به گزارش شهرآرانیوز، سیوهفتمین روز جنگ رمضان بیش از هر چیز با یک مضمون مشترک در اظهارات سیاستمداران و تحلیلگران جهان همراه بود، آن هم تردید جدی نسبت به موفقیت راهبرد نظامی آمریکا و هشدار درباره پیامدهای طولانیمدت جنگ. از واشنگتن تا بروکسل و از مسکو تا کوالالامپور، طیف گستردهای از چهرههای سیاسی و کارشناسان امنیتی بر این نکته تأکید کردند که ادامه درگیری نهتنها دستاورد روشنی برای آمریکا و متحدانش نداشته، بلکه ممکن است به بحرانی عمیقتر در منطقه و حتی در سیاست داخلی ایالات متحده منجر شود. همزمان، انتقادها از تصمیمات کاخ سفید و تردید نسبت به روایتهای رسمی درباره روند جنگ نیز به شکل بیسابقهای افزایش یافته است.
۱. آمریکا، انتقادهای فزاینده از ترامپ
در داخل ایالات متحده، بسیاری از سیاستمداران و تحلیلگران نسبت به مسیر جنگ موضعی انتقادی اتخاذ کردهاند. برنی سندرز، سناتور آمریکایی، با لحنی تند خواستار استعفای دونالد ترامپ شد و گفت شکستهای اخیر نظامی و هزینههای اقتصادی جنگ نشان میدهد که کشور وارد مسیری خطرناک شده است. او تأکید کرد مردم آمریکا سزاوار رهبری نیستند که با تصمیمات بیثبات، اقتصاد و امنیت کشور را به خطر بیندازد.
دو سوم آمریکاییها خواهان پایان جنگ
کریس مورفی، سناتور دموکرات، حتی پا را فراتر گذاشت و گفت اگر عضو کابینه بود، درباره استفاده از متمم ۲۵ قانون اساسی برای برکناری رئیسجمهور با حقوقدانان مشورت میکرد. مارک پوکان، عضو مجلس نمایندگان آمریکا نیز با اشاره به نظرسنجیها اعلام کرد دو سوم آمریکاییها خواستار پایان جنگ هستند.
عملکرد ایران خیره کننده است
الیزابت وارن نیز پیامد اقتصادی جنگ را برجسته کرد و گفت رکوردشکنی قیمت بنزین در آمریکا نتیجه مستقیم درگیری با ایران است. پیتر شیف، اقتصاددان، نیز هشدار داد که دولت ترامپ با نامگذاری جنگ به عنوان «اقدام نظامی» تلاش میکند از الزامات قانونی عبور کند، در حالی که از نظر حقوقی، جنگ به هر نامی که باشد همچنان جنگ است. در همین حال، برخی تحلیلگران نزدیک به ساختار امنیتی آمریکا نیز نسبت به توانایی ایران در ادامه جنگ هشدار دادهاند. جو کنت، رئیس پیشین مرکز مبارزه با تروریسم آمریکا، گفت ایران در تولید و توزیع موشکهای بالستیک و پهپادها عملکردی «خیرهکننده» داشته و به نوعی ثبات عملیاتی رسیده است. به گفته او، ایران میتواند این وضعیت را با هزینهای کمتر نسبت به آمریکا ادامه دهد.
۲. کارشناسان و تحلیلگران؛ شکاف در روایت رسمی جنگ
در سطح رسانهای و کارشناسی نیز روایتهای متعددی درباره وضعیت واقعی جنگ مطرح شده است. تریتا پارسی، معاون اندیشکده کوئینسی، معتقد است طرح جدید ترامپ عملاً به نسخهای از راهبرد اسرائیلی «چمنزنی» تبدیل شده؛ یعنی ادامه بمباران برای مدتی محدود بدون هدف راهبردی روشن. او هشدار داد که چنین رویکردی در نهایت آمریکا را وارد یک جنگ بیپایان خواهد کرد.
هر هواپیما یک جنرال
مکس بلومنتال، روزنامهنگار آمریکایی، نیز با کنایه به موج برکناری ژنرالها در پنتاگون گفت در ۲۴ ساعت گذشته تقریباً به ازای هر هواپیمای از دسترفته یک ژنرال برکنار شده است. این سخن در حالی مطرح شد که ژنرال رندی جورج، رئیس سابق ستاد ارتش آمریکا، در نامه خداحافظی خود نوشت ارتش شایسته «رهبرانی با شخصیت» است؛ جملهای که بسیاری آن را انتقادی غیرمستقیم از مدیریت سیاسی جنگ دانستند.
سامانه پدافندی در آستانه بحران
در میان تحلیلگران امنیتی نیز تردیدها درباره موفقیت عملیاتهای نظامی افزایش یافته است. لری جانسون، تحلیلگر سابق سیا، هشدار داد ذخایر موشکهای سامانههای پدافندی آمریکا ممکن است ظرف یک هفته به پایان برسد. یک افسر بازنشسته ارتش فرانسه نیز با اشاره به سرنگونی چند هواپیمای آمریکایی گفت این نشانهای از بنبست نظامی برای واشنگتن است.
{$sepehr_key_201568}
۳. واکنشهای بینالمللی؛ از هشدار تا حمایت
در خارج از آمریکا، واکنشها طیفی گسترده از هشدارهای دیپلماتیک تا حمایتهای سیاسی از ایران را شامل میشود. محمد البرادعی، مدیرکل اسبق آژانس بینالمللی انرژی اتمی، از کشورهای خلیج فارس خواست پیش از آنکه منطقه به «گلولهای از آتش» تبدیل شود برای توقف تنشها اقدام کنند. میخائیل اولیانوف، نماینده روسیه در سازمانهای بینالمللی، نیز حمله به تأسیسات هستهای بوشهر را «کاملاً غیرمسئولانه» خواند و گفت چنین اقداماتی میتواند پیامدهای خطرناک و غیرقابل کنترل داشته باشد.
جنگ مبتنی بر آرزوها
در سطح سیاسی، نخستوزیر مالزی اعلام کرد کشورش به طور قاطع از ایران حمایت میکند. در اروپا نیز برخی رهبران پیامدهای اقتصادی جنگ را برجسته کردهاند. جورجیا ملونی، نخستوزیر ایتالیا، گفت بحران انرژی در کشورش نتیجه ملموس جنگ علیه ایران است. اندیشکده بروکینگز نیز هشدار داد که شوکهای انرژی ناشی از این جنگ هنوز به طور کامل در اقتصاد جهانی آشکار نشده است. از سوی دیگر، ایهود باراک، نخستوزیر اسبق رژیم صهیونیستی، اعتراف کرد که ارزیابی روند جنگ بیش از آنکه مبتنی بر استراتژی باشد بر آرزوها تکیه داشته است. او گفت امید بستن به تغییر حکومت در ایران از طریق فشار نظامی نهتنها موفق نبوده بلکه ممکن است نتایج معکوس به همراه داشته باشد.
نگرانی تحلیلگران از پیامدهای طولانیمدت
بسیاری از کارشناسان بینالمللی نیز بر پیامدهای بلندمدت جنگ تمرکز کردهاند. ریچارد هاس، رئیس شورای روابط خارجی آمریکا، هشدار داد حمله به زیرساختهای ایران نه به تغییر رژیم منجر میشود و نه به تسلیم تهران، بلکه احتمالاً باعث گسترش حملات متقابل به زیرساختهای انرژی و آب در سراسر منطقه خواهد شد.
پذیرش واقعیت جدید در تنگه هرمز
دنی سیتری نویکس، پژوهشگر موسسه مطالعات امنیت ملی آمریکا، نیز گفت ایرانیها تسلیم نخواهند شد و در نهایت واشنگتن مجبور است با واقعیتهای جدید در تنگه هرمز کنار بیاید. رایان روزبیانی، تحلیلگر آمریکایی، با اشاره به دشواری عملیات نجات خلبانان در ایران گفت همین تجربه نشان میدهد که هرگونه عملیات زمینی در این کشور میتواند با تلفات سنگین همراه باشد.
سخن از پیروزی چندشآور است
در میان تحلیلگران اجتماعی نیز توجه به بعد انسانی جنگ افزایش یافته است. یک جامعهشناس بریتانیایی با اشاره به تصاویر روستاییان مسلح ایرانی گفت مقاومت در برابر اشغال یک واکنش بنیادی انسانی است و نمیتوان آن را صرفاً با ابزار نظامی از میان برد. همزمان برخی تحلیلگران از جنبه اخلاقی جنگ انتقاد کردهاند. پاتریک هنینگسن، تحلیلگر بینالملل، گفت اینکه رهبران سیاسی در حالی که آماده افزایش تلفات غیرنظامیان هستند از پیروزی سخن بگویند «چندشآور» است. آنجلو جولیانو، روزنامهنگار ایتالیایی، نیز عملیاتهای نمایشی برای نجات یک خلبان را نشانهای از تمرکز بیش از حد بر نمایش رسانهای به جای واقعیتهای میدانی دانست.
جمعبندی؛ جنگی که پرسشها را بیشتر کرده است
سیوهفتمین روز جنگ رمضان بیش از آنکه با اعلام دستاوردهای نظامی همراه باشد، با افزایش پرسشها و تردیدها در سطح جهانی همراه شد. از سیاستمداران آمریکایی که خواستار پایان جنگ یا حتی استعفای رئیسجمهور شدهاند، تا تحلیلگران بینالمللی که از بنبست راهبردی سخن میگویند، همگی بر یک نکته تأکید دارند: ادامه این مسیر میتواند پیامدهایی فراتر از میدان نبرد داشته باشد. در شرایطی که بازارهای انرژی، سیاست داخلی آمریکا و امنیت منطقهای همگی تحت تأثیر این درگیری قرار گرفتهاند، بسیاری از ناظران معتقدند جنگ رمضان به نقطهای رسیده که دیگر صرفاً یک تقابل نظامی نیست؛ بلکه به بحرانی چندلایه تبدیل شده که آینده آن همچنان در هالهای از ابهام قرار دارد.