به گزارش شهرآرانیوز؛ براساس آخرین آمارها، کشور افغانستان سهم ۵۰ درصدی از صادرات کالاهای خراسان رضوی دارد. همچنین طبق اعلام گمرک جمهوری اسلامی ایران، در سال گذشته میزان مراودات تجاری بین ایران و افغانستان به بیش از ۲ میلیارد دلار افزایش یافته است. در کنار این مسئله، هر دو کشور در چند سال اخیر سعی کردهاند با فراهمکردن زیرساختهای لازم مانند خط راهآهن خواف- هرات زمینه توسعه همکاریهای ترانزیتی را فراهم کنند.
توسعه استفاده از این خط سبب میشود تا دسترسی ایران به بازارهای شرق آسیا و بهویژه چین تسهیل شود و اتکای کشور به تأمین کالاهای وارداتی از مسیر دریایی کاهش یابد. از طرفی این خط ریلی دسترسی کالاهای افغانستان به بازارهای بینالمللی را تسهیل میکند. بهتازگی صادرات نفت ایران به چین از مسیر ریلی آغاز شده است. این اقدام ایران درراستای توسعه راههای جدید برای فروش نفت و دور زدن محاصره دریایی آمریکاست.
براین اساس، فعالان اقتصادی معتقدند که در شرایط فعلی توسعه روابط تجاری با افغانستان، ضمن اینکه میتواند سبب کاهش فشارهای وارده به اقتصاد ایران توسط آمریکا شود، میتواند مسیر رشد و شکوفایی تجارت کشور را هم فراهم کند.
تداوم صادرات به افغانستان
عضو هیئت رئیسه اتحادیه صادرکنندگان خراسان رضوی در گفتوگو با شهرآرا درباره وضعیت صادرات در دوران جنگ تحمیلی سوم به افغانستان، گفت: در دوران جنگ تحمیلی سوم، صادرات به افغانستان همچنان انجام میشود. این کشور مانند گذشته، کالاهای مصرفی موردنیاز خود را از ایران خریداری میکنند. هیچ مشکلی در روند صادرات به افغانستان وجود ندارد و گمرکها روند روان سازی خود را ادامه میدهند و صادرکنندگانی که در افغانستان فعالیت داشتند، صادراتشان را بدون وقفه ادامه میدهند.
هادی نبی زاده در پاسخ به این پرسش که آیا جنگ تحمیلی سوم تغییری در صادرات ایران به افغانستان ایجاد کرده است، بیان کرد: فقط برخی کالاهای خوراکی به دلیل تنظیم بازار داخلی، در یک بازه زمانی کوتاه ممنوع شد، اما پس از آن بخشی از این اقلام مانند انواع کیک، مجدد آزاد شد. سایر کالاهایی که پیش از این آزاد بودند و ممنوعیت صادرات نداشتند، همچنان بدون مشکل صادر میشوند.
نبی زاده درخصوص واردات از افغانستان به ایران، اظهار کرد: تاکنون میزان واردات از افغانستان جالب توجه نبوده است، اما تلاش میشود این روند تقویت شود تا تراز تجاری دو کشور به یکدیگر نزدیکتر شود. هرچند هنوز واردات گستردهای صورت نگرفته، اما گفتوگوهایی شده است و امکان واردات اقلامی مانند گوشت، دام زنده، محصولات کشاورزی، حبوبات، خشکبار و موارد مشابه وجود دارد؛ اقلامی که میتواند هم بخشی از نیاز داخلی را پوشش دهد و هم به تعادل تجاری میان دو کشور کمک کند.
وی ادامه داد: از آنجا که واردات این کالاها تحت نظارت دولت قرار دارد، موضوعاتی مانند قرنطینه، نظارتهای بهداشتی و مجوزهای مرتبط با تنظیم بازار مطرح است. درخواستهایی ارائه شده است تا این فرایند تسریع شود و مجوزهای لازم صادر و در اختیار استان قرار گیرد تا امکان واردات فراهم شود.
راهکارهای توسعه روابط با افغانستان
مدیر طرح و برنامه اتاق بازرگانی مشترک ایران و افغانستان با اشاره به ظرفیتهای موجود در کشور افغانستان همچنین شبکه گسترده تجار افغانستانی مقیم ایران، بر لزوم بهره گیری از این پتانسیلها برای رفع چالشهای واردات در کشور تأکید کرد و گفت: این رویکرد، هم در افق کوتاه مدت و هم بلندمدت، رویکردی استراتژیک است.
مصطفی حیدری به دو رویکرد اصلی برای بهره مندی از ظرفیتهای افغانستان و تجار این کشور اشاره کرد و افزود: در افق کوتاه مدت و میان مدت، لازم است نیازمندیها به طور دقیق شناسایی شود؛ از جمله تعیین حجم و نوع کالاها، استانداردها و مشوقهای لازم برای جذب تجار افغانستانی.
همچنین باید فرایندها تسهیل شود، از جمله تسریع در صدور مجوزهای اقامتی و رفع موانع اداری پیش روی تجار. به گفته او، استفاده از ظرفیتهای موجود اهمیت دارد؛ مانند بهره گیری از شرکتهای دارویی فعال برای واردات مواد اولیه دارویی. وی همچنین بر پیگیری پرونده واردات گوشت قرمز و شفاف سازی از سوی نهادهای حاکمیتی با ارائه چارچوبهای مشخص برای همکاری با تجار خارجی تأکید کرد.
حیدری افزود: در افق بلندمدت، افزایش تاب آوری مسیرهای تجاری با بررسی و ایجاد مسیرهای جایگزین برای تأمین کالا، تقویت شبکه تجار افغانستانی با استفاده از دانش و ارتباطات گسترده این شبکه در سطح بین المللی و اعتبارسنجی و راستی آزمایی در رأس اطمینان از اهلیت و اعتبار تجار از طریق اسناد رسمی و بررسی شبکه غیررسمی، ضرورت دارد.
افغانستان، نخستین شریک تجاری خراسان
همچنین معاون امور بازرگانی و توسعه تجارت اداره کل صنعت، معدن و تجارت خراسان رضوی، در گفتوگو با شهرآرا درباره رونق تجاری پساجنگ با افغانستان گفت: همواره در حوزه تجارت، بیشترین سهم تجارت استان خراسان رضوی با کشور دوست و همسایه، افغانستان بوده است. در واقع افغانستان نخستین شریک تجاری ما در خراسان رضوی محسوب میشود و بیشترین حجم صادرات کشور به افغانستان از طریق این استان انجام میشود؛ به گونهای که بخش عمده کالاهای کشور از مسیر گمرکات خراسان رضوی به افغانستان صادر میشود.
علی غفوری مقدم افزود: در سال گذشته دولت مصوبهای را تصویب کرد که بر اساس آن، به مدت چهار ماه از ابتدای آذر تا پایان اسفندماه، تسهیلاتی برای واردات کالاهای اساسی از طریق استانهای مرزی در نظر گرفته شد. استان خراسان رضوی به دلیل هم مرزی با کشورهای همسایه از این مصوبه بهرهمند شد.
خوشبختانه این مصوبه در روزهای اخیر تا پایان شهریورماه تمدید شده است و بر اساس آن، استانهای مرزی میتوانند با تسهیلات ویژه، کالاهای اساسی موردنیاز کشور را از طریق کشورهای هم جوار وارد کنند که در این میان، افغانستان فرصت مناسبی برای اجرای این مصوبه محسوب میشود.
معاون امور بازرگانی و توسعه تجارت اداره کل صمت خراسان رضوی با اشاره به اینکه افغانستان یک فرصت ویژه برای استان است، اظهار کرد: موضوع فقط بازار و محصولات این کشور نیست، بلکه حضور و ارتباط نزدیک تجار افغانستانی در مشهد نیز زمینه مناسبی برای توسعه صادرات و واردات میان دو کشور فراهم کرده است و میتوان از این ظرفیت به شکل مؤثری بهره گرفت.
همکاری بخش خصوصی ایران و افغانستان
وی ادامه داد: در سال گذشته مسئولان خراسان رضوی و ولایت هرات دیدارهایی داشتند و هیئتهایی از دو طرف در سطوح مختلف به ایران و افغانستان اعزام شدند که این رفت وآمدها زمینههای مشترک خوبی برای توسعه تجارت میان دو طرف ایجاد کرده است. از سوی دیگر، تشکلهای اقتصادی نیز در این زمینه ورود جدی داشتهاند. اتاق مشترک ایران و افغانستان که دفتر مرکزی آن در مشهد مقدس قرار دارد و مسئولیت آن برعهده استان خراسان رضوی است، ظرفیت بسیار مناسبی برای توسعه تعاملات تجاری با این کشور به شمار میرود.
غفوری مقدم یادآور شد: در جریان این سفرها، اتاق بازرگانی استان با همتایان خود در ولایت هرات ارتباط مؤثری برقرار کرده است و این روابط در ماههای اخیر بیش از پیش تقویت شده است. همچنین اتاق اصناف مشهد در سفرهای اخیر به افغانستان حضور داشته و ارتباط خوبی میان اصناف مشهد و پیشه وران هرات شکل گرفته است که مجموعه این تعاملات میتواند به توسعه تجارت میان دو طرف کمک کند.
علاوه بر این، تسهیلات پیش بینی شده در مصوبه جدید نیز زمینه ارتباطات تجاری با افغانستان را آسانتر کرده است. وی با اشاره به برخی ملاحظات در تجارت با افغانستان، اظهار کرد: نخستین موضوع، تمرکز بر مزیتهای رقابتی است که در مقایسه با سایر کشورهای همسایه برای حضور در بازار افغانستان داریم و این موضوع از اولویتهای ما به شمار میرود تا بتوانیم در فضای رقابتی موجود جایگاه مناسبی داشته باشیم.
{$sepehr_key_206216}
ظرفیت بالای ایران در حوزه صادرات خدمات فنی و مهندسی
وی ادامه داد: موضوع دیگر، ظرفیت بالای ایران در حوزه صادرات خدمات فنی و مهندسی به افغانستان است. این کشور از این موضوع استقبال کرده است، اما برای تقویت این بخش لازم است صندوق ضمانت صادرات ایران برای پوشش ریسکهای احتمالی همکاری بیشتری داشته باشد. در همین راستا، در دو سال گذشته تفاهم نامههایی با صندوق ضمانت صادرات منعقد شده است که از آنها برای تقویت صادرات خدمات فنی و مهندسی به افغانستان استفاده میکنیم.
معاون امور بازرگانی و توسعه تجارت اداره کل صمت خراسان رضوی بیان کرد: موضوع دیگر، ایجاد تعادل میان صادرات و واردات ایران و افغانستان است. همان طور که ما علاقهمند افزایش صادرات به افغانستان هستیم، طبیعی است که این کشور نیز انتظار دارد واردات ما از افغانستان افزایش یابد.
ازاین رو، این موضوع در دستورکار قرار دارد تا هم، تراز تجاری میان دو کشور متعادلتر شود و هم از ظرفیتهای موجود در افغانستان برای تأمین برخی نیازهای کشور استفاده کنیم. این موضوع مورد توجه دولت و فعالان اقتصادی افغانستان نیز قرار دارد و در حال پیگیری است.