به گزارش شهرآرانیوز؛ در جهان امروز که مرز میان واقعیت و فناوری به شکل بیسابقهای کمرنگ شده است، مفهوم تازه «متاورس» شکل گرفته که ظرفیت درخورتوجهی در تغییر بنیادهای فکری و حرفهای حوزه اطلاعات دارد. درحالی که این پدیده در نگاه عمومی بیشتر با بازیهای دیجیتال و واقعیت مجازی شناخته میشود، کتاب «کاربردهای متاورس در علم اطلاعات، کتابخانهها و سامانههای اطلاعاتی» نهتنها گزارشی از فناوری نو، بلکه تلاشی برای فهم تأثیرات اجتماعی، علمی و فرهنگی آن بر «کتابخانه» است.
متاورس آرامآرام به قلب حرفههایی نفوذ میکند که محور آنها اطلاعات، سازماندهی دانش و دسترسی عادلانه به منابع است. درک اهمیت این فناوری زمانی روشنتر میشود که بدانیم علم اطلاعات سالهاست با چالشهایی مانند «انفجار داده»، «پراکندگی منابع»، «محدودیتهای زمان و مکان» و «شکاف سواد اطلاعاتی» سروکار دارد.
کتابخانهها در این میان از نقش مخزن ایستا فاصله میگیرند و به تسهیلگرانی تبدیل میشوند که رویدادهای مرجع، کارگاهها و مشاوره پژوهشی را در سکویی فراگیر برگزار میکنند. کتابدار، راهنمایی است که میان لایههای واقعیت افزوده و مجازی، مسیرهای قابل اعتماد را برای کاربر میگشاید؛ از انتخاب اصطلاحات موضوعی و نظامهای ردهبندی گرفته تا حراست از حریم خصوصی و اعتبارسنجی منابع. این تحول، البته فقط تغییر ابزار نیست؛ بازتعریف هویت حرفهای است. نقشهایی، چون معمار تجربه کاربر، طراح تعامل، سیاستگذار داده و مدیر هویت دیجیتال به شرح وظایف کتابدار میافزاید.
پلتفرمی فراگیر با راهحلهای نوین
کتاب «کاربردهای متاورس در علم اطلاعات، کتابخانهها و سامانههای اطلاعاتی» که در دو فصل نوشته شده است به بررسی تاثیرات فناوری متاورس بر حوزههای مرتبط با اطلاعات میپردازد. فصل نخست «مبانی متاورس»، شامل سه بخش «مبانی متاورس»، «کاربردهای متاورس» و «چالشها و جهتگیریهای آینده» است.
فصل دوم «کاربردهای متاورس در علم اطلاعات، کتابخانهها و سامانههای اطلاعاتی»، در سه بخش «کاربردهای متاورس در علم اطلاعات»، «کاربرد متاورس در کتابخانهها و سامانههای اطلاعاتی» و «چالشهای سامانههای اطلاعاتی در فضای متاورس» تدوین شده است.
نویسندگان کتاب معتقد هستند، در دنیایی که اطلاعات به سرعت در حال تولید و گسترش هستند، متاورس به عنوان پلتفرم تعاملی و فراگیر، میتواند راهحلهای نوینی برای مدیریت، سازماندهی و دسترسی به اطلاعات ارائه دهد.
فصل اول «مبانی متاورس»، به عنوان مقدمهای بر متاورس، منشا، مفاهیم کلیدی و کاربردهای بالقوه آن در حوزههای مختلف را بررسی کرده است.
همچنین در این فصل مبانی متاورس، کاربردهای متاورس و آینده و کاربردهای متاورس در بازی، آموزش، ارتباطات و تجارت بررسی شده است.
{$sepehr_key_203959}
متاورس؛ یک فضای جمعی مشترک است
متاورس را میتوان به عنوان یک فضای مجازی جمعی به اشتراک گذاشته شده تعریف کرد که واقعیت افزوده، واقعیت مجازی و اینترنت را دربرمیگیرد. واژه متاورس از ترکیب دو واژه متا و یونیورس ساخته شده است. متا به معنای فراتر و یونیورس به معنای جهان است و این واژه بهطور کلی «فراجهان» معنا میشود.
در بخشی از کتاب، درباره چگونگی ورود به متاورس گفته شده، برای کسب تجربه واقعی از متاورس، ابتدا باید ابزاری مثل هدست واقعیت مجازی، عینک هوشمند واقعیت مجازی و اینترنت پرسرعت را در اختیار داشت.
متاورس بیانگر جهانی جایگزین است که ویژگیهای آن قابل دستیابی در دنیای واقعی نیست. تعاملاتی سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در متاورس وجود دارد که اساس آنها تقلید از دنیای واقعی است.
در بخشی از کتاب آمده است: «در عصر فناوری که در حال حاضر در آن زندگی میکنیم به لطف هوش مصنوعی و اینترنتی شدن کسبوکارها و روی کار آمدن شبکههای اجتماعی، زندگی بشر دچار تغییر و تحول اساسی شده است. اگر به ۱۰ سال پیش نگاهی بیاندازیم خواهیم دید فرق زندگی امروز ما با همین ۱۰ سال گذشته از زمین تا آسمان است. متاورس مقولهای است که امروزه بیش از گذشته شاهد محقق شده آن هستیم. دنیای جدیدی که فارغ از محدودیتهای اینترنت کنونی امکان ارتباطات و کسب تجربیات متنوع را برای همه فراهم میکند».
کاربردهای متاورس در کتابخانهها و سامانههای اطلاعاتی
در فصل دوم «کاربردهای متاورس در علم اطلاعات، کتابخانهها و سامانههای اطلاعاتی»، به کاربردهای متاورس در کتابخانهها و سامانههای اطلاعاتی پرداخته شده و پتانسیل کامل آن برای تجربیات متحولکننده و اشتراکگذاری دانش مورد بررسی قرار گرفته است.
در بخش اول این فصل، گفته شده: «علم اطلاعات شامل مطالعه و مدیریت اطلاعات است و متاورس فرصتهای منحصربهفردی را برای متخصصان اطلاعات ارائه میدهد. مطالعات موردی در این بخش نشان میدهد که چگونه متاورس برای ایجاد محیطهای اطلاعاتی همه جانبه، تقویت تجسم و کاوش دادهها، و تسهیل اشتراکگذاری دانش و همکاری بین محققان و متخصصان استفاده شده است. نسبت بین فناوری اطلاعات و متاورس در دو حوزه قابل بررسی است. اول استفادههایی است که متاورس (فراجهان) از فناوری اطلاعات در دنیای مجازی و زندگی دوم به کار میبرد و دوم امکاناتی است که متاورس برای دنیای حقیقی ما ایجاد میکنند».
متاورس میتواند فرصتهای جدیدی را برای کتابخانهها فراهم کند تا با جوامع خود درگیر شوند. کتابداران میتوانند برنامهها و رویدادهای مجازی ایجاد کنند، کمک تحقیقات مجازی ارائه دهند و با سازمانهای دیگر برای ارائه خدمات جدید و نوآورانه همکاری کنند. بهطور کلی، ترکیب متاورس و کتابخانه این پتانسیل را دارد که شیوه دسترسی و تعامل ما با اطلاعات را متحول کند و فرصتهای جدیدی برای یادگیری، همکاری و مشارکت اجتماعی ایجاد کند.
همچنین متاورس پتانسیل بسیار زیادی در ایجاد انقلاب در علم اطلاعات و سایر حوزهها دارد. راههای جدیدی برای دسترسی، سازماندهی و تعامل با اطلاعات، ایجاد محیطهای همه جانبه و مشارکتی، و تقویت اشتراک دانش و نوآوری ارائه میدهد.
متاورس چالشها و ملاحظات اخلاقی را ارائه میدهد که باید برای توسعه مسئولانه و فراگیر مورد توجه قرار گیرد. با برنامهریزی دقیق، همکاری و طراحی کاربر محور، متاورس میتواند امکانات جدیدی را باز کند و نحوه تعامل ما با اطلاعات و یکدیگر را تغییر دهد.