به گزارش ایراف، سیوششمین روز جنگ رمضان با موجی از اظهارنظرهای جنجالی سیاستمداران، تحلیلگران و مقامات نظامی در سراسر جهان همراه شد؛ روزی که شاید مهمترین خبر آن، اعتراف صریح برخی کارشناسان و مقامهای آمریکایی به دشوارتر شدن وضعیت واشنگتن در میدان جنگ بود. در حالی که خبر سرنگونی جنگندههای آمریکایی و ادامه حملات موشکی ایران در صدر اخبار قرار داشت، مجموعهای از نقل قولها در رسانههای جهانی منتشر شد که نشان میداد روایت رسمی کاخ سفید با چالش جدی روبهرو شده است.
۱. داخل آمریکا؛ از «روز جهنمی» تا بحران فرماندهی
یکی از جنجالیترین اظهارنظرهای روز سیوششم را مالکوم نانس، افسر سابق اطلاعاتی نیروی دریایی آمریکا، مطرح کرد. او در واکنش به سرنگونی جنگندههای آمریکایی گفت: «سرنگون کردن یک اف‑۱۵ در ارتفاع بالا خبر بدی است، اما سقوطای‑۱۰ وارتاگ نشانه بسیار بدتری است. این هواپیما سختجانترین هواپیمای تهاجمی عملیات در ارتفاع پایین است که داریم.» او هشدار داد اگر این هواپیما با یک موشک دوشپرتاب ایرانی هدف قرار گرفته باشد، عملیاتهای احتمالی آمریکا در جزایر تنگه هرمز با خطر بسیار بزرگی روبهرو خواهد شد.
ارتش تحت فرمان یک دیوانه
همزمان، اختلافات در ساختار نظامی آمریکا نیز آشکارتر شد. رئیس ستاد ارتش آمریکا تنها یک ساعت پس از اعلام استعفای خود در سخنانی کمسابقه هشدار داد که «یک دیوانه ارتش بزرگ آمریکا را به نابودی خواهد کشاند»؛ جملهای که بسیاری آن را اشارهای مستقیم به سیاستهای جنگی دولت ترامپ دانستند.
امنیت ملی آمریکا در خطر
در کنگره نیز انتقادها ادامه داشت. کریس مورفی، سناتور آمریکایی، گفت احتمالاً دلیل کنار گذاشته شدن برخی ژنرالهای باسابقه این بوده که به وزیر جنگ هشدار داده بودند طرحهای او برای جنگ با ایران «غیرعملی، فاجعهبار و مرگبار» است. جیسون کرو، نماینده کنگره آمریکا نیز از پاکسازی سیاسی در ارتش انتقاد کرد و گفت: «افرادی با صدها سال تجربه ترکیبی بدون هیچ توضیحی کنار گذاشته میشوند و این موضوع امنیت ملی ما را به خطر میاندازد.» در میان این واکنشها، اریک سوالول، نماینده کنگره آمریکا، نیز به ادعای دولت درباره کنترل آسمان ایران اشاره کرد و گفت: «به ما گفته شد آسمان ایران در اختیار آمریکاست، اما به نظر میرسد اینطور نیست.»
صدای اعتراض در جامعه و رسانههای آمریکا
فراتر از سیاستمداران، چهرههای رسانهای و تحلیلگران آمریکایی نیز به شدت از وضعیت جنگ انتقاد کردند. تاکر کارلسون، مجری سرشناس آمریکایی، با لحنی تند گفت: «آنچه اکنون در ایران میگذرد پایان امپراتوری آمریکا به شکلی است که تاکنون میشناختیم.» تری موران، خبرنگار مستقل آمریکایی نیز نوشت: «دو جنگنده آمریکایی سرنگون شدند، بالگرد بلکهاوک هدف قرار گرفت، ایران همچنان موشک شلیک میکند و حکومت آن پابرجاست. ما هنوز پیروز نشدهایم. ترامپ در حال دستوپا زدن است.»
{$sepehr_key_201274}
ترامپ در گروگان شرایط
در همین حال، سیدنی بلومنتال، مشاور ارشد پیشین بیل و هیلاری کلینتون، در تحلیلی تند نوشت: «ترامپ جنگ را باخته و حالا گروگان شرایطی است که خودش ساخته است. دست و پای او بسته شده، اما دهانش نه.» او تأکید کرد که رئیسجمهور آمریکا بارها اعلام پیروزی کرده، در حالی که واقعیتهای میدان جنگ خلاف آن را نشان میدهد. در فضای عمومی آمریکا نیز نگرانیها رو به افزایش است.
هنوز خبری از فرزندم نیست
مادر یکی از خلبانان جنگنده F‑۱۵ که در ایران سرنگون شده، در پیامی احساسی نوشت: «لطفاً برای دو خلبان اف‑۱۵ که در ایران سرنگون شدند دعا کنید. یکی از آنها پسر من است و هنوز هیچ خبری از او ندارم.» یک کهنهسرباز آمریکایی به نام لوکاس گیج نیز در واکنش به تحولات جنگ نوشت: «وقتی همین حالا هم بچههایمان را در آسمان از دست میدهیم، تصور کنید در جنگ زمینی چه اتفاقی میافتد. فقط شکست در انتظار ماست.»
۲. تحلیل کارشناسان؛ جنگی که واشنگتن را غافلگیر کرد
در میان تحلیلگران امنیتی و نظامی، بسیاری معتقدند واشنگتن پیچیدگیهای جنگ با ایران را دستکم گرفته است. باربارا اسلاوین، متخصص امور ایران در مؤسسه استیمسون در واشنگتن، گفت: «ترامپ در محاسبات مربوط به جنگ با ایران دچار اشتباه فاحش شده است. شرطبندی واشنگتن روی سقوط نظام ایران کاملاً شکست خورده است.»
فرسایش تدریجی دشمن
پاتریشیا مارینز، تحلیلگر نظامی، نیز با اشاره به ماهیت جنگ نامتقارن ایران توضیح داد که هدف چنین جنگی پیروزی سریع نیست، بلکه فرسایش تدریجی دشمن است. به گفته او، ایران با استفاده از فشار اقتصادی، سیاسی و روانی تلاش میکند حمایت داخلی از دولت آمریکا را کاهش دهد. پروفسور ارهان افیونجو، رئیس دانشگاه دفاع ملی ترکیه، نیز تأکید کرد: «ایران استاد بلامنازع جنگ فرسایشی است. اشغال ایران یا حتی جزایر آن برای آمریکا محکوم به شکست است.» او یادآور شد که حتی امپراتوری عثمانی نیز بارها شهرهای ایران را تصرف کرد، اما نتوانست آنها را نگه دارد.
۳. واکنشهای بینالمللی؛ فاصله گرفتن متحدان از واشنگتن
در سطح جهانی نیز بسیاری از کشورها تلاش کردند فاصله خود را از این جنگ حفظ کنند. وزیر خارجه نروژ اعلام کرد: «جنگ آمریکا علیه ایران یک جنگ انتخابی است و ناتو را ملزم به مشارکت نمیکند.» معاون صدراعظم اتریش نیز گفت کشورش «بخشی از سیاست آشوبطلبانه ترامپ نیست». عبدالله گل، رئیسجمهور پیشین ترکیه، نیز حملات به مدارس و زیرساختهای غیرنظامی ایران را «جنایت جنگی تکاندهنده» توصیف کرد و هشدار داد تصاویر این حملات برای مدتها در حافظه جهانی باقی خواهد ماند.
در همین حال، محمد البرادعی، مدیرکل پیشین آژانس بینالمللی انرژی اتمی، نیز ترور شخصیتهای غیرنظامی در ایران را نشانهای از جنگطلبی دانست و گفت این اقدامات با اصول صلح در تضاد است. در منطقه نیز برخی رهبران پیامهای متفاوتی ارسال کردند. الهام علیاف، رئیسجمهور جمهوری آذربایجان، اعلام کرد کشورش «در روزهای سخت و خوش کنار ایران خواهد بود».
۴. پیامهای تهران و تحولات اقتصادی جنگ
در داخل ایران نیز برخی مقامها پیامهایی با مضمون قدرت و بازدارندگی ارسال کردند. سعید جلیلی خطاب به رسانههای آمریکایی گفت: «شاید ارزش داشته باشد هیئتی از کنگره آمریکا دستاوردهای ادعایی ترامپ را از نزدیک در پایگاههایشان در خلیج فارس مشاهده کند.» محمدباقر قالیباف نیز با انتشار توییتی درباره سهم تنگه بابالمندب در تجارت جهانی، به طور غیرمستقیم به اهمیت مسیرهای دریایی و اهرمهای ژئوپلیتیکی اشاره کرد.
پیش بینی قیمت ۳۷۲ دلاری نفت
در حوزه انرژی نیز کارشناسان هشدارهای جدی مطرح کردند. استیو هانکه، اقتصاددان آمریکایی، گفت نفتی که از خلیج فارس در مسیر بازارهای جهانی بوده در حال اتمام است و جهان ممکن است با بحران کمبود روبهرو شود. پل کروگمن، برنده جایزه نوبل اقتصاد، نیز پیشبینی کرد قیمت نفت ممکن است بین ۹۹ تا ۳۷۲ دلار در هر بشکه افزایش یابد. در مقابل، رئیس کمیسیون انرژی مجلس ایران اعلام کرد صادرات نفت ایران حتی در شرایط جنگی افزایش یافته و برای چنین شرایطی از قبل تمهیدات لازم اندیشیده شده است.
جمعبندی
مجموع این اظهارنظرها در روز سیوششم جنگ رمضان نشان میدهد که این درگیری به مرحلهای رسیده که نه تنها میدان نبرد، بلکه عرصه سیاست و افکار عمومی جهان را نیز به شدت تحت تأثیر قرار داده است. از اعتراف کارشناسان نظامی آمریکایی گرفته تا فاصله گرفتن برخی متحدان واشنگتن و تحلیلهای اقتصادی درباره بحران انرژی، همگی حکایت از جنگی دارند که ابعاد آن فراتر از یک رویارویی نظامی ساده است.
در حالی که کاخ سفید همچنان از پیروزی سخن میگوید، بسیاری از صداهای سیاسی و کارشناسی در جهان از واقعیتی پیچیدهتر خبر میدهند؛ جنگی که نه پایان آن روشن است و نه پیامدهایش تنها به میدانهای نبرد محدود خواهد ماند.