برای گرامیداشت میراث چندین هزار ساله ایران در روز جهانی «بنا‌ها و محوطه‌های تاریخی» | ایران، نقش جاوید جهان

مریم شیعه | شهرآرانیوز؛ ایران ما، این سرزمین پهناور، بر صفحه زمان همچون کوهی کهن ایستاده است، صبور، آرام و شکوه‌مند. در ایران، تاریخ از دل کوه‌ها بیرون می‌زند، بر شانه دشت‌ها می‌نشیند و در خم هر کوچه قدیمی جریان دارد. تخت جمشید، همچون حماسه‌ای سنگی، هنوز زیر آفتاب داغ فارس قامت افراشته و هنوز هم ستون هایش از داستان شکوه و دانایی نیاکانمان پاسداری می‌کنند.

نقش جهان اصفهان با عمارت‌های خوش قدوقامت و خوش رنگ ولعاب، هنوز نفس می‌کشد و یادآور هنرمندی و هنردوستی این خاک است. کاروانسراها، همچون ستاره‌های پراکنده بر جاده‌های باستانی نشسته‌اند، گویای سفر‌هایی طولانی و قصه‌هایی بی شمارند. 

باغ‌های ایرانی، با نظم شاعرانه آب و درخت و سایه، هنوز مفهوم بهشت را به زبان معماری ترجمه می‌کنند و حتی قنات‌های خاموش، که زیر زمین تاریک سینه کشیده‌اند، در سکوتی نجیب از هوش، صبر و سازگاری انسان ایرانی با طبیعت حکایت می‌کنند. در کنار این میراث ملموس، روح ایران در آیین ها، نغمه‌ها و سنت هایش جاری است، در نوروزی که هر سال زندگی را تازه می‌کند، در نوا‌های کهن، در زبان‌ها و گویش‌هایی که همچون باران، هویت این سرزمین را زنده می‌کنند. این میراث ناملموس همان جانی است که بنا‌ها را معنا می‌بخشد و تاریخ را زنده نگاه می‌دارد. 

امروز، بیست ونهم فروردین ماه روز جهانی «بنا‌ها و محوطه‌های تاریخی» به عنوان بخشی عظیم از میراث فرهنگی است که بر یادآوری اهمیت این سرمایه‌های بین نسلی و حافظه تاریخی تکیه دارد. در روز جهانی میراث فرهنگی، باید بیشتر از ایران گفت. سرزمینی که هر گوشه اش روایتی دارد و هر روایتش گوهری از حافظه بشر است. نگاه به این سرزمین، نگاه به تداوم انسانیت است. پاسداری از آن، وظیفه‌ای ا ست برای حفظ پیوند میان دیروز و فردا، میان آنچه بودیم و آنچه می‌توانیم باشیم.

تداوم تاریخ

در ایران، تاریخ و هویت در هم تنیده‌اند. هر سنگ و هر اثر باستانی، روایت هویت میلیون‌ها انسان در طول قرن هاست. روز جهانی میراث فرهنگی، نمادی از اهمیت حفاظت و پاسداری از هویت ملی و فرهنگی ماست. میراث فرهنگی جوهری است که هویت ما را شکل می‌دهد، آن را در بر می‌گیرد و ما را به گذشتگانمان گره می‌زند. میراث ما شبکه‌ای پیچیده از نمادها، ارزش ها، دانش‌ها و خاطرات جمعی است که تار و پود هویت ایرانی را تشکیل می‌دهد. این میراث، ایجاد حس پیوستگی و تداوم تاریخی است.

در جهانی مدرن که به سرعت تغییر می‌کند، بناهایی، چون تخت جمشید، پاسارگاد یا حتی بافت‌های تاریخی شهر‌های کوچک و بزرگمان، نقاط لنگری هستند که ما را به گذشته‌ای پربار متصل می‌کنند. این پیوستگی، به جامعه احساس ثبات و ریشه داری می‌بخشد و در برابر شتاب زدگی و بی هویتی دوران مدرن، سپری دفاعی ایجاد می‌کند. ما با لمس آجر یک بنای هزار ساله، نه تنها شکوه یک تمدن را درک می‌کنیم، بلکه حس می‌کنیم بخشی از یک داستان بزرگ‌تر و ادامه دهنده یک زنجیره انسانی هستیم. 

میراث فرهنگی، میراث تقویت همبستگی اجتماعی و میراث سرمایه اجتماعی است. میراث مشترک، زمینه را برای درک متقابل و احساس تعلق جمعی فراهم می‌کند. وقتی یک اثر تاریخی، مانند میدان نقش جهان اصفهان یا مجموعه شیخ صفی الدین اردبیلی، به عنوان «میراث ملی» شناخته می‌شود، همه مردم ایران فارغ از قومیت، مذهب یا موقعیت اجتماعی، در مالکیت و پاسداری از آن شریک می‌شوند. 

این حس مالکیت، پیوند‌های اجتماعی را تقویت می‌کند. آن ها، عاملی کلیدی در بازتولید ارزش‌ها و هنجار‌های اجتماعی هستند. آیین ها، سنت ها، زبان، موسیقی و حتی شیوه‌های زندگی سنتی که در میراث ناملموس ما جای دارند، الگو‌هایی از رفتار و زیست را به ما می‌آموزند که ریشه در فرهنگ غنی ایران دارد. این میراث، به ما یادآوری می‌کند که چه ارزش‌هایی در طول تاریخ برای ایرانیان مهم بوده‌اند، ارزش هایی، چون مهمان نوازی، هنردوستی، سخت کوشی و احترام به دانش.

{$sepehr_key_205024}

تهدید هویت ایرانیان

تاریخ ایران آکنده از فراز و فرود‌هایی است که در آن دشمنان این سرزمین، سودای محو هویت ایرانی را دارند. جنگ ها، لشکرکشی‌ها و تهاجمات بزرگ و کوچک، همواره در کنار هدف‌های نظامی و سیاسی، تخریب آثار و بنا‌ها و نماد‌های فرهنگی را هم دنبال می‌کنند. آنچه در هجوم اسکندر بر تخت جمشید رخ داد، یا حمله مغولان که بسیاری از کتابخانه ها، مدارس و بنای والای ایران زمین را به تلی از خاکستر بدل کرد، تنها نمونه‌هایی از این دشمنی عمیق با هویت و فرهنگ ایرانی است.

دشمنی‌ای که در طول تاریخ، بار‌ها و بارها، صورتک‌های متفاوت به چهره زد و تا همین امروز ادامه پیدا کرد. تا همین امروز که دشمن آمریکایی، صهیونی، به جای نیزه و اسب، با موشک و بمب ها، به این بنا‌ها و محوطه‌های تاریخی یورش برد و از قلعه فلک الافلاک و کوه بیستون گرفته تا چهلستون و کاخ گلستان را هدف قرار داد.

ایران و ایرانی هرگز تسلیم نمی‌شوند و باز به بازسازی و احیای آنچه تهدید می‌شود، می‌پردازند و روایت فرهنگ و تمدن خود را با خطوطی پررنگ‌تر بر صفحه تاریخ حک می‌کنند. میراث ایران، سرمایه‌ای بی همتا برای بالندگی نسل‌های آینده و پلی میان گذشته و فردا است که می‌تواند الهام بخش نوآوری، همبستگی و وحدت ملی باشد. حفظ و انتقال این گنجینه یعنی تداوم حیات ایران.