به گزارش شهرآرانیوز؛ درشرایط کنونی و باوجود چندهزار تاکسی فرسوده، بیش از ۱۲هزار تاکسی در شهر تردد میکنند و بخش مهمی از بار جابهجایی بهویژه در حوزه زائران را برعهده گرفتهاند. شبکه تاکسی در مجموعه حملونقل شهری نقش انکارناپذیر دارد؛ زیرا انعطافپذیر، مکمل و پاسخگو به نیازهای فوری شهروندان است.
از نگاه دیگر تاکسی همان حلقه اتصال میان حملونقل عمومی یعنی اتوبوس و قطارشهری و خودروهای شخصی است و البته این پیوستگی باعث شده است که همواره چالشهایی دراین حوزه وجود داشته باشد. به بهانه نزدیکشدن به پایان سال و وجود دغدغه نرخ تاکسیها در سال آینده، گفتوگویی با مرتضی چایچیمطلق، مدیر عامل سازمان مدیریت و نظارت بر تاکسیرانی شهرداری مشهد، داشتیم و از برخی موارد دیگر هم سخن گفتیم و پاسخ گرفتیم.
تعیین نرخ تاکسی با تکیه بر کار کارشناسی
*تقریبا همیشه چالشهای زیادی برای تعیین نرخ کرایه تاکسی وجود داشته، بهگونهایکه هم رانندگان تاکسی از نرخ تعیینشده ناراضیاند و هم مسافران گلایه دارند. اساسا باید براساس چه متر و معیاری نرخ کرایه تاکسی را تعیین کرد؟
تاکسی را خودروی شبههمگانی نام گذاشتهاند؛ نه مصداق حملونقل همگانی است، نه خصوصی. علت آن هم این است که در شبکه اتوبوس یا قطارشهری مالکیت وسیله با شهرداری، دولت یا هر سازمان دیگری است، اما در شبکه تاکسیرانی وسیله نقلیه را فرد تهیه کرده -یعنی مالک وسیله است-، همه هزینههای نگهداری برعهده اوست و درآمدش هم از همان کرایه تأمین میشود.
درعینحال باتوجهبه نوع خدمت به تاکسیها یارانه تعلق نمیگیرد. یعنی این سیستم خودگردان است و خودش باید هزینههایش را تأمین کند؛ بنابراین نمیتوان انتظار داشت نرخی که برای اتوبوس یا قطارشهری تصویب میشود یا رشدی که برای آنها درنظر میگیریم روی تاکسی هم اعمال کنیم؛ یعنی شدنی نیست. بهاینترتیب باید نرخ رشد کرایه را با تورم واقعی مربوط به نگهداری تاکسی مثل حقوق و دستمزد راننده، هزینه قطعات خودرو و قیمت خودرو تعیین کنیم.
*واقعا قاعده این بوده که نرخ کرایه تاکسی براساس این گزینهها افزایش پیدا میکرده است؟ چون همیشه رانندگان تاکسی از وضعیت نرخها ناراضی هستند.
بله، البته راضی یا ناراضی بودن دلایل اجتماعی دارد و موضوع دیگری است. اما مقایسه این نرخها با اتوبوس و مترو هم مقایسه درستی نیست؛ چون اساسا مترو و اتوبوس در سیستم حاکمیتی است و برایش یارانه پرداخت میشود، اما در شبکه تاکسیرانی راننده باید بتواند هزینههای خودش را پوشش بدهد.
البته دولت در مواردی مثل سوخت یا بیمه (پوشش ۵۰درصدی هزینه بیمه) پایکار است و شهرداری هم درخصوص نوسازی و بازسازی ناوگان یا بیمه تکمیل درمان به این قشر کمکهایی میکند، اما همه هزینهها را پوشش نمیدهند. امسال سعی کردیم قیمتها را بهگونهای تعیین کنیم که مسافر و راننده به رضایت نسبی نزدیکتر باشند؛ بهعبارتی رانندگان بتوانند با در نظر گرفتن گزینههایی مثل قیمت خودرو، حقوق و دستمزد، نگهداری و تعمیرات، فعالیت کنند و چرخ زندگی شان هم بچرخد.
اکنون سن تاکسیهای مشهد در حال عبور از ۱۰سال است و باید نوسازی شوند؛ پس راننده باید توان پرداخت اقساط را داشته باشد تا بتواند مراحل نوسازی را طی کند؛ بنابراین سعی کردیم امسال نرخ کرایه را واقعیتر اعلام کنیم و برای این مهم، کار کارشناسی ویژهای انجام دادیم.
*اگر قرار باشد شفافتر توضیح بدهید، این درصد افزایش چقدر است؟
درواقع خیلی هم مثل اتوبوس و قطارشهری نمیتوان درصد تعیین کرد؛ زیرا هزینه کرایه یک تاکسی دستکم از سه جز تشکیل میشود که شامل مبلغ ورودی، پالس کیلومتری (به ازای هردویست متر) و پالس تأخیر (محاسبه دقیقهای کرایه) محاسبه میشود و در نهایت به مبلغی رسیدیم که در قالب لایحه به انضمام تبصرههای دیگر به شورایاسلامیشهر تقدیم کردیم.
اعداد بهدستآمده حاصل جلسات کارشناسی، اعلام نظر رانندگان و حضور نمایندگان آنان در جلسات کارشناسی اعضای شورایاسلامیشهر بوده است که در کمیسیونهای تخصصی و صحن علنی تصویب شد و تصور میکنم مراحل اداری کار در حال طیشدن در فرمانداری است و در صورت تأیید، از اول سال آینده برای اجرا ابلاغ خواهد شد.
البته افزایش مانند نرخ اتوبوس نیست که همانجا هم نرخ اتوبوس درونشهری با حومه متفاوت است، اما اینجا هم نرخ تاکسیهای گردشی در شهر با تاکسیهای خطوط متفاوت است. پس نرخ کرایه را باز مهندسی کردیم و همه فاکتورها را لحاظ کردیم تا از یک درآمد معقول به نرخ کرایه برسیم که هم برای شهروندان مقرونبهصرفه باشد، هم برای رانندگان مطلوبیت را برای ادامه فعالیت داشته باشد.
هوشمندسازی کرایه، از ابتدای سال آینده
*در این نرخگذاری استفاده از تاکسیمتر اجباری خواهد بود؟
در گذشته تاکسیمتر داشتیم و بهتدریج در حال عبور از آن فرایند سنتی هستیم. اکنون در خطوط مبادی ورودی -که شامل فرودگاه، پایانه مسافربری، راهآهن و چهار ایستگاه اطراف حرممطهر است- باجههایی داریم که اپراتور و سیستم دارد که براساس نقشه ترافیکی شهر و نرمافزار مبتنی بر ابزارهای هوشمند کرایه را محاسبه میکند. همین مصوبات شورا را ارائه خواهیم داد و براساس زمانی که سیستم برآورد میکند، سیستم قیمت را تعیین میکند و برای مسافر فاکتور سفر صادر میشود و نرخ کرایه در آن مشخص شده است.
*پس همان ابتدا مسافر مبلغ را میداند و اعمالنظر راننده در میزان کرایه مطرح نیست؟
بله. یکی از مواردی که مطلوب است و درخواست شهروندان بوده، همین است که قبل از شروع سفر نرخ را بدانند که اختیار داشته باشند با تاکسی سفر کنند یا سراغ دیگر وسایل حملونقل بروند. در شروع سفر، فاکتور صادر میشود و مسافران با اطمینان از اینکه کرایه بیشتری پرداخت نخواهند کرد، از تاکسی استفاده خواهند کرد. در مسیرهای دیگر که شامل خطوط شهر میشود روی سرتابلوها کرایهها را از طریق برچسب بهصورت ثابت اعلام میکنیم.
تاکسیهای باقیمانده دیگر شامل گردشیها هستند و بقیه خطوط که مبدأ مشخص و مقصدشان سطح شهر است. باتوجهبه اینکه مشهد شهری زیارتی است، چندمورد از این خطوط در اطراف حرممطهر داریم و این تاکسیهای گردشی براساس تاکسیمتر حرکت میکنند؛ همچنین تاکسیهای بیسیم که اکنون نامشان را به هوشمند تغییر دادهایم، زیرا خدماتش را بهصورت هوشمند ارائه میدهیم که شبیه خدمات تاکسیهای اینترنتی است.
تلاش میکنیم از ابتدای سال آینده یا چندماهی که از سال گذشت، بتوانیم خدماتی ارائه بدهیم که وقتی مسافری سفر را مشخص میکند، نرخ را برآورد و به مسافر اطلاعرسانی کنیم. در سیستمی مشابه تاکسیهای اینترنتی، مسیر حرکت راننده، مبدأ و مقصد مسافر نمایش داده میشود و بهاینترتیب میتوانیم بازخورد کار و دریافت کرایه را هم دریافت کنیم.
تعیین بهای سرویس مدرسه سال بعد، در بودجه امسال
*شاید همین عامل بتواند بخش زیادی از رضایت مسافر را جلب کند. همین که بداند کرایه براساس نظارت محاسبه میشود.
تاکسیمترهای سنتی میتوانستند ایرادهای زیادی داشته باشند. ما در تحلیل به این مسئله رسیدیم که اینها در زمان خودشان مفید بودند، اما حالا دیگر زمان و نسل استفاده از آنها گذشته است.
خوشبختانه یکیدوبار هم فرایند جدید را آزمایش کردیم و چالشهایی هم برای آن خواهیم داشت که مهمترین آنها شاید موضوعات ارتباطی و اینترنتی باشد. شاید در شرایط مختلف مقداری در اتصال به اینترنت به مشکلاتی برخورد کنیم، اما برای بهروز شدن، رانندگان باید استفاده از فضای هوشمند را یاد بگیرند، چون ابزار کارشان خواهد بود.
*مبلغ پیشنهادی افزایش نرخ کرایه که شما تهیه کردهاید، موردقبول شورا قرار گرفته است؟
بله. البته تبصرههایی هم ذیل موارد اضافه کردیم. بهعنوانمثال برای بخشی از رانندگان مثل خانوادههایی که کودک معلول دارند یا بانوان سرپرست خانوار تخفیفهایی روی بهای خدمات صدور پروانه بهرهبرداریشان تعیین کردیم. دیگر اینکه در شرایط جوی نامساعد، کرایهها را در شرایط هشدار نارنجی ۱۰درصد و شرایط هشدار قرمز ۲۰درصد افزایش دادیم؛ اما این مبالغ درحدی نبود که رغبتی برای راننده ایجاد کند؛ مثلا رانندگان فرودگاه اعلام میکردند در شرایطی که وضعیت برفی باشد چندان راغب به خدمترسانی نیستند، زیرا آمار تصادفاتشان افزایش پیدا میکند؛ بنابراین برای سال۱۴۰۵ شرایط هشدار نارنجی ۲۰ درصد و هشدار قرمز ۴۰درصد به کرایهها اضافه کردیم.
*افزایش قیمتها برای بار مسافران چگونه اعمال خواهد شد؟
باتوجهبه اینکه خودروی ون ارتفاع دارد و بار زیادی هم روی باربندش قرار میگیرد، برای بار آنها درصدی افزایش قیمت پیشنهاد دادیم که باید روی فاکتور سفر قید شود، یعنی راننده خارج از فاکتور نمیتواند مبلغی را از مسافر دریافت کند. این خودروها در مبادی ورودی و چهار نقطه اطراف حرم مستقر هستند.
حمل بار در خودروهای سواری باید در حد متعارف و در صندوقعقب باشد، نه بهگونهای که توسط پلیس جریمه شود. مبلغی که برای تاکسیهای سواری در نظر گرفتیم شامل کرایه مسافر و حملبار متعارف است و هزینه جدایی نباید پرداخت شود. یکی دیگر از کارهایی که انجام دادیم در موضوع حملونقل دانشآموزی است.
از سال۱۴۰۲ مسئولیت اجرایی این بخش به شهرداریها منتقل شد. از سال گذشته و همچنین امسال در پیشنهاد افزایش کرایه، برای اینکه کار به سرعت پیش برود، در قالب همین بهای خدمات، بهای خدمات حملونقل دانشآموزی را هم در برای سال تحصیلی ۱۴۰۶-۱۴۰۵ مشخص کردیم و در نهایت تصویب شد.
{$sepehr_key_191765}
۵ هزار و ۵۰۰ راننده سرویس برای ۶۰ هزار دانشآموز
*برای افزایش کرایه سرویسهای مدارس، مبلغ تورم سال بعد را چطور پیشبینی کردید؟
ابتدای سال قیمت را برای همه طول سال و بر مبنای تورم محاسبه کردیم. این تعیینقیمت چندمزیت ایجاد میکند. اول اینکه اولیای دانشآموزان میتوانند از همین ابتدای سال جدید باتوجهبه نرخها، برای استفاده از سرویس حملونقل دانشآموزی تصمیم بگیرند و ازسویدیگر رانندگان هم به این دلیل که خودروی آنها شخصی است، میتوانند بررسی کنند که آیا فعالیت در این حوزه برایشان توجیه اقتصادی دارد یا خیر.
*آیا رانندگان این صنف میتوانند ابتدای سال آینده نرخ سرویس مدرسه را استعلام بگیرند؟
بله، به محض اینکه تأییدیه نرخها از فرمانداری به ما برسد، قابل انتشار است؛ البته سرویس مدرسه ماجرای مفصلی دارد که باید روی آن کار شود و زمانبر است. این زمان کمک میکند تا تیر یا مرداد موضوع نرخ سرویس مدارس را نهایی کنیم تا خانوادهها خیلی زودتر برای ابتدای مهر تصمیم بگیرند؛ ضمن اینکه باید سرویسبندیها را هم زودتر انجام بدهیم که به روزهای پرترافیک اول سال تحصیلی نرسد.
*چه تعداد درخواست برای استفاده از سرویس مدارس داریم؟
حدود ۶۰هزار دانشآموز متقاضی یا استفادهکننده از حملونقل دانشآموزی داریم. رانندگان ۵هزار تا ۵هزارو۵۰۰ نفر هستند که با خودروی سواری یا ون خدمترسانی میکنند.
*در بخش بازرسی و نظارتها، تنظیم قوانین بهگونهای بوده است که شاهد بروز مشکلات کمتری در مقایسه با سالهای گذشته باشیم؟
هرچندکه سعی کردهایم به سمت نظارتهای هوشمند حرکت کنیم، نظارت میدانی هم ضرورت دارد. برایناساس، برای ناظران دورههای آموزشی برگزار کردهایم که بتوانند تخلف را شناسایی، بررسی و به ما اعلام کنند. ما ابزارهای قانونی داریم که از بالاترین سطوح، تخلف را بررسی میکنیم؛ کما اینکه امسال از جمع حدود دوازده تا سیزده راننده تاکسی فعال در مجموعه تاکسیرانی، مواردی تخلف داشتیم که یا در محل رسیدگی شدند یا به کمیته نظارتی ارجاع داده شدند.
در موضوع سرویس مدارس، امسال سعی کردیم نظارتها را دقیقتر کنیم و تخلفات نسبت به سال قبل کمتر بود. تلاش ما این است که این روند کاهشی باز هم کمتر شود. اتفاق دیگری که در حوزه نظارت افتاده، این است که سعی کردهایم با دو حوزه همکاری کنیم؛ یکی با پلیس راهنماییورانندگی که در برخی حوزهها ابزار نظارتی آنها لازم است.
در این همکاری با آنها گشت مشترک داریم و دیگری با سازمان صمت است که بهویژه در ایام مناسبتی مثل نوروز، با آنها گشت مشترک داریم. جدا از اینها حوزه نظارتیمان را هم فعال کردیم و از طریق دوربینهای نظارت تصویری، رسیدگی انجام میشود؛ همچنین نظارت بر معاینه فنی را نیز دقیقتر از گذشته انجام میدهیم.
میزان تخلف با فراوانی خدمت تناسبی ندارد
*موضوع رسیدگی به شکایتهای شهروندان از رانندگان متخلف تاکسی را چطور ساماندهی و کنترل میکنید؟
وقتی در مبادی ورودی شهر و اطراف حرممطهر سیستم صدور فاکتور سفر داریم که در آن نرخ کرایه مشخص است، اگر تخلفی اتفاق بیفتد، شهروندان میتوانند از طریق سامانه۱۳۷ شهرداری مشهد و شماره تلفن۳۳۴۴۸۱۵۰ که شماره مستقیم حوزه نظارتی سازمان است، تخلف را اعلام کنند؛ همچنین هفت باجه هم در مبادی ورودی و اطراف حرم داریم که شهروندان میتوانند بهصورت حضوری مشکلات خود را اعلام کنند.
*بیشترین تخلف اعلامشده از سوی شهروندان چیست؟
معمولا دریافت مبلغ اضافه بر کرایه بیشترین میزان شکایات را به خود اختصاص داده است. اما واقعیت این است که باید میزان تخلف را با میزان و فراوانی خدمت مقایسه کنیم. تصور کنید ۱۰هزار خودرو در شهر در حرکت هستند و هرکدام پنج سرویس در روز انجام میدهند؛ عدد ۵۰هزار سرویس به ثبت خواهد رسید.
حالا اگر در روز پنج تا ۱۰ تخلف گزارش شود، این تعداد را باید با حجم ۵۰هزار سرویس در روز مقایسه کنید؛ البته قبول دارم در این حرفه، تخلف کم هم نباید صورت بگیرد، زیرا معیار قضاوت قرار میگیرد. پس سعی کردیم با اقداماتی مانند صدور فاکتور سفر، برای قیمت سفر راننده را با مسافر مواجه نکنیم. البته نکتهای را هم باید یادآوری کنم؛ مشهد تنها شهر کشور است که معیار خدماتش، توأمان و بهصورت تاکسیمتر و ابزار دیگری است.
تاکسیها معمولا یا خطی هستند یا در اصطلاح به صورت کورسی مسافر را جابهجا میکنند. این شیوه براساس یک مسافت مشخص است و مسافران متوجه میزان دقیق آن نمیشوند. درواقع عرفی توافق دارند، اما ما سعی میکنیم آن عرف و توافق را بر مبنای سیستم ساماندهی کنیم.
*دوره ششم شورایاسلامیشهر چه کمکی به بهبود خدمترسانی مجموعه شما کرده است؟
مصوبات زیادی داشتیم، اما اگر بخواهم مهمترینها را اعلام کنم یکی درباره ناوگان ون است و دوم نوسازی. درباره نوسازی بهخاطر داشته باشید که اکنون قیمت سمند سورن ۸۷۰میلیون تومان است. از قبل مصوبهای داشتیم و در دوره جدید شورا هم آن مصوبه را تقویت کردیم و آن تسهیلات دویستمیلیونتومانی بود که با کمک و تصویب شورا به ۳۰۰میلیون تومان رسید که پرداخت آن با نرخ سود ۴درصد است.
ولی باز هم تفاوت قیمت زیاد بود. با سازمانهای شهرداریها هم رایزنی کردیم و ۴۰۰میلیون تومان وام گرفتیم؛ بنابراین رقم نهایی به ۷۰۰میلیون تومان میرسد. خودروی فرسوده هم ۱۴۰میلیون تومان قیمت دارد؛ البته آماری که اعلام میکنم مربوط به اکنون و قیمت فعلی این خودرو است.
*آغاز اجرای این طرح چه زمانی بود؟
از اواخر دیماه اطلاعرسانی کردیم و تعدادی از رانندگان ثبت نام کردند و احتمالا بهزودی مدارکشان را تکمیل میکنند و خودرو را تحویل خواهند گرفت. از دیگررانندگان هم درخواست کردیم ثبتنام کنند تا با این قیمت مالک خودروی جدید شوند.
*رانندگان دارای خودروی فرسوده شما چند نفرند؟
نزدیک به ۴هزار خودروی فرسوده داریم که در یکیدو سال آینده خیلی بیشتر خواهند شد؛ زیرا تعدادی از رانندگان خودروهایشان را در سالهای ۱۳۹۲تا۱۳۹۴ نوسازی کرده بودند که بهتدریج در حال وارد شدن به سن فرسودگی هستند.
{$sepehr_key_191767}
سرعت قابل قبول نوسازی ناوگان ون
*حمایتهای مالی مدیریتشهری فقط برای خرید خودروی سمند سورن است؟
پایه مبلغ براساس این خودرو است، اما درعینحال طرحی را با فرداموتور اجرا کردیم و رانندگان خودروهای از رده خارجشده، ۱۰دستگاه خودروی بی ۵۱۱ از فرداموتور تحویل گرفتند. امتیازی که برای آنان قائل شدیم این بود که هرخطی را که تمایل داشتند، انتخاب کنند.
برخی در شبکه هوشمند وارد شدند و برخی در مبادی ورودی. بهاینترتیب این بخشها یکی از کمکهای خوب شورای ششم به ما بود. موضوع بعدی درباره تحویل خودروهای ون بود. قرارداد این خودروها در سال۱۴۰۱ بین ایرانخودرو و وزارتکشور منعقد و قرار شد تعدادی ون به مراکز استانها ارسال شود. سال۱۴۰۲ همه ۱۳۰سهمیه خود را گرفتیم.
در یک مرحله، ۴۹دستگاه در خردادماه به مالکان واگذار شد و در نهایت در دیماه امسال قیمت ونها ۲میلیاردو۴۰۰میلیون تومان اعلام شد. اکنون نیز فرایند تحویل ۸۱دستگاه باقی مانده را با قرعهکشی انجام دادیم. برای تأمین مبلغ توسط رانندگان نیز در حال ایجاد تسهیلات هستیم. کمک شورا به ما نیز مصوباتی بود که در فرایند واگذاری ونها انجام شد.
*تا چه زمان خودروها به دست متقاضیان واجد شرایط میرسد؟
تا ۱۱اسفندماه برای واجدان شرایط زمان تکمیل وجه در نظر گرفتهایم. نوزده نفر رزرو هم داریم و امیدواریم تا قبل از پایان سال خودروها را تحویل بدهیم. طبق مصوبه، شرط اصلی این بود که متقاضی باید مالک ون فرسوده باشد؛ دوم اینکه گواهی اسقاط خودرو ارائه شود تا در لیست دریافت خودرو قرار گیرد.
*چه اقدام دیگری در راستای خدمترسانی به تاکسیرانان انجام دادید؟
بیمه تکمیل درمان هم یکی از اتفاقات خوب در دوره اخیر مدیریتشهری بود. در سال۱۴۰۲ نزدیک به یکسال بود که رانندگان بیمه تکمیل درمان نداشتند. چون در گذشته تاکسیرانی تعداد اندکی از چندینهزار نفر را انتخاب و بیمه میکردند، شرکتهای بیمه از ارائه خدمات بهدلیل گزینشی بودن خودداری میکردند، اما در سال۱۴۰۳ همه رانندگان فعال را بهصورت رایگان بیمه کردیم. بیمه امسال هم از ۱۵بهمنماه دوباره فعال شد.
*اقدامات پیشرو تا پایان دوره فعلی مدیریت شهری چیست؟
تا پایان این دوره شورا، واگذاری باقیمانده ناوگان ونها انجام میشود و آمار نوسازی ناوگان را افزایش میدهیم. تعداد نوسازی مناسب نیست؛ زیرا با چالش قیمت و ماجرای اسقاط مواجه هستیم که ماجراهای خودش را دارد.
یک چالش هم در گذشته داشتیم که امسال آن را برطرف کردیم؛ در موضوع حملونقل دانشآموزی، اولیا همه هزینه را پرداخت میکنند، اما در حمل ونقل دانشآموزان استثنایی براساس مصوبه شورا، بخشی از این هزینه از سوی شهرداری پرداخت میشود، در حالیکه طبق ماده۳۶ آییننامه اجرایی، در مسئله حمل ونقل دانشآموزان خاص، دولت باید این هزینه را بپردازد ولی با وجود محدویت منابع سعی کردیم آن را انجام دهیم.