به گزارش شهرآرانیوز؛ تحریم؛ فقط یک کلمه نیست. در پشت آن تصویری از مهمترین رویدادهای تاریخ معاصر سیاسی و اقتصادی ایران، پرچالشترین تصمیمات، عمیقترین زخمها و منتهای کوششها و همدلیها نقش بسته است. این کلیدواژه سالهاست با ادبیات سیاسی و اقتصادی مسئولان و مردم عجین شده است. روزی عدهای بیاثر میخواندنش و زمانی عدهای دیگر، کلید همه مشکلات و معضلات ایرانیها. این کلمه در عمل یکی از پیچیدهترین ابزارهای فشار بینالمللی است.
آمریکا سالها برای اینکه بتواند حرف زور خود را بر کرسی بنشاند از ابزار تحریم علیه دولت و مردم ایران استفاده و در مواردی، دیگر کشورها را نیز همراه خود کرد. بارها بر سر تحریم یا رفع تحریمهای ایران، نشستها و گفتوگوهایی در سطح بینالملل روی داد که میتوان گفت در نهایت در مسیر رفع آن بیاثر ماند. البته نمیتوان گفت تحریم تنها دلیل مشکلات اقتصادی و معیشتی مردم در ایران بوده است، در کنار آن سوءمدیریتها و سوءتدبیرها نیز شرایط را پیچیدهتر کرد.
به این موارد باید سوءاستفاده کاسبان تحریم را نیز اضافه کرد؛ کسانی که تحریمها اگر برای هیچکس آوردهای نداشت برخی از آنها را یک شبه از فرش به عرش رساند. رهبر شهید انقلاب نیز بارها در سخنان خود تحریم را حربه دشمن خواندند و راهحلهای متعددی برای کاهش و خنثیسازی این سلاح مطرح کرده بودند. از جمله این موارد سیاستهای اقتصاد مقاومتی بود.
ایشان در یکی از بیانات خود تأکید داشتند که «خنثیکردن تحریم دست ماست.» با همین رویکردها ایران سالها تحت شدیدترین تحریمهای ظالمانه به حیات مقتدرانه خود ادامه داد. اکنون جمهوری اسلامی پس از ۴۰ روز مقاومت در مقابل حملات آمریکاییصهیونی و پاسخهای کوبنده به دشمن، برای آتشبس ۱۰ شرط تعیین کرده است؛ برطرفشدن همه تحریمهای اولیه و ثانویه، یکی از این موارد است. اما تحریمهای اولیه و ثانویه چیست و چه اثراتی دارد؟
تحریم اولیه؛ ابزار مستقیم فشار بر کشور هدف
تحریم اولیه (Primary Sanctions) مستقیما شهروندان، شرکتها و نهادهای ایالات متحده را هدف قرار میدهد و تعاملات اقتصادی، تجاری یا مالی آنها با کشورهای تحریم شده را ممنوع میکند. هدف اصلی این نوع تحریم، قطع ارتباط اقتصادی آمریکا با کشور هدف است تا فشار مستقیم اقتصادی و سیاسی بر دولت آن کشور اعمال شود.
مشمولان تحریم اولیه
این تحریمها شامل تمام افراد حقیقی و حقوقی است، از جمله:
- شهروندان و مقیمان دائم ایالات متحده.
- شرکتهای ثبت شده در آمریکا یا شعب آنها در خارج از کشور.
- مؤسسات مالی و بانکهای آمریکایی.
محدودیتهای تحریم اولیه
- ممنوعیت صادرات یا واردات کالا و خدمات.
- قطع دسترسی به سیستم مالی آمریکا.
- نبود امکان سرمایه گذاری یا همکاری در پروژههای مشترک.
تحریم ثانویه؛ ابزار فشار غیرمستقیم بر طرفهای ثالث
تحریم ثانویه (Secondary Sanctions) برای فشار بر کشورها، شرکتها یا افراد غیرآمریکایی طراحی شده است که با کشورهای تحت تحریم در ارتباط اقتصادی هستند. هدف این نوع تحریم، محدودکردن دسترسی کشور هدف به بازارهای جهانی و قطع همکاریهای بین المللی آن است.
مشمولان تحریم ثانویه
برخلاف تحریم اولیه، تحریم ثانویه شهروندان یا نهادهای غیرآمریکایی را هدف قرار میدهد که:
- با افراد یا نهادهای تحریم شده همکاری اقتصادی دارند.
- در صنایع یا بخشهای کلیدی کشور هدف سرمایه گذاری میکنند.
- تراکنشهای مالی مرتبط با کشور هدف انجام میدهند.
پیامدهای تحریم ثانویه برای طرفهای ثالث
- مسدودشدن داراییهای شرکت یا فرد در آمریکا.
- ممنوعیت ورود به بازار مالی آمریکا.
- محرومیت از همکاری با شرکتهای آمریکایی.
تحریمهای اولیه و ثانویه علیه ایران
۱. تحریمهای اولیه علیه ایران
- ممنوعیت صادرات کالاهای آمریکایی به ایران.
- قطع دسترسی ایران به سیستم بانکی و مالی ایالات متحده.
- مسدودکردن اموال و داراییهای ایران در خاک آمریکا.
۲. تحریمهای ثانویه علیه ایران
- اعمال محدودیت بر شرکتها و بانکهای خارجی که با ایران همکاری اقتصادی دارند.
- هدف قراردادن صنایع کلیدی ایران مانند نفت، گاز، فلزات و خودروسازی.
- فشار بر کشورهای ثالث برای توقف تعاملات تجاری با ایران.
چرا تحریمهای اولیه و ثانویه مؤثرند؟
۱. محدودیت دسترسی به دلار آمریکا
بخش مهمی از تجارت جهانی با دلار انجام میشود و شرکتها برای تعاملات مالی خود به سیستم مالی آمریکا نیاز دارند. تحریم ها، به ویژه تحریم ثانویه، این دسترسی را محدود میکند.
۲. پیامدهای سنگین برای تخطی کنندگان
مجازاتهای سخت گیرانهای برای شرکتها یا افرادی که تحریمها را نقض میکنند در نظر گرفته شده است، ازجمله جریمههای مالی سنگین و محدودیت در همکاریهای بین المللی.
۳. تأثیر روانی بر بازارها
تحریمها اغلب باعث ایجاد نااطمینانی در بازارهای مالی میشوند و بسیاری از شرکتها حتی در مواردی که معافیتهای قانونی وجود دارد نیز از همکاری با کشور تحریم شده اجتناب میکنند.
اثرات رفع تحریمها
- تسهیل سرمایه گذاری در حوزههای مختلف از جمله انرژی
- افزایش دسترسی به منابع ارزی و جلوگیری از نوسان ارزی
- تسهیل مبادلات مالی با سایر کشورها
- کوتاه کردن دست کاسبان تحریم از اقتصاد کشور
- همکاری تولیدکنندگان داخلی و خارجی
- افزایش اشتغال زایی
- توسعه تجارت
- ثبات در بازارهای داخلی
- توسعه ترانزیت
- توسعه کسب وکارها
- توسعه زیرساختها