به گزارش شهرآرانیوز؛ در بوستان وکیل آباد، همان جایی که شهر مشهد از گوشهای آغاز میشود، کنار آن پیچ آسفالتی که خودروها از طرقبه به سمت وکیل آباد میپیچند، یادمانی ایستاده است بر پایهای فلزی به بلندای ۱.۵ متر؛ یادمانی که ابعادش ۱۴ در ۱۸متر است؛ المان «وطن»؛ المانی که به همت شهرداری مشهد با تمرکز بر نقشه ایران طراحی شده است و کنار آن پرچم سه رنگ میهن به طول ۱۸ متر در باد میرقصد.
جلوی نقشه ایران، رستم دستان، پهلوان اسطورهای شاهنامه، ایستاده و با گرزی در دست، مدافع وطن است و یادآور رشادت دلیرمردان این آب وخاک در حفاظت از مام میهن. بر پایه فلزی، شعری از فردوسی نامدار حک شده است: «اگر سربه سر تن به کشتن دهیم/ از آن به که کشور به دشمن دهیم.»
نخستین روزهای فروردین، در میانه همان روزهایی که آتش از آسمان کشور میبارید و دشمن آمریکایی صهیونی بار دیگر به خاک وطن تجاوز کرد، المان وطن در مراسمی با حضور پرشمار زائران و مجاوران مشهدی رونمایی شد و پس از آن روز هم، این المان نصب شده در پارکینگ بزرگ و قدیمی وکیل آباد، سوژهای شد برای عکسهای یادگاری مردم با المانی که برایشان، نشان از وطن دارد و ایستادن. در این گزارش، نگاهی به مختصات و ویژگیهای المان وطن انداختهایم و نظر چند نفر از مردم مشهد را درباره آن جویا شدهایم.
تولد ایده پس از جنگ دوازده روزه
ایده طراحی المان وطن از خرداد ۱۴۰۴ زاده شد؛ همان روزهایی که رژیم کودک کش صهیونیستی به خاک وطن تجاوز و جنگ دوازده روزه را به کشور تحمیل کرد. آن زمان که فراخوان جشنواره هنرهای شهری مشهد منتشر شد، حوریه معزز، هنرمند مشهدی که ۱۶ سال سابقه فعالیت هنری دارد، ایده اش را عرضه کرد.
طرح ذهنی معزز با استقبال داوران جشنواره هم روبه رو شد و درنهایت کار به مرحله اجرا رسید تا این المان در نوروز ۱۴۰۵ در شهر اکران شود؛ اکران المان البته مصادف شد با جنگ رمضان و روزهایی که دشمن آمریکایی صهیونی جنایت را به اوج خود رسانده و قاتل شمار بسیاری از کودکان و هموطنان بی گناهمان شده است.
معزز ایده اش را در سه پلان اجرا کرده است. پلان اول، رستم است که از دل شاهنامه حکیم توس، ابوالقاسم فردوسی، بیرون آمده است تا نماد سربازان وطن باشد؛ همانها که جان خود را فدا کردند، اما اجازه دست درازی دشمن به ذرهای از خاک وطن را ندادهاند.
پشت سر رستم، نقشه ایران درقالب پلان دوم، به شکل قابی توخالی طراحی شده و اطراف آن با نقوش الهام گرفته از کاشی کاریهای حرم مطهر رضوی مزین شده است تا به گفته خود معزز، این مفهوم را تداعی کند که سرتاسر ایران، آستان مقدس حضرت رضا (ع) است و همه ایرانیان در پناه شمس الشموس هستند.
پشت نقشه هم پرچم سه رنگ ایران به نشانه اقتدار ملی به اهتزار درآمده است تا با اجرای این پلان آخر، کار به اتمام برسد و پازل بزرگترین المان جشنواره هنرهای شهری مشهد در ۱۸ سال گذشته تکمیل شود.
از رستم و رخش تا «وطن»
فردین اسفندیاری، هنرمند مجسمه ساز، هم که ساخت مجسمه رستم و رخش بولوار شاهنامه را در کارنامه دارد، ساخت فیگور ۱۰ متری رستم را برعهده داشته و در طول یک ماه، با همراهی تیم پانزده نفره خود، بزرگترین فیگور پهلوان شاهنامه را ساخته است. رستم در این المان، با ابروهایی درهم کشیده، سپربه دست ایستاده است؛ او گرز گاوسر معروف خود را به دست دارد؛ کلاه خودش هم همان کلاه خود دیوسر معروف و نماد جمجمه ارژنگ دیو است که بعد از خان ششم آن را به عنوان کلاه خود استفاده کرد.
اسفندیاری، ساخت ۸ المان را برای نوروز امسال در دست داشته و به گفته خودش بنا داشته زودتر این کارهای نیمه تمام را به سرانجام برساند و کمی به خودش استراحت بدهد، اما وقتی بیست وپنجمین روز از بهمن به او پیشنهاد میشود ساخت فیگور رستم را هم بپذیرد، نه نمیآورد؛ چون اینجا پای وطن درمیان بوده است، بنابراین او مشتاقانه کار را میپذیرد و به سرانجام میرساند.
استفاده هوشمندانه از غیرت ایرانی
رضا کریمی، دانش آموخته معماری است که با نگاهی تاحدودی کارشناسانه به جزئیات المان میگوید: به نظرم از نظر طراحی، کار موفقی است. استفاده از رستم به عنوان نماد غیرت ایرانی، هوشمندانه است. اما آنچه برای من جذابتر است، نقشه توخالی با کاشی کاریهای حرم رضوی پشت سر رستم است؛ به نظرم این لایههای معنایی، المان را از یک اثر صرفا زیباشناختی فراتر میبرد.
او میافزاید: امیدوارم این سبک از هنر شهری که ریشه در هویت ما دارد، در نقاط دیگر شهر هم تکرار شود. چنین نمادهایی به مردم، حس تعلق و غرور میدهد.
دفاع مقدس از میهن
از روزی که المان وطن در پارکینگ بوستان وکیل آباد رونمایی شده است، مشهدیهای زیادی برای تماشای آن به این بوستان قدیمی شهر رفتهاند. مریم رضوی، معلم بازنشسته، یکی از همین شهروندان است که بعد از رونمایی المان، همراه با جمعی از دوستانش برای بازدید آن سری به وکیل آباد زده است. او میگوید: اولین چیزی که چشمم را گرفت، تلفیق شاهنامه و نقشه ایران با طرح کاشی کاریهای حرم بود.
با خنده و به قول خودش کمی حس شرمندگی ادامه میدهد: راستش را بخواهید، آن طرحهای دور نقشه به چشمم خیلی آشنا میآمد، اما خیلی دقیق یادم نبود که مربوط به کاشی کاریهای حرم است. این را هم بگذارید پای حافظه من که دیگر خیلی یاریام نمیکند. بعدا که درباره اش در خبرها خواندم، بیشتر به مفهوم آن پی بردم.
رستم درکنار نقشه ایران که با نقوش حرم امام رضا (ع) تزیین شده، یعنی دفاع از میهن برای ما جنبهای مقدس دارد. او به شعر فردوسی که بر پایه فلزی حک شده است، اشاره میکند و ادامه میدهد: این بیت را قبلا بارها و بارها خوانده بودم، اما اینجا کنار پرچم و نقشه ایران، معنایش را عمیقتر حس میکنم. انگار که از همه ما تعهد میخواهد.
{$sepehr_key_201975}
تلفیق وطنپرستی و باورهای مذهبی
عباس اسماعیل زاده، دیگر شهروند مشهدی است که عکسهای المان را پس از رونمایی در فضای مجازی دیده و پس از آن، به همراه خانواده اش به بوستان وکیل آباد آمده است تا هم از هوای بهاری این روزهای بوستان قدیمی مشهد حظ ببرند و هم به تماشای المان وطن بنشینند. «خیلی جذاب و دیدنی»، توصیف او از این المان است و آن را نشان دهنده قدرت و عظمت ایران میداند.
میگوید: من آدم مذهبی و وطن دوستی هستم و از هر دو بعد، با این المان، ارتباط برقرار میکنم. رستم، حس دفاع از میهن را منتقل میکند و نقش ونگارهای اسلامی دور مرز کشور، اعتقادات مذهبیام را تحت تأثیر قرار میدهد. این المان، شالوده وطن پرستی و باورهای مذهبی مردم است. ما حاضریم در راه وطن، جان بدهیم و بدون ترس از هیچ موشکی، تا آخرین نفس میایستیم.
به یاد رستمهای کشور
فریبا نجف زاده، دیگر شهروندی است که همراه با همسر و دخترش، پای المان ایستاده است تا عکس یادگاری بگیرد. میگوید: از طریق فضای مجازی از وجود چنین المانی مطلع شده بودیم، اما نمیدانستیم کجاست و الان که از اینجا رد میشدیم، چشم مان به آن خورد و آن قدر برایمان جذاب بود که به درخواست فرزندم، تغییر مسیر دادیم و آمدیم از نزدیک آن را ببینیم.
او به گپ وگفت خودش و دخترش درباره المان اشاره میکند و میگوید: پیش از اینکه شما بیایید، داشتم به دخترم می گفتم رستم در این المان با گرزی که در دست دارد، حس دفاع از کشور را منتقل میکند و نشان میدهد هنوز رستمهایی هستند که از وطن دفاع کنند. به نظرم این المان باتوجه به حس وحال این روزهای کشور، به خوبی با مردم ارتباط برقرار میکند. او از حضور شبانه مردم در خیابانها هم میگوید و معتقد است که این اجتماعات شبانه به مدافعان و حافظان این سرزمین، نیرو و انگیزه مضاعف میدهد و خاطرشان را از بابت سنگر خیابان راحت میکند.
همه؛ زیر یک پرچم
سودابه احمدی، مادری است که دختر خردسالش را در آغوش گرفته است و سعی میکند در فاصلهای که با المان وطن دارد، عکس یادگاری اش را طوری بگیرد که همه اجزای المان در آن دیده شود. با همان لبخندی که موقع عکس گرفتن بر لب دارد، میگوید: برایم مهم است که دخترم با این فرهنگ بزرگ شود. میخواهم بداند که رستم فقط یک شخصیت افسانهای نیست، بلکه نماد ایستادگی است.
وقتی او را اینجا میبینم که با گرز از نقشه ایران محافظت میکند، یاد رستمهایی میافتم که در این جنگ در حال دفاع از کشور هستند و دلم آرام میگیرد. او درباره پرچم هجده متری کنار نقشه ایران هم که در باد میرقصد، میگوید: به نظرم، پیام پرچم ایران در این المان این است که ما باهم، زیر یک پرچم ایستادهایم.
دلگرم به رستمها
حلما نیازی دانش آموز کلاس هشتمی است که همراه خانواده اش در حاشیه بازدید از بوستان وکیل آباد، راهشان را به سمت المان وطن چرخاندهاند تا آنچه پیش از این در عکسها دیده بودند، این بار نه از قاب دوربین دیگران، بلکه با چشم خودشان تماشا کنند.
خیلی ساده حرف میزند و باخنده میگوید: در نگاه اول ابهتش چشمم را گرفت و حس خوبی داشتم از دیدنش. نمیدانم شاید چیزی شبیه غرور. از او درباره حس وحال این روزهای کشور و نسبت المان وطن با آن میپرسیم. با نقل قولی از پدرش پاسخ میدهد: این المان، ما را یاد کسانی میاندازد که این روزها از کشورمان دفاع میکنند.
{$sepehr_key_201953}
ایستادگی یعنی فرهنگ ایرانی
محمدجواد احمدی، اهل تهران است و تا قبل از تعطیلات نوروز در پایتخت بوده و بمباران مناطق مسکونی و اوج جنایتهای رژیم کودک کش صهیونیستی را به چشم دیده است. او که چند روز ابتدای نوروز را میهمان مشهد و در حریم امن امام رضا (ع) بوده، در همان روزهای نخستین پس از رونمایی، سری به بوستان وکیل آباد زده و المان وطن را دیده است.
آقای احمدی میگوید: راستش انتظار نداشتم چنین اثری با این عظمت اینجا باشد. رستم با آن گرز معروفش، کنار نقشه ایران و پرچم، حس غیرت و ایستادگی را منتقل میکند. به نظرم، جای چنین المانهایی در شهرهای دیگر هم خالی است و بعد از پایان جنگ تحمیلی باید چنین المانهایی را برای سایر شهرها هم بسازند.
نظر او را درباره شعر حک شده پایین المان هم میپرسیم. میگوید: حرف دل همه ماست. اگر جانمان را هم از دست بدهیم، حاضر نیستیم حتی یک وجب از خاکمان را به دشمن بدهیم؛ این یعنی فرهنگ ایرانی.
یادآور روزهای دفاع مقدس
همچنین علی اصغر رحیمی، مرد سالخورده اهل اصفهان که در دوران دفاع مقدس برای دفاع از وطن، راهی جبهههای جنوب شده است، کوتاه میگوید: من جنگ را دیدهام. میدانم که دفاع از وطن چه معنایی دارد. این رستم که اینجا ایستاده، یادآور همان روزهاست؛ روزهایی که جوانان این مرزوبوم بی ادعا ایستادند و اجازه ندادند یک وجب از خاک میهنمان جدا شود.
تقویت حس وطندوستی
حسین یعقوبی نیز شهروندی است که معمولا برای ورزش شبانه به بوستان وکیل آباد میآید و معتقد است که تماشای این المان به او حس قدرت می دهد. او طراحی المان وطن را «جالب و مبتکرانه» توصیف میکند و میگوید: به نظرم حتی در شهرهای دیگر هم باید مشابه این را بگذارند. تاریخچه حماسی ما بسیار قوی است؛ اگر از این ظرفیت استفاده کنیم، تحمل مشکلات برای مردم، راحتتر و حس وطن دوستی تقویت میشود. این المان دقیقا همین کار را کرده است.
او این نکته را هم میگوید که نشانی المان وطن را به بسیاری از زائرانی که این روزها میهمان مشهد هستند، دادهام تا بیایند و از تماشای این کار هنری لذت ببرند.