به گزارش شهرآرانیوز، دکتر مریم رزاقی آذر، اظهار کرد: رشد کودک شامل قد و وزن او میشود و یکی از شاخصهای مهم سلامتی است. یعنی اگر کودکی رشد طبیعی دارد، معمولاً بیماری خاصی ندارد، اما اگر رشدش قطع شود یا کاهش پیدا کند، حتماً باید بررسی کرد. چون این مشکل میتواند ناشی از عوامل گوناگون در بخشهای مختلف بدن باشد.
رشد طبیعی یعنی چه و چه زمانی میتوان گفت کودک رشد طبیعی دارد یا ندارد؟
دکتر رزاقی آذر، بیان کرد: در حال حاضر برای قد و وزن، منحنیهایی وجود دارد که از حدود ۳ درصد تا ۹۵ درصد و گاهی ۹۷ درصد را شامل میشود. هر فرد بر اساس ژنتیک خودش روی یکی از این منحنیها قرار میگیرد. بخشی از رشد، رشد داخل رحمی است؛ یعنی کودک هنگام تولد چه قد و وزنی دارد که این موضوع بسیار به عوامل دوران بارداری و سلامت مادر بستگی دارد. به عنوان مثال، اگر مادر سیگاری باشد یا بیماری خاصی داشته باشد، ممکن است رشد جنین به خوبی انجام نشود و قد و وزن نوزاد تحت تأثیر قرار بگیرد. اگر رشد داخل رحمی مناسب باشد و مادر سالم باشد، کودک با قد و وزن طبیعی متولد میشود.
وی همچنین گفت: در زمان تولد، قد، وزن و دور سر نوزاد اندازهگیری میشود. بعد از تولد معمولاً باید قد و وزن کودک تا یکسالگی هر ماه اندازهگیری و روی منحنی رشد ثبت شود. در ۲ سالگی هر دو ماه یکبار، در ۳سالگی هر سه ماه یکبار و بعد از آن تا زمان بلوغ معمولاً رشد سالانه حدود پنج تا شش سانتیمتر است و باز هم باید روی منحنی رشد برده شود. در زمان بلوغ به علت ترشح هورمونهای جنسی، رشد سریعتر میشود و یک جهش رشدی اتفاق میافتد و درنهایت صفحات رشد استخوانها بسته میشوند و فرد به قد نهایی میرسد. این قد نهایی معمولاً در دختران حدود ۱۵ سالگی و در پسران حدود ۱۸ سالگی اتفاق میافتد. البته این سن برای همه یکسان نیست؛ بعضیها دیرتر وارد بلوغ میشوند و صفحات رشدشان دیرتر بسته میشود و بعضیها زودتر. سیر بلوغ هم خیلی متغیر است؛ ممکن است در فردی بهصورت آهسته پیش برود و در فردی دیگر بسیار سریع باشد. این موضوع کاملاً به ویژگیهای فردی بستگی دارد.
{$sepehr_key_190235}
عوامل ژنتیکی تا چه اندازه در کوتاهی یا بلندی قد تاثیر دارد؟
دکتر رزاقی آذر توضیح داد: ژنتیک نقش بسیار مهمی در رشد قدی دارد. اگر پدر و مادر خودشان دچار بیماری یا سوءتغذیه بوده باشند، ممکن است قد کوتاهی داشته باشند که لزوماً ژنتیکی نیست. اما اگر پدر و مادر مشکل خاصی نداشته باشند، قد کودک معمولاً ترکیبی از قد آنها است که با فرمولی به اسم «قد هدف» محاسبه میشود. این قد هدف روی منحنی رشد نهایی قرار داده میشود و بررسی میکنیم کودک روی کدام خط در حال حرکت است. اگر روی همان خط بهطور منظم پیش برود، طبیعی است.
قد کشیدن دختران و پسران تا چه سنی ادامه دارد؟
دکتر رزاقی آذر بیان کرد: با شروع سن بلوغ، جهش رشدی اتفاق میافتد که معمولاً در دختران بین ۱۰ تا ۱۲ سالگی و در پسران بین ۱۱ تا ۱۳ سالگی آغاز میشود. دوره رشد در پسران طولانیتر است و صفحات رشد دیرتر بسته میشود، اما در دختران زودتر است. بعد از بسته شدن صفحات رشد، افزایش قد متوقف میشود و فرد به قد نهایی خود میرسد.
به گفته وی: خیلی از والدین توجه کافی به قد کودک ندارند و وقتی کودک به سنین بالاتر میرسد، تازه اهمیت قد برایشان پررنگ میشود. آیا بعد از بسته شدن صفحات رشد، اقدامی درمانی برای افزایش قد وجود دارد؟
خیر، وقتی صفحات رشد بسته شود، افزایش قد دیگر امکانپذیر نیست و دیر است. تبلیغات تجاری متعددی برای درمان کونتهی وجود دارد که مردم نباید فریب آنها را بخورند.
ولی جراحیهایی برای افزایش قد وجود دارد. آیا این جراحیها موثر نیستند؟
دکتر رزاقی آذر توضیح داد: جراحیهایی برای افزایش قد وجود دارد، اما این عملها برای همه افراد انجام نمیشود. مثلاً در مواردی که استخوانی دچار انحراف یا مشکل خاصی شده و نیاز به اصلاح دارد. اینکه برای سه یا چهار سانتیمتر افزایش قد، استخوان را بشکنند و با فاصله گذاشتن، میلیمتر به میلیمتر اجازه دهند جوش بخورد و بلند شود، فرایند بسیار پیچیده و پرعارضهای است. این روش دردسر زیادی دارد و اگر استخوان دچار عفونت شود، عوارض آن خیلی زیاد است. اصلا سه - چهار سانتیمتر افزایش قد تفاوتی ایجاد نمیکند. این میزان افزایش به چشم نمیآید. نهایتاً در این جراحیها سه تا چهار سانتیمتر و در بهترین حالت شاید پنج سانتیمتر به قد اضافه شود. آن هم با زحمت و درد زیاد و با عوارضی که بالاخره احتمال بروز آنها وجود دارد. واقعاً آیا چنین کاری ارزش دارد؟ به نظر من اصلاً ارزش ندارد.
وی همچنین بیان کرد: این جراحیها بیشتر برای افرادی توصیه میشود که مثلاً پایشان دچار انحراف است، زانوها از هم فاصله دارد یا حالت پرانتزی دارد و راه رفتنشان با مشکل همراه است. در این موارد فرد ناچار است جراحی انجام دهد. چون عملکرد حرکتی او دچار اختلال است. در چنین شرایطی این جراحی کمک میکند هم استخوان صاف شود و هم قد فرد کمی بلندتر شود، اما در حالت عادی توصیهای برای انجام این نوع جراحیها وجود ندارد.
منبع: همشهری