سمیه سعادتمند | شهرآرانیوز؛ در سالهای اخیر، مدارس استعدادهای درخشان یا سمپاد به نمادی از موفقیت تحصیلی در ایران تبدیل شدهاند؛ مدارسی که با آزمون ورودی و پذیرش محدود دانشآموزان مستعد اداره میشوند و هر سال بخش بزرگی از رتبههای برتر کنکور سراسری را به خود اختصاص میدهند. این موضوع، در نگاه اول دستاوردی برای توسعه علمی کشور به شمار میرود، اما در لایههای پنهان، بحث عدالت آموزشی را نیز پررنگ میکند.
آمارها نشان میدهد که سهم دانشآموزان مدارس سمپاد از رتبههای تکرقمی و زیر هزار کنکور، بهطور درخورتوجهی بالاست؛ برای مثال، در سالهای اخیر بیش از ۷۰درصد رتبههای برتر کشور متعلق به دانشآموزان مدارس سمپاد بوده، در حالی که جمعیت آنها نسبت به کل دانشآموزان کشور کمتر از ۵درصد است. در استان خراسان رضوی نیز از هفت رتبه تکرقمی کنکور، پنج رتبه مربوط به دانشآموزان مشهد بوده است که سهم درخور توجه مدارس استعدادهای درخشان در این شهر را نشان میدهد و نقش آنها در موفقیتهای منطقهای کاملا آشکار است.
این تمرکز موفقیتها باعث شده که پرسشهایی درباره عدالت آموزشی مطرح شود. آیا تمام دانشآموزان کشور، فارغ از نوع مدرسه و منطقه جغرافیایی، فرصت برابر برای موفقیت تحصیلی دارند یا اینکه سیستم آموزشی، بهطور طبیعی بخشی از جمعیت را در مسیرهای ویژه و با امکانات بیشتر قرار میدهد و مابقی را با محدودیتهای شدید روبهرو میکند؟
کارشناسان معتقدند که این شکاف، نتیجه تفاوت در منابع، امکانات و حمایتهای آموزشی بین مدارس سمپاد و دیگر مدارس دولتی است، هرچند مدارسی مانند سمپاد موفقیتهای چشمگیری کسب کردهاند، اما همزمان ضرورت بازنگری در سیاستهای آموزشی برای ایجاد فرصت برابر و حمایت از مدارس عادی بیش از پیش احساس میشود. ایجاد برنامههای تقویتی، دسترسی به منابع آموزشی یکسان و توانمندسازی معلمان مدارس دولتی، میتواند گامی مؤثر در راستای کاهش این شکاف باشد.
تحصیل ۶۰ درصد از دانشآموزان سمپاد در مشهد
رئیس اداره استعدادهای درخشان و دانشپژوهان آموزشوپرورش خراسان رضوی در گفتوگو با شهرآرا با اشاره به وضعیت مدارس سمپاد در استان، گفت: در حال حاضر در مجموع مدارس متوسطه اول و دوم استعدادهای درخشان خراسان رضوی، حدود ۱۲هزار دانشآموز مشغول به تحصیل هستند که نزدیک به ۶۰درصد آنها در شهر مشهد تحصیل میکنند.
هادی ظریف افزود: تمرکز بخشی از جامعه سمپاد در مشهد به دلیل جمعیت دانشآموزی بالاتر این شهر است، اما سیاست کلی ما در سالهای اخیر، توسعه متوازن مدارس استعدادهای درخشان در سراسر استان بوده است.
چگونه وارد مدارس سمپاد شویم؟
رئیس اداره استعدادهای درخشان خراسان رضوی درباره شیوه پذیرش دانشآموزان در این مدارس گفت: ورودی مدارس سمپاد بر پایه آزمون است و دو مسیر اصلی برای جذب دانشآموز وجود دارد؛ یکی آزمون پایه هفتم برای ورود به متوسطه اول و دیگری آزمون پایه دهم که علاوهبر دانشآموزان دوره اول سمپاد، حدود ۸دهم درصد از دانشآموزان پایه نهم کشور نیز از طریق آزمون وارد مدارس استعدادهای درخشان میشوند.
وی بیان کرد: آزمون ورودی سمپاد، آزمون یادگیری و محفوظات نیست، بلکه آزمون استعداد است. در این آزمون، تواناییهای ذهنی، قدرت تحلیل و استعداد بالقوه دانشآموزان سنجیده میشود و تفاوتی ندارد دانشآموز در چه مدرسهای تحصیل کرده یا چه میزان امکانات آموزشی در اختیار داشته است.
ظریف ادامه داد: همین رویکرد باعث شده دانشآموزانی از مناطق حاشیهای شهرها و حتی مناطق کمتر برخوردار استان وارد مدارس سمپاد شوند و امروز در میان رتبههای برتر کنکور سراسری قرار بگیرند؛ دانشآموزانی که شاید در پایههای تحصیلی قبل، شرایط آموزشی مناسبی نداشتهاند.
رئیس اداره استعدادهای درخشان خراسان رضوی با اشاره به برنامههای آموزشی این مدارس گفت: فعالیتهای مدارس سمپاد به دو بخش تقسیم میشود؛ بخشی فعالیتهای ویژهای است که در خود مدارس استعدادهای درخشان اجرا میشود و بخش دیگر فعالیتهای فراگیر است که شامل جشنوارهها، المپیادها و کارگاههای آموزشی میشود و دانشآموزان مدارس عادی نیز میتوانند در آنها شرکت کنند.
استعدادپروری محدود به استعدادهای درخشان نیست
وی افزود: نگاه ما این است که استعدادپروری محدود به مدارس سمپاد نباشد و دانشآموزان مستعد در مدارس عادی نیز بتوانند از برنامههای آموزشی و مهارتی بهرهمند شوند.
{$sepehr_key_180061}
مدارس جدید سمپاد در مشهد و استان
ظریف درباره توسعه مدارس سمپاد در استان تصریح کرد: یکی از سیاستهای اصلی ما، گسترش مدارس استعدادهای درخشان در مناطق مختلف استان بوده است. امسال مدارس سمپاد جدیدی در شهرهای گلبهار، خواف و چناران راهاندازی شد و در مشهد نیز در ناحیه ۷ دو مدرسه سمپاد ایحاد شده است.
۲۲ مدرسه استعدادهای درخشان در مشهد
وی افزود: در حال حاضر در مشهد ۲۲مدرسه سمپاد فعال است که از این تعداد، سه مدرسه امسال تأسیس شدهاند. در سطح استان نیز مجموع مدارس سمپاد به ۵۲مدرسه میرسد که هفت مدرسه از آنها در همین سال تحصیلی راهاندازی شده است.
رئیس اداره استعدادهای درخشان خراسان رضوی با اشاره به جایگاه این مدارس در نظام آموزشی کشور گفت: مدارس سمپاد جزو مدارس دولتی محسوب میشوند و هدف آنها رقابت با مدارس عادی نیست، بلکه شناسایی و هدایت استعدادها در چارچوب آموزش و پرورش است.
وی تصریح کرد: اگر همزمان با فعالیت مدارس سمپاد، کیفیت آموزش در مدارس دولتی عادی نیز ارتقا پیدا کند، میتوان به تحقق عدالت آموزشی نزدیکتر شد و شکافهای موجود را کاهش داد.
ظریف در پایان گفت: هدف اصلی مدارس استعدادهای درخشان، صرفا کسب رتبه در کنکور نیست، بلکه تربیت دانشآموزانی خلاق، مسئلهمحور و مسئولیتپذیر است که بتوانند در آینده نقش مؤثری در توسعه علمی و اجتماعی کشور ایفا کنند.