آزیتا حسینزاده عطار | شهرآرانیوز؛ ماه مهمانی خدا که از راه میرسد همه روزهداران در پی راههایی هستند که بتوانند انرژی خود را برای چند ساعت بدون آب و غذا ماندن حفظ کنند و از ضعف و گرسنگی در امان باشند. بحث تغذیه در ماهمبارک رمضان زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که سالمندی درخانه داشتهباشیم و بخواهد روزه بگیرد.
آن هم سالمندی که بیماریهایی مانند دیابت، فشارخون، مشکلات کلیوی یا قلبی یا مشکلات جسمانی خاص دیگر نیز دارد و دقت بسیاری در تنظیم برنامه غذایی او لازم است. دلیلش هم این است که مبادا خیر روزه گرفتن برای او به شر ابتلا به بیماریهای کلیوی، گوارشی و دیابت تبدیل شود.
توصیه برای بیماریهای سالمندان
حواستان باشد اگر عزیز سالمند شما بیماری زمینهای دارد باید منع مصرف برخی گروههای غذایی را برای او در برنامه تغذیهای اجرا کنید.
بیماریهای کلیوی
شما به عنوان کسی که مراقبت از عزیز سالمند در خانواده را عهدهدار هستید، با توجه به اینکه روزهداران زمان زیادی را بدون مصرف آب باید بگذرانند، در صورت داشتن مشکل کلیه او، حتما با پزشک مشورت کنید. عدم مصرف بموقع آب و مایعات در بیماران کلیوی باعث خشکی کلیهها شده و خطرات جدی برای سلامت آنها دارد. توصیههای تغذیهای برای بیماران کلیوی که باید با نظر پزشک متخصص انجام شود این موارد هستند.
- به حداقل رساندن مصرف نمک برای کم کردن دفع مایعات از بدن
- افزایش مصرف مایعات در بین افطار و سحر
- خوردن سبزیجات و سالاد بدون سس در وعدههای سحر و افطار
- به حداقل رساندن مصرف غذاهای سرخ کرده
- کاهش مصرف مواد قندی و حاوی شکر
بیماری دیابت
اگر سالمند شما بیماری دیابت و نوسان قندخون دارد، باید استفاده از موادغذایی قندی را برای او کنترل کنید. تغذیه این بیماران در ماه رمضان باید به گونهای باشد که مصرف مواد قندی کنترل شده باشد.
- نخوردن زولبیا و بامیه
- مصرف یکی دو عدد خرما در زمان افطار با شیر یا آب ولرم
- مصرف نکردن نان
- مصرف کمی برنج
- مصرف دو تا سه واحد میوه بین افطار تا سحر
- مصرف نکردن آب یخ و نوشیدنیهای صنعتی در زمان افطار
- مصرف نان و غلات سبوسدار مثل نان سنگک، جوانه غلات و بلغور جو و گندم
- افزایش مصرف سبزیجات در وعده سحر
بیماریهای قلبی عروقی
در مورد بیماران قلبی باید بدانید که به دلیل مصرف دارو در فاصلههای زمانی نزدیک، معمولا اجازه روزهداری از سمت پزشک خود را ندارند. دلیل آن هم این است که این عزیزان به دلیل کاهش حجم مایعات بدنشان ممکن است دچار عوارض جبرانناپذیری در سیستم پمپاژ قلب و دستگاه قلبی عروقی خود یا حتی سکته قلبی شوند، اما اگر پزشک متخصص اجازه روزه را به آنها داد باید حواستان به این موارد در مورد آنها باشد.
- کاهش مایعات بدن با افزایش میزان تپش قلب همراه نشود.
- مصرف مایعات بیشتری را در برنامه تغذیه خود داشته باشند.
- با نوشیدنیهای غیرصنعتی و خوردن سبزیجات تازه و انواع سالادهای بدون سس آب مورد نیاز بدن را تأمین کنند.
{$sepehr_key_189984}
کدام سالمندان روزه نگیرند؟
هیچ منعی برای روزهگرفتن سالمندان بالایشصتسال وجود ندارد، اما این دسته افراد برای روزه گرفتن باید حتما با پزشک مشورت کنند، چون ممکن است روزه گرفتن برای آنها خطرساز باشد.
- بیماران قندی و دیابتی
- بیماران اعصاب و روان
- مبتلایان به فشارخون
- مبتلایان به بیماری تیروئید
- بیماران قلبی
- مبتلایان به بیماریهای ریوی و تنفسی
- مبتلایان به آلزایمر، اختلال حافظه و مشکلات شناختی
چند توصیه تغذیهای در مورد سالمندان
این توصیههای تغذیهای را در مورد سالمندان جدی بگیرید.
- استفاده از منابع غذایی فیبردار مانند سبزیجات و میوهها، غلات سبوسدار وحبوبات برای درمان یبوست
- مصرف نکردن غذاهای سرخ شده و چرب برای پیشگیری از مشکلات گوارشی
- مصرف نکردن زیادی آب و چای در دقایق انتهایی و قبل از اذان صبح برای پیشگیری از نفخ معده و برگشت محتویات معده به مری
- مصرف خرما و میوههای شیرین به جای قندهایی مانند زولبیا و بامیه در سحر
- مصرف نکردن چای پررنگ، قهوه و کاکائو برای حفظ آب بدن
- مصرف کافی لبنیات کمچرب در وعدههای غذایی ماه مبارک برای تأمین کلسیم
- حذف نکردن سحری از برنامه غذایی، با عجله سحری نخوردن و قدری قدم زدن بعد از آن
- مصرف کربوهیدراتهای دیرجذب مانند برنج، غلات و سیبزمینی در وعده غذایی سحر برای کمک به حفظ قند در طول روز
- مصرف نکردن غذاهای چرب و سنگین در زمان افطار به دلیل تشدید مشکلات گوارشی
افطار
- باز کردن روزه با آب ولرم و مقدار کمی خرما
- شروع با غذای سبک (سوپ، آش سبک، فرنی، شیربرنج کمچرب)
- پرهیز از مصرف غذاهای چرب، سرخکردنی و سنگین
- مصرف پروتئین کافی (مرغ، ماهی، تخممرغ، حبوبات)
- نوشیدن آب کافی و تدریجی از افطار تا سحر
سحری
- مصرف نان سبوسدار
- خوردن برنج قهوهای
- مصرف پروتئین سبک
- استفاده از لبنیات کمچرب
- کاهش مصرف نمک برای پیشگیری از تشنگی
ارزیابی پزشکی پیش از رمضان
در اصل باید دو تا چهار هفته پیش از رمضان این موارد را در مورد سالمند عزیزی که در خانواده شماست و شما باید مراقب او باشید کنترل کنید، اما اگر تا حالا فرصت این اقدامات را نداشتهاید، این چند روز باقیمانده تا ماه مبارک، فرصت خوبی است.
- مراجعه به پزشک برای بررسی وضعیت عمومی
- کنترل فشارخون، قند خون و عملکرد کلیه
- بررسی وزن و وضعیت تغذیه
- تنظیم داروها برای فاصله افطار تا سحر در صورت امکان
- اصلاح کمخونی یا ضعف تغذیهای
- اصلاح مصرف پروتئین (مرغ، تخممرغ، حبوبات)
- بررسی مصرف کافی میوه و سبزی
- تنظیم مصرف نمک در افراد دارای فشارخون
استراحت و خواب کافی
به دلیل کاهش میزان مصرف آب در طول روز، باید به خواب و استراحت کافی سالمندان توجه کنید تا غیر از خواب شب، در طول روز هم استراحت یکی دو ساعته داشته باشند.
حواسمان به داروهایشان باشد
در صورتی که سالمندتان داروهای خاصی مصرف میکند، باید زمان مصرف آنها را با توجه به ساعات روزه گرفتن و با نظر پزشک متخصص تنظیم کنید. به عنوان مثال، مصرف داروهایی که باعث تحریک شدن یا تنش عضلانی میشوند، باید در ساعاتی که روزه گرفتن سختتر است، مثل اوایل صبح یا شب، تنظیم شود. در مصرف داروها حواستان به این موارد نیز باشد.
- تاریخ انقضای داروها را چک کنید.
- حداقل برای یک ماه داروی کافی تهیه شود.
- برنامه مصرف دارو را روی کاغذ بزرگ بنویسید و در آشپزخانه نصب کنید.
- اگر لازم است، زنگ یادآور موبایل تنظیم کنید.
- یادآور زمان مصرف داروهایشان در طول روز باشید.
حفظ سلامت روحی و روانی
باید بسیار به سلامت روحی و روانی سالمندان در این ماه توجه کرد. ممکن است این ماه برای آنها دشوار باشد و احساس تنهایی و خستگی داشته باشند. پس بهتر است از راههای زیر برای این مهم کمک بگیرید.
- مطالعه کتاب
- گوش دادن به موسیقی طبیعت
- حل جدول
- بازیهای خانوادگی
- ایجاد تعامل مستمر با دوستان و خانواده
این علائم را جدی بگیرید!
سالمندان بیشتر در معرض کمآبی هستند. پس در صورت مشاهده این علائم، با مشورت پزشک روزه باید فورا افطار شود.
- لرزش دست
- عرق سرد
- تپش قلب
- گیجی یا خوابآلودگی شدید
- تاری دید
- قند خون زیر ۷۰ یا بالای ۳۰۰
- خشکی شدید دهان
- کاهش هوشیاری
اقلام پیشنهادی
- نان سبوسدار
- برنج یا غلات کامل
- مرغ و ماهی
- تخممرغ
- لبنیات کمچرب
- حبوبات
- سبزیجات تازه و میوه
- مغزیجات
- خرما
اینها را کمتر بخرید
- شیرینیهای پرقند
- غذاهای آماده پرنمک
- تنقلات شور
مواردی که روزه توصیه نمیشود
- دیابت کنترلنشده
- نارسایی قلبی پیشرفته
- بیماری کلیوی متوسط تا شدید
- ضعف شدید یا سوءتغذیه
- کاهش وزن غیرعادی
برنامهریزی برای خریدها
- یک فهرست کامل از مواد غذایی مورد نیازشان تهیه کنید.
- خریدهای سنگین را خودتان انجام دهید تا مجبور به حمل بار نباشند.
- مواد غذایی سالمتری تهیه کنید مثلا روغن زیتون به جای روغن جامد.
{$sepehr_key_189985}
توجه عاطفی را فراموش نکنید
- هر روز تماس کوتاه بگیرید.
- اگر نزدیک هستند، سر بزنید مخصوصا قبل از افطار.
- حواستان به نشانههای خستگی، غم یا بیحوصلگی باشد.
- اجازه دهید درباره حالشان صحبت کنند.
- احساس استقلالشان را حفظ کنید، کمک کنید، اما جایگزین کاملشان نشوید.
- فعالیت سنگین نداشته باشند.
یک نکته مهم انسانی
گاهی سالمند فقط به این نیاز دارد که بداند کسی حواسش به او هست. همین توجه، اضطرابشان را کم میکند و حتی وضعیت جسمیشان را بهتر میکند.