سمیه سعادتمند | شهرآرانیوز؛ بیمارستانها، ستون فقرات نظام سلامت هر جامعهاند؛ جایی که زندگی و مرگ به هم نزدیک میشود، مرهم دردها گذاشته میشود و امید دوباره جوانه میزند. اما وقتی این ستونها فرسوده و پیر شوند، همین امیدها نیز در خطر قرار میگیرند. در ایران، بحث طول عمر مفید بیمارستانها و فرسودگی زیرساختها به یکی از مهمترین چالشهای حوزه سلامت تبدیل شده است؛ چالشی که در مشهد، شهری پرجمعیت که سالانه میزبان میلیونها زائر است نمود ویژهتری پیدا میکند.
بر اساس گزارشهای رسمی، در کشور ما میانگین عمر مفید بیمارستانها بین سی تا چهل سال است و پس از این مدت ساختمانها کمکم وارد فاز فرسودگی و نیازمند بازسازی میشوند. این درحالی است که در کشورهای پیشرفته عمر مفید یک بیمارستان بین ۱۰۰ تا ۱۵۰سال برآورد میشود، یعنی حدود ۱۰۰سال بیشتر از آنچه در ایران مرسوم است.
در مشهد، کلانشهر استراتژیک درمانی شرق کشور، این مسئله به شکل ملموستری دیده میشود. شبکه بیمارستانی این شهر شامل بیمارستانهای دولتی، دانشگاهی، خصوصی، خیریهای و عمومی غیردولتی است، اما قدمت بسیاری از این مراکز باعث شده تا برخی ساختمانها نزدیک یا فراتر از عمر مفید استاندارد در کشور قرار گیرند.
یکی از شناختهشدهترین این مراکز، بیمارستان امام رضا (ع) است؛ بیمارستانی که تاریخ تشکیل آن به حدود هشتاد سال پیش بازمیگردد و ساختمان قدیمی آن بهعنوان بنای تاریخی در فهرست آثار ملی ثبت شده است. این مرکز در گذر دههها توسعه یافته، اما ساختمانهای قدیمی آن هنوز در دل شهر باقیاند، ساختمانهایی که بیش از دوبرابر عمر مفید توصیهشده در ایران است و بازسازی آنها یکی از چالشهای اساسی مدیریت نظام درمانی محسوب میشود.
بازسازی بخشهای قدیمی بیمارستانهای شهر
دکتر هاشم مجدی، مدیر نظارت و اعتبار بخشی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، در گفتوگو با شهرآرا ضمن اشاره به وضعیت موجود تأکید کرد: در حال حاضر چهارده بیمارستان دانشگاهی، ۹خصوصی، هفت خیریهای و پنج عمومی غیردولتی در مشهد فعال است. بسیاری از بیمارستانهای قدیمی از جمله امام رضا (ع)، قائم (عج)، جوادالائمه (ع)، هاشمینژاد، طالقانی، ۱۷شهریور، اکبر، سینا و... طی این سالها بهسازی و بازسازی شدهاند، اما بخشی از ساختمانها همچنان قدیمی است و نیاز به توسعه و نوسازی دارد.
وی با اشاره به برنامههای توسعهای، افزود: برای بیمارستان شریعتی نیز زمینی در مجاورت مجموعه پیشبینی شده تا امکان گسترش فضاهای درمانی فراهم شود.
{$sepehr_key_191333}
بازسازی بیمارستان امید
به گفته مجدی، بیمارستانامالبنین (س) بهدلیل ناایمنبودن سازه از چرخه خدمترسانی خارج شده و بخش زنان و زایمان آن به بیمارستان ولایت منتقل شده است. بیمارستان امید نیز بهدلیل ضرورت توسعه و شرایط زیرساختی، قرار است بازسازی شود. این جابهجاییها نشان میدهد که موضوع ایمنی سازهای و کیفیت ساختمانها دیگر یک مسئله صرفا فنی نیست و میتواند بر تداوم خدمات درمانی اثر مستقیم بگذارد.
کارشناسان حوزه سلامت معتقدند که فرسودگی بیمارستانها فقط به کهنگی ظاهری محدود نمیشود. ضعف در تأسیسات برقی و مکانیکی، سیستمهای اکسیژنرسانی، لولهکشیها، فضاهای محدود و طراحیهای قدیمی، امکان استقرار تجهیزات پیشرفته و توسعه بخشهای تخصصی را کاهش میدهد. علاوه بر این، در شرایط بحرانهایی مانند زلزله یا حوادث گسترده، بیمارستانهای فرسوده آسیبپذیری بیشتری دارند و همین مسئله میتواند مدیریت بحران را با مشکل روبهرو کند.
از سوی دیگر، رشد جمعیت شهری و افزایش مراجعات، فشار مضاعفی بر ظرفیت موجود وارد کرده است. بسیاری از فعالان حوزه درمان معتقدند کمبود تختهای بستری و شلوغی مراکز درمانی، نتیجه مستقیم سالها عقبماندگی در توسعه زیرساختهاست. در چنین شرایطی، هر مرکز فرسودهای که از مدار خارج شود، بار بیشتری بر دوش سایر بیمارستانها میگذارد.
با وجود این چالشها، دانشگاه علوم پزشکی مشهد اعلام کرده است که پروژههای متعددی برای توسعه و نوسازی مراکز درمانی در دست اجرا دارد. ساخت بیمارستانهای جدید، تکمیل ساختمانهای جایگزین و بهسازی بخشهای قدیمی از جمله اقداماتی است که با هدف افزایش ایمنی و ارتقای کیفیت خدمات دنبال میشود، هرچند تأمین منابع مالی و سرعت اجرای پروژهها همچنان از دغدغههای اصلی مدیران این حوزه است.
آنچه امروز از وضعیت بیمارستانهای مشهد برمیآید، ترکیبی از تلاش برای نوسازی و واقعیت فرسودگی است؛ بیمارستانهایی که سالها خدمت کردهاند، اما اکنون برای ادامه مسیر به زیرساختهایی تازه و استاندارد نیاز دارند.
کارشناسان تأکید میکنند که اگر برنامهریزی برای جایگزینی ساختمانهای قدیمی به طور جدی دنبال نشود، کیفیت خدمات درمانی در یکی از مهمترین شهرهای کشور با چالشهای بیشتری روبهرو خواهد شد؛ موضوعی که نهتنها برای مشهد، بلکه برای کل منطقه شرق کشور اهمیت حیاتی دارد.