آزیتا حسینزاده عطار | شهرآرانیوز؛ زنگ تفریح که به پایان میرسد، زنگ بعدی کلاس درس دینی است. معلم این زنگ، کتاب را باز نمیکند؛ بهجای آن برای بچهها از «ماه مهمانی خدا» میگوید و ورودشان به فصل تازهای از زندگی را تبریک میگوید.
چون این جلسه با آخرین هفته ماه شعبان همزمان شده است، صحبتهای معلم برای دختران ۹ساله کلاس، رنگوبوی «روزهاولیها» را دارد. او با بچهها قرار میگذارد نخستین روز ماه رمضان را با هم برنامهریزی کنند و تا بعد از خوردن افطار در مدرسه بمانند. پیشنهاد میدهد نمازهای ظهر و عصر و مغرب و عشای آن روز را در کنار هم بخوانند و با هم در حیاط مدرسه، بر سر سفره سادهای از سوپ و پنیر و خرما و چای بنشینند.
سمانه یکی از دانشآموزان همین کلاس است؛ دختری که دو سالی میشود اصرار دارد همراه پدر، مادر، خواهر و برادرش روزه بگیرد. حالا تنها چند روز تا تحقق این شوق دوساله باقی مانده و او قرار است برای نخستینبار مهمان ماه ضیافت خدا شود. این گزارش، قرار است توصیههایی برای والدین، مدارس و روزهاولیها ارائه دهد؛ توصیههایی که میتواند به آنها کمک کند ماه رمضان را آسانتر پشت سر بگذارند.
یک اتفاق خوب برای روزه اولیها
یکی از اتفاقهای خوب امسال برای روزهاولیها این است که ماه مهمانی خدا با زمستان مصادف شده است. روزها کوتاه است و به دلیل مدرسه رفتن بچهها، بخش زیادی از روز به حضور در کلاسهای درس میگذرد و سرشان گرم است. پس کمتر حس گرسنگی و تشنگی سراغ آنها خواهد آمد. روزهاولیها، به خصوص دخترهای ۹ ساله امسال باید روزه بگیرند و پدر و مادرها باید کارهای خلاقانهای برای شادابی و انرژی گرفتن آنها در این روزها به کار ببرند تا ماه رمضان امسال، هم نشاط و معنویت بچهها حفظ شود و هم سلامت آنها تأمین شود.
فواید روزهداری
بهتر است پیش از زمانی که روزه به فرزندتان واجب شود با او درباره فواید روزهداری صحبت کنید. برخی از این فایدهها شما را شگفتزده میکند.
کاهش وزن
در طول روزه گرفتن از خوردن غذاهای دارای قند محروم هستید و بدن از ذخیره چربی به عنوان منبع انرژی استفاده میکند.
افزایش هورمون رشد
هورمون رشد انسان برای کودکان و ورزشکاران بسیار مفید است، زیرا علاوه بر کمک به رشد قدی کودکان، زمان بهبود بیماریها را سرعت میبخشد و به بازسازی سریعتر ماهیچه کمک میکند.
پایین آوردن کلسترول
در طول روزهداری سطح کلسترول بد به طرز چشمگیری کاهش پیدا میکند، که این خوب است، در حالی که روزه گرفتن هیچ تأثیری بر سطح کلسترول خوب نمیگذارد.
تقویت سیستم ایمنی بدن
در روزهداری به سیستم داخلی بدنتان مدتی استراحت میدهید تا اینکه بدنتان بتواند به مبارزه با عفونتها متمرکز شود.
ترک عادات بد
عادتهایی مانند خوردن غذاهای مضر و مواد قندی در زمان روزه گرفتن کنترل میشود و روزه میتواند یک رژیم غذایی سالم باشد.
تقویت دستگاه گوارش
در زمان روزهداری، به معدهتان کمی استراحت میدهید تا بتواند تجدید قوا کند و حتی خودش را پاکسازی کند.
درخشان شدن و سلامت پوست
در ماه ضیافت خدا بدنتان فرصت این را خواهد داشت که خودش را از مواد سمی پاکسازی کند و همزمان فرایند بازسازی سلولها را بهبود ببخشد.
کاهش قند خون
روزه گرفتن میزان تجزیه گلوکز را افزایش میدهد تا بدن بتواند انرژی بگیرد. بنابراین، تولید انسولین را کاهش میدهد و لوزالمعده استراحت میکند.
بهبود عملکرد مغز
در زمان روزه گرفتن، به جای احساس کسالت و تمرکز نداشتن، هوشیارتر هستید، چون مغز بسیار بهتر عمل میکند.
ورزش زیادی ممنوع!
وقتی فرزندتان روزهدار است و گرسنگی و تشنگی در حالت عادی سراغش میآید حواستان به این موارد باشد:
- فعالیتهای جسمانی پرهیجان بچهها را به بعد از زمان افطار یا بعد از ماه مبارک رمضان موکول کنید.
- انجام ورزشهایی که باعث تعریق بیشتر میشوند، به بدن بچهها، که هنوز به روزه عادت ندارد، آسیب میزند.
سحرهای پر انرژی
بیدار شدن سحر برای بچههای روزه اولی باید خیلی سخت باشد. دلیلش هم این است که برنامه خواب آنها به هم میریزد. به ویژه به این دلیل که باید صبح به مدرسه هم بروند.
- برنامهای بچینید که بچهها قبل از سحر حدود ۷ تا ۸ ساعت خوابیده باشند تا رغبت بیدار شدن برای سحر را داشته باشند.
- سحری نباید با عجله خورده شود، چون سبب مشکلات گوارشی میشود.
- کمی زودتر بیدار شدن و مصرف میوه یا کمی سالاد، میتواند محرک خوبی برای اشتهای بچهها باشد.
نگران کوچکی فرزندتان نباشید
کاهش وزن روزه اولیها در ماه مبارک رمضان اتفاقی طبیعی است. به جای نگرانی برای این مسئله سعی کنید کارهای زیر را برای آنها انجام دهید:
- ویتامینها و مواد لازم را به درستی به آنها برسانید.
- به بچهها قوت قلب بدهید و انرژی مثبت داشته باشید.
- دائم از ضعف و کم سن و سالی بچهها نگویید.
- مراقب سلامت فرزندتان و قند خون او باشید.
- کنترل سلامتی و تنظیم خوراک بچهها بسیار کمک میکند.
توصیههای غذایی کاربردی برای روزهاولیها
اگر فرزندتان روزه اولی است حواستان به این توصیههای غذایی برای او باشد:
- دریافت روزانه ۵ گروه غذایی شامل غلات، گوشت، مرغ، تخم مرغ، لبنیات، میوه و سبزی
- مصرف بیشتر غذاهای حاوی فیبر مثل میوه، سبزی، حبوبات
- پرهیز از مصرف تنقلات
- خودداری از مصرف غذاهای پرنمک و شور
- جبران کمبود آب بدن را با نوشیدن مایعات کافی بعد از افطار تا زمان خواب
- پرهیز از مصرف نوشابههای گازدار و مایعات سرد یا خیلی داغ
- پرهیز از خوردن غذاهای پرحجم، اما کمکالری و آبکی در افطار
تأمین انرژی با مغزیجات
یکی از خوراکیهایی که نقش زیادی در تأمین انرژی بچهها در ماه مبارک رمضان به خصوص برای آنهایی که ضعیفتر هستند دارد، مغزهای مختلف مثل پسته، بادام، فندق و نخودچی است. برای اینکه مصرف مغزیجات برای بچهها جذابتر باشد میتوانید این کارها را انجام دهید.
- میتوانید مغزیجات را همراه کمی شکر آسیاب کرده و در هنگام سحر یا افطار یکی، دو قاشق به فرزندان خود بدهید.
- مخلوط آنها با شیر، یک حریرۀ مغذی و سرشار از پروتئین میشود.
- «سویقِ کامل» که در عطاریها و سوپرها موجود است نیز معجونی است که بسیار به کار تأمین انرژی در این روزها میآید و یک قاشق قبل سحر انرژی بچهها را تأمین میکند.
به پارچ آب نچسبید!
اگر میخواهید بیشتر از قبل حواستان به تشنگی فرزندتان باشد بهتر است این کارها را انجام دهید:
- غذاهای سرخ شده را از وعدۀ سحری حذف کنید.
- از آنجا که هضم غذاهای گوشتی مقدار زیادی آب مصرف میکند، سعی کنید در وعده غذای سحر، حبوبات را برای تأمین پروتئین جایگزین آنها کنید.
- کاهو آب زیادی در خودش دارد و میتوانید از افطار تا سحر برای تأمین آب بدن از آن استفاده کنید، اما یادتان باشد مصرف سس همراه آن ممنوع است.
- نوشیدن انواع دمنوشها مانند گلگاوزبان، چای سبز یا چای کمرنگ برای تأمین آب و مصرف شربت آب و عسل برای تقویت بدن را از دست ندهید.
- لبنیات را زیادی تحویل نگیرید. با اینکه بچهها در سن رشد به کلسیم نیاز دارند، اما طبع اغلب لبنیات سرد است و باعث کرختی، ضعف و افت فشار میشود.
- درباره مصرف کشک هم کمی احتیاط کنید، چون باعث تشنگی بسیار خواهد شد.
افزایش شوق روزه در روزه اولیها
حالا که شما یک روزهاولی در جمع خانوادهتان دارید، حواستان باشد در روزهای ماه مبارک این اقدامات را برای شوق بیشتر او به روزه گرفتن انجام دهید.
- بیشتر از همیشه در ماه رمضان هوای فرزندتان را داشته باشید.
- هدیهای برای فرزند روزهاولیتان تهیه کنید و آن را در سحر یا افطار روز اول ماه مبارک به او تقدیم کنید.
- دوستانش را برای افطار به منزل دعوت کنید و فرصت میزبانی به فرزندتان بدهید.
- گاهی او را برای افطاری به پارک یا مکانهای تفریحی ببرید.
- برای او افطاریهای خوشمزه و مقوی که خیلی دوست دارد درست کنید.
- سینما و تئاتر رفتن را در برنامههای ماه رمضان فرزندتان بگنجانید.
- کارهایی مثل بازیهای جمعی در منزل، پانتومیم اجرا کردن، خواندن داستانهای جذاب همراه با اجرای نمایشی مربوط به آن هم میتواند گذران ساعات تا افطار را سادهتر کند.
مهربانی مدرسه با روزه اولیها
مدارس و معلمها هم میتوانند راهکارهایی داشته باشند که روزهاولیها از این ماه آسانتر عبور کنند. چند کار ساده در مدرسه میتواند تکالیف را سبکتر کند و مسیر روزهداری بچهها را آسانتر سازد.
- کاهش حجم تکالیف یا دادن تکالیف سادهتر
- دادن زمان بیشتر تا چند روز برای تحویل تکلیف
- اختصاص زمانی برای انجام تکالیف در هر زنگ کلاسی
- توجه به توان روزهاولیها و اجازه استراحت کوتاه در میانه کلاس درس
- درک معلم کلاس از کاهش تمرکز بچهها
- برخورد مهربانتر در مشارکت کلاسی و امتحان شفاهی
- اهدای جایزه به روزهاولیها
- برگزاری افطاریهای ساده جمعی با مشارکت بچهها در تدارکات آن
{$sepehr_key_189499}
روزه کله گنجشکی
بعضی افراد معتقدند لزومی ندارد مسائل دینی را از کودکی به فرزندان آموزش داد. دلیلی که میآورند هم این است که هر وقت کودک به سن بلوغ برسد خودش این چیزها را متوجه میشود و رعایتشان میکند. اما ائمه معصومین علیهم السلام نسبت به یادگیری مسائل دینی بهویژه روزه گرفتن در سنین کودکی اهمیت بسیاری قائل بودند.
به عقیده آنها آموزش فرایض دینی به فرزندان در خردسالی، مانند نقش روی سنگ هیچ وقت پاک نمیشود. بر همین اساس لازم است از دوران خردسالی فرزندمان را به روزهداری تشویق کنیم. همان روزهای که روزه کلهگنجشکی از آن یاد میکنیم یعنی کودک تا زمان اذان ظهر روزهدار باشد و اگر دیدیم که میگوید میتواند تا افطار هم صبر کند، گاهی به او اجازه دهیم.
- از خردسالی برای کودکتان برنامهریزی کنید.
- هنگام سحری و افطار یا وقت نماز خواندن کودک را کنار خود بنشانید تا لذت آن لحظات بهانهای برای آشنایی او با روزه باشد، اما حواستان به توانایی جسمی او باشد.
- خودتان الگوی خوبی برای او باشید و فقط به صحبت درباره روزه با او بسنده نکنید.
- خواندن مطالب، احادیث و داستانهای مربوط به روزه و تماشای فیلمهایی درباره روزه مشوق خوبی است.