به گزارش شهرآرانیوز، جنگها فقط در میدان نبرد روایت نمیشوند؛ بخش مهمی از آنها در سخنان سیاستمداران، تحلیلگران و کارشناسان شکل میگیرد. روز سی و یکم جنگ «رمضان» نیز از همین منظر روزی قابل توجه بود؛ روزی که طیفی از مقامات دولتی، سیاستمداران، روزنامهنگاران و پژوهشگران از نقاط مختلف جهان درباره ابعاد این جنگ، پیامدهای آن و آینده درگیری سخن گفتند. از تهدیدهای تند برخی چهرههای نزدیک به جریانهای جنگطلب در آمریکا گرفته تا هشدارهای اقتصاددانان و تحلیلگران درباره بحران انرژی و پیامدهای ژئوپلیتیکی این درگیری، مجموعه این اظهارات تصویری چندوجهی از جنگی ارائه میدهد که اکنون فراتر از یک درگیری منطقهای دیده میشود.
۱) صداهای خارجی؛ ایران شکستناپذیر است
در میان موضعگیریهای خارجی، برخی از تندترین اظهارات از سوی چهرههای نزدیک به جریانهای جنگطلب در آمریکا مطرح شد. استیو بنن، مشاور سابق دونالد ترامپ، در اظهارنظری جنجالی گفت: «ما به یک جنگ تمامعیار در ایران نیاز داریم؛ میخواهیم به عقب برگردیم و کاری را تکرار کنیم که اسکندر کبیر ۲۳۰۰ سال پیش با ایران انجام داد.» در مقابل، شماری از سیاستمداران و تحلیلگران غربی نسبت به پیامدهای چنین رویکردی هشدار دادند. دنیس کوچینیچ، سیاستمدار آمریکایی، جنگ با ایران را پرهزینه و بینتیجه توصیف کرد و گفت: «ایران شکستناپذیر است؛ جنگ با ایران فقط تلفات مرگبار، شکست و بیآبرویی به همراه خواهد داشت.»
جنگ ناعادلانه و غیرقانونی
در سطح دولتها نیز شکافهایی در مواضع متحدان غربی دیده شد. وزیر دفاع اسپانیا اعلام کرد: «از ابتدای جنگ به واشنگتن اطلاع دادهایم که اجازه نخواهیم داد از حریم هوایی یا پایگاههای ما برای این عملیات استفاده شود. ما این جنگ را غیرقانونی و ناعادلانه میدانیم.» همزمان سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، ریشه تشدید بحران را چنین توصیف کرد: «دلیل ریشهای تشدید بیسابقه تنشها در خاورمیانه، حمله غیرقابل توجیه آمریکا و اسرائیل به ایران است.» از سوی دیگر، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، به اختلاف اهداف میان واشنگتن و تلآویو اشاره کرد و گفت: «تمرکز اسرائیل با ما متفاوت است؛ آنها اهداف خودشان را دارند.»
{$sepehr_key_200273}
بحرانی که خواب را از چششان گرفت
در اروپا نیز نگرانی درباره پیامدهای اقتصادی جنگ افزایش یافته است. فردریش مرتس، صدراعظم آلمان، هشدار داد: «پیامدهای جنگ علیه ایران میتواند برای اروپا مشابه تأثیرات بحران کووید-۱۹ باشد.» همین نگرانی در شرق آسیا نیز دیده میشود. رئیسجمهور کره جنوبی با اشاره به بحران انرژی ناشی از جنگ گفت: «این بحران خواب را از چشمان من گرفته است.» در حوزه اقتصاد جهانی نیز هشدارهای مهمی مطرح شد. کریستین لاگارد، رئیس بانک مرکزی اروپا، از شوک شدید انرژی سخن گفت و تاکید کرد: «ما با یک شوک واقعی مواجه هستیم؛ شاید بسیار فراتر از آنچه اکنون تصور میکنیم.»
۲) تحلیل کارشناسان؛ جنگی با پیامدهای پیچیده
در کنار سیاستمداران، کارشناسان و تحلیلگران نیز ارزیابیهای متفاوتی از جنگ ارائه کردند. پیتر ریکتس، مشاور سابق امنیت ملی بریتانیا، در تحلیلی درباره وضعیت میدانی گفت: «ترامپ مدام ادعا میکند پیروز شده، در حالی که به هیچیک از اهدافش نرسیده و قادر به پایان دادن به جنگ هم نیست.» او همچنین تاکید کرد که ایران توانسته از ابزارهای منطقهای خود برای ایجاد فشار استفاده کند: «ایران نشان داده که با استفاده از اهرمهایی مانند پهپادها و حمله به زیرساختها برتری میدانی ایجاد کرده است.»
دوراهی دشوار ترامپ
در آمریکا نیز برخی تحلیلگران درباره آینده سیاسی ترامپ در صورت ادامه جنگ هشدار دادهاند. رابرت پاپ، استاد دانشگاه شیکاگو، معتقد است رئیسجمهور آمریکا در یک دوراهی دشوار قرار گرفته است: «او یا باید اکنون توافق کند و هزینه سیاسی آن را بپردازد، یا وارد یک جنگ فرسایشی شود که میتواند عملاً ریاستجمهوری او را از نظر سیاسی نابود کند.» از منظر رسانهای نیز انتقادهایی مطرح شد. یک روزنامهنگار آمریکایی در واکنش به حملات به مراکز علمی ایران نوشت: «وقتی در حال پیروزی در جنگ هستید، دانشگاه را بمباران نمیکنید؛ این کار زمانی انجام میشود که متوجه شدهاید تهدید واقعی نه زرادخانه، بلکه دانشی است که پشت آن قرار دارد.»
پشتوانه ایران
در همین حال چای بووز، روزنامهنگار ایرلندی، به موازنه نیروها اشاره کرد و نوشت: «ایران بیش از ۶۰۰ هزار نیروی فعال دارد و صدها هزار نیروی ذخیره و متحد منطقهای. چرا رسانههای غربی درباره این اعداد صحبت نمیکنند؟»
{$sepehr_key_200274}
۳) مواضع داخلی ایران؛ تأکید بر دفاع و تغییر موازنه منطقهای
در داخل ایران نیز مقامات سیاسی و نظامی در روز سیویکم جنگ مواضع مختلفی درباره روند درگیری مطرح کردند. ناصر کنعانی بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، با انتقاد از سکوت نهادهای بینالمللی گفت: «اقدامات آمریکا و اسرائیل علیه تأسیسات هستهای جنایت است و بر اساس اساسنامه آژانس محکوم میشود. بیتفاوتی آژانس و آقای گروسی تاسفبار است.» او همچنین تاکید کرد که در هفتههای اخیر مذاکره مستقیمی با آمریکا انجام نشده و تمرکز ایران بر دفاع از کشور است.
در سطح پارلمان، عباس گودرزی، سخنگوی هیأت رئیسه مجلس، از آغاز فرآیند بررسی طرح مدیریت هوشمند تنگه هرمز خبر داد و گفت این طرح با بیش از ۲۵۰ امضا در دستور کار مجلس قرار گرفته است. محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور، نیز در سخنانی هشدارآمیز خطاب به واشنگتن گفت: «ترامپ شاید بتواند درباره اعزام سرباز تصمیم بگیرد، اما درباره بازگشت آنها دیگر تصمیم با او نیست.»
در حوزه نظامی نیز سردار اسماعیل قاآنی از شکلگیری یک نظم جدید منطقهای سخن گفت و تاکید کرد: «اتاق جنگ جبهه مقاومت یکی است؛ به نظم جدید منطقه عادت کنید.» از سوی دیگر محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، در سخنانی درباره سیاستهای اسرائیل اظهار داشت: «صهیونیسم در تلاش است هرگونه اثری از اسلام و مسیحیت را از سرزمینهای اشغالی پاک کند.»
۴) شکاف در اسرائیل؛ انتقادهای داخلی از دولت نتانیاهو
در داخل اسرائیل نیز انتقادهایی نسبت به مدیریت جنگ مطرح شد. نفتالی بنت، نخستوزیر سابق اسرائیل، دولت نتانیاهو را متهم کرد که در بحبوحه جنگ منابع مالی را به نفع گروههای سیاسی خاص تخصیص میدهد. همچنین برخی روزنامهنگاران اسرائیلی از بحران اقتصادی و کمبود امکانات دفاعی سخن گفتهاند. بن کاسپیت، روزنامهنگار صهیونیست، نوشت: «در حالی که بسیاری از مناطق اسرائیل پناهگاه کافی ندارند، میلیاردها شِکِل در بودجههای ائتلافی هزینه میشود.» در سطح رسانهای نیز اران هیلدسهایم، مجری و کارشناس اسرائیلی، ارزیابی تندی از وضعیت جنگ ارائه کرد و گفت: «آمریکا و اسرائیل در این جنگ شکست استراتژیک خوردهاند و ترامپ و نتانیاهو نمیدانند چگونه عقبنشینی کنند.»
جمعبندی
مجموعه اظهارات مطرحشده در سیو یکمین روز جنگ رمضان نشان میدهد که این درگیری تنها یک نبرد نظامی نیست، بلکه به موضوعی پیچیده در عرصه سیاست جهانی تبدیل شده است. از تهدیدهای تند برخی چهرههای جنگطلب گرفته تا هشدارهای اقتصاددانان درباره بحران انرژی، از اختلافات در میان متحدان غربی تا انتقادهای داخلی در اسرائیل، همه این صداها نشان میدهد که جنگ وارد مرحلهای شده که پیامدهای آن فراتر از میدان نبرد قابل مشاهده است.