به گزارش شهرآرانیوز، محمدرضا شالبافان، گفت: پیش از وقوع رویداد‌های بحرانی اخیر، با عنایت به تجربیات جنگ دوازده‌روزه و تحولات اجتماعی ماه‌های گذشته، برنامه‌ریزی جامعی برای مدیریت مخاطرات روانی اجتماعی جامعه در شرایط بحرانی انجام شده بود. از ابتدای بحران اخیر اولویت اصلی بر اطلاع‌رسانی و افزایش سواد سلامت روان جامعه قرار گرفت. بر این اساس، دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت، با همکاری انجمن‌های علمی از جمله انجمن روانشناسی ایران، انجمن روانپزشکان ایران و سایر انجمن‌های ذی‌ربط، متون آموزشی روزانه‌ای برای عموم مردم منتشر کرد. همچنین بر پایه این متون، آموزش عمومی توسعه یافت و اجرا گردید.

وی افزود: بر این اساس، آموزش‌های ساده و بسیار کاربردی برای عموم مردم، به ویژه افراد نیازمند توجه ویژه، فراهم شد. از سوی دیگر، با توجه به برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده، غربالگری اولیه اختلالات سلامت روان از ابتدای رویداد‌ها در مراکز جامع سلامت، به‌ویژه در مناطق آسیب‌دیده، آغاز شد. برای افرادی که به هر دلیلی به مراکز مراجعه می‌کنند، غربالگری مرتبط با اختلالات سلامت روان ناشی از سانحه انجام می‌گیرد. در صورتی که نیازمند درمان‌های غیردارویی و روان‌درمانی باشند، روانشناسان در مراکز جامع سلامت و مراکز سلامت روانی-اجتماعی جامعه‌نگر (سراج)، این اقدامات را بر عهده دارند. دستورالعملی بسیار ارزشمند، به‌سرعت با همکاری انجمن روانشناسی ایران و ریاست محترم آن تدوین و منتشر شد و به‌صورت رایگان در اختیار تمامی روانشناسان کشور قرار گرفت.

شالبافان در ادامه خاطرنشان کرد: در کنار آن دستورالعمل، اقدامات دارویی مختص پزشکان نیز مجدداً بازنشر، تکمیل و به‌روزرسانی شد. با همکاری انجمن روانپزشکان ایران، در خصوص مدیریت آسیب‌دیدگان جنگ – به‌ویژه کسانی که آسیب‌های روانی شدید متحمل شده‌اند، خانواده‌هایشان را از دست داده‌اند یا خانه‌هایشان آوار شده است – وضعیت آنان و راهکار‌های درمانی تشریح گردید. در استان‌هایی که حملات به‌صورت ویژه در مراکز شهری رخ داده و شهروندان متعددی آسیب دیده بودند، همکاران ما در دانشگاه‌های علوم پزشکی، پس از رفع مشکلات اولیه، غربالگری را آغاز کردند. همچنین در مناطق اسکان موقت افراد آسیب دیده، اقدامات لازم انجام شد.

{$sepehr_key_203389}

وی با بیان اینکه بر اساس آن غربالگری افراد نیز در کنار اقدامات انجام‌شده صورت گرفت، گفت: متأسفانه آمار بالای مشکلات سلامت روان در این افراد در بسیاری از موارد نشان‌دهنده ضرورت مداخلات روان‌درمانی و دارویی توأمان است. این غربالگری‌ها در شهرستان‌ها به‌طور کامل و در تهران بر اساس درخواست سازمان مدیریت بحران در تعدادی از هتل‌های محل اقامت توسط همکاران دانشگاه‌های علوم پزشکی اجرا شد.

او اضافه کرد: به گمان ما مداخلات سلامت روان در زمان‌های بحران، نیازمند تداوم در دوران پس از بحران است و برخی مداخلات تا یک تا دو سال ادامه می‌یابد، زیرا ممکن است اختلالات اضطرابی، افسردگی، سانحه‌ای و حتی افکار خودکشی در گروه‌های آسیب‌دیده افزایش یابد. این امر مستلزم همکاری و هم افزایی تمامی سازمان‌هاست که از قبل – در جنگ دوازده‌روزه، زلزله و هر رویداد آسیب‌زای دیگری – موظف به انجام آن بوده‌اند.

شالبافان با بیان اینکه این اقدامات در سراسر کشور با محوریت وزارت بهداشت و به طور ویژه دفتر سلامت روانی-اجتماعی و اعتیاد، در حال انجام است، افزود: مورد دیگر، استفاده قابل‌توجه از خطوط تلفنی سلامت روان در شرایط بحرانی است که خوشبختانه به‌خوبی اجرا شد. خطوط متعددی از پیش از بحران فعال بودند و بر اساس درخواست‌ها، خط ۱۹۰ – سامانه مورد اعتماد وزارت بهداشت برای عموم مردم – نیز به‌عنوان خط پاسخگویی تلفنی وزارت بهداشت در حوزه سلامت روان در بحران فعال شد. همکاران روانشناس دانشگاه‌های علوم پزشکی در شیفت‌های مختلف، به این خطوط پاسخ می‌دهند و منجر به ارائه خدمات ارزشمندی شده است. روزانه، در برخی روزها، حدود ۶ هزار تماس تلفنی دریافت و مدیریت می‌شود. در حال حاضر، این روند به‌صورت روزانه ادامه دارد.

وی در ادامه افزود: البته، پس از بحران نیز عملکرد این خط به‌صورت رایگان از ساعت ۸ صبح تا ۱۲ شب ادامه خواهد یافت. باید توجه داشت که این خطوط صرفاً برای پاسخگویی به شرایط بحرانی است و درمان‌های تخصصی – که نیازمند مشاوره‌های طولانی‌مدت و چندهفته‌ای است – از طریق سیستم ارجاع به مراکز جامع سلامت، مراکز سراج و بیمارستان‌های وزارت بهداشت دنبال می‌شوند تا خدمات لازم را دریافت کنند. اتفاق مثبت دیگری که رخ داد، ارائه خدمات به‌صورت یکپارچه بر اساس پروتکل و راهنمای آموزشی علمی و بسیار ارزشمندی بود که دانشکده علوم رفتاری و سلامت روان (انستیتو روانپزشکی تهران)، به سفارش دفتر سلامت روانی-اجتماعی و اعتیاد، منتشر کرد. این اقدامات، با توجه به شرایط خاص بحران فعلی، نیازمند آموزش‌های به‌روز و روزآمد – هم به‌صورت مکتوب و هم در قالب کارگاه‌ها – بود که اجرا شد.

این مقام وزارت بهداشت با اشاره به اینکه اتفاق مثبت دیگری که رخ داد، مشارکت داوطلبانه اساتید دانشگاه‌ها از رشته‌های روانپزشکی و روانشناسی است، گفت: به‌طوری‌که حداقل یک یا دو استاد به‌صورت شیفتی، به‌عنوان ناظر بر پاسخگویی، حضور دارند. بدین ترتیب، روانشناسان می‌توانند پرسش‌های خود را از آنان جویا شوند و در صورت نیاز به مداخله بیشتر، تماس‌گیرنده را به استاد ارجاع دهند تا مداخلات پیشرفته‌تری انجام شود.

وی افزود: ما برنامه‌های ویژه‌ای هم برای مردم شهرستان میناب داریم. متأسفانه با توجه به حمله ناجوانمردانه و غیرانسانی به این منطقه بویژه مدرسه شجره طیبه و غیرنظامیان، احتمالا شاهد آسیب‌های جدی روانی در ماه‌های آینده – به‌ویژه بر کودکان و نوجوانان – خواهیم بود. بنابراین، مداخلات ویژه‌ای برای شهرستان میناب در نظر گرفتیم، از جمله غربالگری‌های خاص در مراکز جامع سلامت.

شالبافان در پایان تأکید کرد: بنای ما این است که در روز‌های آینده، این غربالگری‌ها را به جمعیت عمومی شهرستان گسترش دهیم. حتی پیشنهاد می‌کنیم افراد به مراکز جامع سلامت مراجعه کنند. البته طبق برنامه ریزی روانشناسان جهت غربالگری به درب منازل اعزام خواهند شد. در هفته‌های آینده، صدو ششمین مرکز سراج در شهرستان میناب افتتاح خواهد شد که به‌صورت ثابت و رایگان، خدمات روانپزشکی، روانشناسی و مددکاری اجتماعی را به‌صورت یکپارچه ارائه می‌دهد. امیدواریم این مرکز به کاهش مخاطرات و آسیب‌های روانی در این منطقه کمک کند.

منبع: ایلنا