شهناز سلطانی/شهربانو، چرتکه میاندازد، اما انگار خوب نمیاندازد. فکر میکند مشکل از چرتکهاش است که دخل وخرجش باهم نمیخواند. اما واقعیت این است که خوب چرتکه نمیاندازد. چرتکه انداختن برای خودش حسابوکتابی دارد و نوعی مهارت است که آموختنی است و هیچ عقل سلیمی از آن غافل نمیشود. بهخصوص این روزها که بحران اقتصادی گریبان خانوادهها را گرفته و برای رویارویی با آن به نظر میرسد، بهترین راهحل «مدیریت اقتصادی خانواده» است. موضوعی که در دانشگاههای مهم دنیا درباره آن بحث و تحقیق میشود و آثار این نوع مدیریت از خانواده بیرون میآید و خود را در جامعه بهخوبی نشان میدهد. شاید به نظر برسد در وضعیتی که هر روز قیمت اجناس تصاعدی بالا میرود، اما درآمد ما تکانی نمیخورد، مدیریت اقتصادی خانواده چه معنی دارد، اما اشتباه نکنید. پژوهشهای پژوهشگران علم اقتصاد نشان داده است این موضوع آنقدر اهمیت دارد که باید وارد کتابهای درسی بچهها شود، چراکه آنها بخش مهمی از مخارج خانواده هستند و آموزش به آنها مثل نان شب واجب است.
ریش و قیچی دست خانم
اصلا موضوع آن قدرها هم که فکر میکنید پیچیده نیست و نتایج همین پژوهشها چند راهکار ساده به ما ارائه داده که برای همه ما عملی است و بیشک مهمترین عنصر در این برنامهریزی و ایجاد تغییرات محسوس، کسی نیست جز یک خانم خانهدار. ریش و قیچی را باید بهدست او سپرد، مطمئن باشید که کار بدی از آب در نمیآید.
همه را بنویسید
اول اینکه بنویسید و دقیق و درست و منطقی بنویسید، همه درآمدتان و هم هزینههایتان. کافی است یک ماه امتحان کنید. آنوقت میفهمید که نوشتنش سخت نیست و لابهلای این نوشتهها حرفهای زیادی هست که باید بخشی از آنها را قلم گرفت. یک ماه همه آنچه را خرج کردهاید، یادداشت کنید و اصلا هم نگویید اینکه مهم نبوده یا آنیکی ضروری بوده است. این نوشتن رفتار اقتصادی شما را بهروشنی برای شما نشان میدهد که در گامهای بعدی به شما کمک میکند. نوشتن باعث میشود تمرکز کنید روی رفتار اقتصادی خودتان و برنامهریزی درست انجام دهید و از هزینههای غیرضروری اجتناب و هدفمند هزینه کنید. در پایان ماه، روی نوشتهتان دقت کنید و ببینید کدامیک از هزینهها اولویت داشته و ضروری بوده است و کدامیک را میشد انجام نداد و در واقع اتلاف بخشی از درآمد ما بوده است.
تجمل تعطیل
از تجملگرایی دوری کنید. چه وقتی برای خودتان و اعضای خانوادهتان خرید میکنید و چه برای دیگران. گاهی پیش میآید که ما برای مناسبتی برای دیگران هدیه میگیریم، اما در خرید آنها این موضوع برای ما اهمیت دارد که خوب باشد و چشمگیر و در نگاه دیگران تحسینبرانگیز، حتی اگر خرید آن به قیمت تحمیل فشار اقتصادی به ما باشد. یا ترجیح میدهیم برای خودمان بهترینها را بخریم از بهترین و گرانترین برندها. درست است که ضربالمثل معروفی میگوید: هنوز آنقدر پولدار نشدهام که جنس ارزان بخرم، اما یادمان نرود خرید جنس خوب نباید ما را در تنگنا قرار دهد. بهتر است در خرید برای خودمان و دیگران نگاه منطقی داشته باشیم تا احساسی.
{$sepehr_key_180308}
پس انداز کنید
توصیه برنامهریزان مالی حرفهای این است که ما حداقل در ماه ۱۰ درصد درآمدمان را پسانداز کنیم. ممکن است یک روز ماشین ما خراب شود و خرج روی دست ما بگذارد یا خدایناکرده بیماری گریبان ما یا یکی از اعضای خانواده را بگیرد یا چند ماهی بیکاری به سراغ ما بیاید. باید بتوانیم برای مدت سه تا ششماه هزینه های جاری و ضروری زندگیمان را پوشش دهیم با همین پساندازی که برای روزهای مبادا
نگه داشتهایم. پس جایی برای هزینه های پیشبینی نشده باز کنیم.
چانه بزنید
نیازی نیست برای ماه های آینده و بلکه سال آینده را هم خرید کنیم و کمدها و انبارها را پر کنیم. شاید فکر کنید این طوری خیالتان راحت است، ولی فشار و استرسی که به خودتان وارد میشود نباید نادیده بگیرید. بهتر است از مراکزی خرید کنید که قیمت کمتری دارد یا در فصولی خرید کنید که تخفیف های خوبی دارد و یادتان نرود حداقل در جامعه ما چانهزدن بخشی از رفتار اقتصادی ما ایرانیهاست. از چانهزدن خجالت نکشید و آن را یک برگ برنده ببینید که درصد حتی کمی از هزینههایتان را کم میکند.
قلک بخرید
بچهها آینه تمامنمای ما هستند. هر چه بکاریم همان را درو میکنیم. پس آنها را با اصول درست هزینه و پسانداز آشنا کنیم. همانطور که ما پسانداز میکنیم برای آنها هم از کودکی قلکی بخریم تا پسانداز کردن را بیاموزند. بخش مهمی از مخارج هر خانواده را بچهها به وجودمیآمدند. ما نباید با هر هزینهتراشی آنها همراه شویم. برخلاف اینکه ما فکر میکنیم باید به هر ساز آنها برقصیم بچهها سررشتهای از منطق دارند و میشود با زبان منطق و متناسب با سن آنها همصحبت شویم، بدون آنکه آنها را دچار استرس کنیم.
پول نقد، آفت
پول نقد همراه شما یک آفت است برای درآمد شما. تجربه نشان داده ما پول نقدمان را سریعتر خرج میکنیم تا پول موجود در کارت بانکی. پس تا آنجا که میتوانید پول نقد در جیبتان یا کیفتان نگذارید. همینطور بخشی از درآمدتان را که اصلا نمیخواهید خرج شود در کارتی بریزید که رمز دوم ندارد و آن را در خانه باقی بگذارید و به اهداف مهمتری فکر کنید که قرار است با این کارت محقق شود.
پسانداز سلامت
پژوهشگران حوزه مالی که روی موضوع اقتصاد خانواده کار میکنند و رفتار اقتصادی آنها را رصد میکنند، معتقدند ورزش پسانداز سلامت ماست. اگر آن را در برنامه زندگیمان بگنجانیم هزینه های سرسامآور درمان را در سال های آینده تا حد درخورتوجهی کم میکنیم. در واقع این پسانداز سلامت یک تیر و دو نشان است. هم کیفیت زندگی امروز ما را بالاتر میبرد و هم بخشی از نگرانی ما در سال های آینده را نسبت به مخارج درمان کم میکند.
دست به کار شویم
در یک تحقیق که بانک مرکزی آن را انجام داده است معلوم شد مردم مناطق آذریزبان در ایران تعادل خوبی بین درآمد و هزینه های زندگیشان برقرار میکنند و مردم مناطق شمالی کشورکه به بذل و بخشش شهرهاند حتی ممکن است درآمد ماه های بعدی را هم امروز به قول معروف پیش پیش خرج کنند. از این نتیجه به خوبی میتوان دریافت که اقلیم و شرایط زیست در آن چقدر میتواند به رفتار اقتصادی ما جهت دهد و در آن دخیل باشد. پس در شرایطی که وضعیت اقتصادی جهان و جامعه ما و تورم و مختصات آبوهوایی و. روی اقتصاد خانواده ما اثر میگذارد آیا بهتر نیست خودمان دست به کار شویم و با اصول درست و نگاه منطقی از این اثرگذاری منفی تا حد امکان جلوگیری کنیم؟