراد دارد، بدشهرنشینی و حاشیهنشینی است و درواقع نفس شهرنشینی بد نیست. اگر امروز آمارها نشان میدهد ضریب اشتغال کشاورزی کاهش داشته، به آن دلیل است که استفاده از ماشینآلات افزایش پیدا کرده است.
87 هزار هکتار حریم بیسند
مهدینیا از تکمیل نبودن طرح جامع به دلیل بروز بسیاری از مشکلات انتقاد کرد و افزود: بر اساس طرح جامع سوم مشهد، حریم شهر تقریبا سهبرابر شده و درواقع حدود ۸۷ هزار هکتار حریم مشهد بدون سند است.
رئیس کمیسیون شهرسازی و عمران شورای شهر مشهد یادآور شد: باید عملکرد گذشته خود را درباره حریم این شهر طی ۵۰ سال بررسی کنیم که به اعتقاد بسیاری از کارشناسان، عملکرد مثبتی وجود نداشته است؛ بنابراین امروز بهدلیل وجود چالشهای بسیار زیاد موجود باید این مشکل را دریابیم. مهدینیا با اشاره به مشکلات شهرداری در حریم شهر بیان کرد: طرح جامع شهر مشهد در سال ۹۵ ابلاغ شده است. نبود سند پهنهبندی حریم، نبود سند بلندمرتبهسازی و دچار نقصان بودن تراز مالی فیزیکی، 3مشکل طرح جامع بود و شورای عالی شهرسازی و معماری پس از ابلاغ این طرح، برای تدوین این اسناد 3 ماه به ادارهکل راهوشهرسازی مهلت داد تا این امر محقق شود؛ اما 3 سال از آن تاریخ گذشته است و هنوز این اسناد تعیین تکلیف نشدهاند.
این عضو شورای شهر افزود: درواقع بهدلیل نبود این اسناد با زمینها بهصورت موردی و با تشخیصهای فردی برخورد میشود که این موضوع باعث ایجاد امضاهای طلایی و در نهایت فساد میشود. محمدحسین حسیننژاد، معاون شهرسازی و معماری شهردار مشهد هم با بیان اینکه نباید در حریم، یک وجب زمین بدون تکلیف باقی بماند، گفت: مشهد 30 هزارهکتاری، 86هزار هکتار حریم دارد و حالا نمیتوان با کمک قوه قهریه ترمز را بکشیم. باید برای ساماندهی آنها برنامه داشته باشیم؛ زیرا در غیر این صورت، با مقاومت مردم مواجه میشویم. در چنین مواردی تجربه نشان داده مقابله با مردم به ضرر است. اگر قرار بود برخوردهای قهری جواب دهد، تاکنون در این حوزه موفق بودیم. وی افزود: در این راستا اصلاح کالبد به معنای اصلاح شریانهای اساسی و توانمندسازی به معنای ایجاد شغل و امنیت باید مدنظر باشد.
این همایش هم مانند خیلی همایشهای دیگر بدون حاشیه نبود و گوشهای از آن به وضعِ سخنرانی بدون هماهنگی قبلی فرماندار مربوط بود و گوشهای دیگر به مجادلهای کوتاه بر سر بودن یا نبودن لوگوی فرمانداری در پرده نمایش اختصاص یافت.
محمدرضا هاشمی که حدود یکماه پیش از قم به فرمانداری مشهد آمده است، در سخنرانیاش در این مراسم، علاوه بر صحبتهای اصلی خود، به 2 موضوع حاشیهای هم پرداخت. او در پایان صحبتهایش درباره نبودن لوگوی فرمانداری در پوستر برنامه اعتراض کرد. فرماندار مشهد درحالیکه روی سنِ تالار شهر به سمت پرده نمایش میرفت، به لوگوی استانداری در این پوستر اشاره کرد و ادامه داد: باید استقلال فرمانداری مشهد حفظ شود و این مجموعه نباید در سایه قرار بگیرد.
این درحالی است که هفته گذشته علیرضا رزمحسینی، استاندار خراسانرضوی، در مراسمی بدون مقدمه خطاب به فرماندار مشهد توصیه کرده بود که «فرماندار مشهد باید بتواند همگرایی موجود در این شهرستان را با تواضع و فروتنی، اعتدال و میانهروی تقویت کند».
موضوع دومی که هاشمی، فرماندار مشهد، در مراسم روز پنجشنبه بیان کرد، درباره نحوه اطلاعرسانی سخنرانیاش بود. او اینطور گفت که برای سخنرانیاش در این مراسم از قبل هماهنگ نشده بود و از دعوتنامهای که برای او ارسال شده، متوجه شده است که باید در مراسم روز پنجشنبه سخنرانی کند.
هاشمی این را هم اظهار کرد که روابطعمومی فرمانداری مشهد هم از موضوع سخنرانی فرماندار در این جلسه بیخبر بوده است.