عظیمزاده | شهرآرانیوز؛ مراجعه به روانشناس فقط برای وقتی نیست که آدم به آخر خط رسیده باشد. خیلی وقتها وقتی حالمان خوب نیست، تصمیمهایمان تکراری و فرساینده شده، رابطههایمان مدام به بنبست میرسد یا یک غم و اضطراب مدتهاست رهایمان نمیکند، کمک گرفتن از یک متخصص روان میتواند جلوی بدتر شدن اوضاع را بگیرد.
مشاوره در واقع یک جور رسیدگی به سلامت روان است؛ همانطور که برای درد جسمی، معطل نمیکنیم و به پزشک مراجعه میکنیم، برای فشارهای روانی هم بهتر است زودتر به فکر کمک باشیم و یک نگاه پیشگیرانه داشته باشیم. نهم اردیبهشت، به نام روز روانشناس و مشاور شناخته میشود و زمان مناسبی است برای یادآوری منزلت این حرفه و البته توجه به سلامت روان خودمان.
آیا به کمک نیاز داریم؟
گاهی نشانهها خیلی واضحاند و گاهی نه. اگر بیحوصلگی، اضطراب، خشم، ناامیدی و احساس افسردگی برای مدت طولانی ادامه پیدا کند به طوری که در زندگی روزمره ما اختلال ایجاد کند و انجام سادهترین کارها نیز برایمان سخت باشد وقت آن است که جدیتر به مراجعه به یک مشاوره یا روانشناس فکر کنیم. مثلا:
- ضعف در ارتباطات بینفردی و بهبود آن
- داشتن اضطراب و افسردگی
- داشتن سوءمصرف مواد یا هرگونه اعتیاد
- ابتلا به هرگونه وسواس فکری و رفتاری
- گرفتاری، مسائل و مشکلات خانوادگی
- روابط با جنس مخالف
- انواع اختلالات روحی و روانی مانند دوقطبی و اسکیزوفرنی
- فقدان و هرگونه از دستدادن
- مشکلات پیش و پس از طلاق
- داشتن خشم پنهان و آشکار و طغیانهای رفتاری
- انواع ترسها یا فوبیا
- ناتوانی در ایجاد تغییرات بزرگ در زندگی
- افسردگی خفیف تا شدید
مشاور، روانشناس و روانپزشک
خیلیها این سه عنوان را یکی میدانند، در حالی که حیطه فعالیت و وظایف هریک با دیگری تفاوت دارد.
مشاور
بیشتر روی مسائل مشخص زندگی و تصمیمگیریها تمرکز دارد. کار او کمک به افراد برای مدیریت موقعیتهایی مثل مشکلات تحصیلی، شغلی، خانوادگی یا زناشویی است. مشاورهها معمولا کوتاهمدتتر و مسئلهمحورتر است.
روانشناس
روانشناس با بررسی عمیقتر رفتار، احساسات و فرایندهای ذهنی سر و کار دارد. او آموزش دیده تا مشکلات روانی را ارزیابی کند، آزمونهای روانشناختی بگیرد و از روشهای مختلف رواندرمانی برای کمک به افراد استفاده کند. معمولا روی موضوعاتی مثل افسردگی، اضطراب، اختلالات روانی، مشکلات شخصیتی، یا مسائل پیچیده عاطفی کار میکند.
روانپزشک
روانپزشک پس از گذراندن دوره پزشکی عمومی، در حوزه اختلالات روانی و رفتاری تخصص میگیرد. روانپزشکان میتوانند مشکلات روانی را تشخیص دهند، داروهای مرتبط با اختلالات روانی را تجویز کنند و در برخی موارد از روشهای رواندرمانی نیز استفاده کنند. معمولا زمانی که مشکلات روانی شدیدتر، پیچیدهتر یا همراه با علائم جسمیو نیاز به درمان دارویی باشد، مراجعه به روانپزشک توصیه میشود.
چطور بفهمیم اشتباه انتخاب کردهایم؟
برعکس ویژگیهایی که برای یک روانشناس خبره ذکر شد، اگر کسی مدام شما را قضاوت میکند، مرزهای حرفهای را رعایت نمیکند، درباره همهچیز نسخه قطعی و فوری میدهد یا باعث میشود احساس امنیت و احترام نکنید، باید در انتخابتان بازنگری کنید. پس یک روانشناس نابلد:
- در نسخه پیچیدن و نتیجهگیری عجله دارد.
- به مراجع بیاحترامی یا او را تحقیر میکند.
- اطلاعات شخصی مراجع را افشا میکند.
- وابستگی یا رابطه غیرحرفهای ایجاد میکند.
- درباره درمان قطعی و فوری ادعاهای اغراقآمیز میکند.
ویژگیهای یک روانشناس خبره
یک روانشناس خوب لزوما کسی نیست که زیاد حرف بزند یا خیلی زود راهحل بدهد. مهمتر از همه این است که شنونده خوبی باشد، قضاوت نکند، مرز حرفهای را رعایت کند و به جای تحمیل نظر، به مراجع کمک کند خودش مسئلهاش را بهتر ببیند. به طور کلی یک روانشناس خوب:
- شنونده است، نه یک نصیحتگر عجول.
- قضاوت نمیکند و برچسب نمیزند.
- به حریم مراجع احترام میگذارد.
- آموزشدیده و دارای صلاحیت حرفهای است.
- بهجای وابستهکردن مراجع، او را توانمند میکند.
یک جوالدوز به مراجعهکنندگان
در فرایند مشاوره یا رواندرمانی، نقش مراجع هم بسیار مهم است و نتیجه کار فقط به متخصص بستگی ندارد. به خاطر بسپاریم که لازم است با صداقت درباره احساسات و تجربههایمان صحبت کنیم، در روند درمان همکاری داشته باشیم و برای تغییر، زمان و حوصله خرج کنیم. بسیاری از رواندرمانگران نیز در فاصله بین جلسات تمرینهایی ارائه میدهند که انجام دادن آنها میتواند به پیشرفت درمانمان کمک کند. همچنین، داشتن انتظارهای واقعبینانه بسیار اهمیت دارد؛ مشکلات روانی معمولا در یک جلسه حل نمیشوند و تغییرات پایدار نیازمند صبر، مشارکت و پیگیری مداوم است.
چرا مشاوره؟
مشاوره و رواندرمانی فراتر از حل یک مشکل ساده، ابزاری برای رشد و رسیدن به آرامش پایدار است. مهمترین مزایای این همراهی تخصصی عبارت است از:
- تغییر زاویه دید؛ یاد میگیرید به افکار و چالشهایتان از منظری جدید، منطقی و علمی نگاه کنید.
- مدیریت هوشمندانه احساسات؛ مهارت کنار آمدن با عواطف پیچیده (مثل خشم، غم یا اضطراب) را به دست میآورید.
- پایان انزوای روانی؛ دیگر در رویارویی با سختیهای زندگی احساس تنهایی نمیکنید و یک پشتیبان متخصص دارید.
- تابآوری در روزمرگی؛ راهکارهای عملی و سادهتری برای مدیریت استرسها و فشارهای زندگی روزانه پیدا میکنید.
- ارتباط ذهن و جسم؛ با کاهش تنشهای روانی، سلامت جسمی و سطح انرژی شما نیز بهبود مییابد.
- خودآگاهی عمیق؛ به شناخت دقیقتری از ریشه رفتارها، توانمندیها و نقاط ضعف خود میرسید.
- همراهی بیطرف و منصف؛ از حضور یک ناظر متخصص بهرهمند میشوید که بدون قضاوت، در تصمیمگیریهای حساس کنارتان میایستد.
کمک گرفتن نشانه مسئولیتپذیری شماست
یکی از مهمترین کارهایی که همه ما میتوانیم انجام بدهیم، اصلاح تصورهای اشتباهی است که هنوز وجود دارد. بعضی فکر میکنند مراجعه به روانشناس نشان دهنده ضعف آدم است یا بالکل ارزش و اهمیتی برای درمان روان و ذهن خویش و دیگری قائل نیستند. در حالی که کمک گرفتن نشانه آگاهی و مسئولیتپذیری ماست. نباید اینگونه فکر کنیم که رواندرمانی فقط برای مواقع بحرانی است. ما میتوانیم با هدف رشد فردی و زیست بهتر به یک روانشناس یا مشاوره مراجعه کنیم. لطفا بیایید به این باورهای غلط پشت پا بزنیم:
- فقط آدمهایی که خیلی مشکل دارند مراجعه میکنند.
- روانشناس باید به سرعت همهچیز را حل کند.
- کمک گرفتن یعنی ضعف.
- اگر یک جلسه خوب نبود، کل درمان بیفایده است.
ایستگاههای سرنوشتساز
در زندگی هرکدام از ما چند برهه سرنوشتساز وجود دارد که حتی بدون تجربه بحران یا مشکل جدی، مراجعه به روانشناس یک انتخاب عاقلانه و پیشگیرانه است. دوران کودکی یکی از همین زمانهاست؛ جایی که والدین باید با دنیای متفاوت نسل جدید آشنا شوند و برای تربیت و ارتباط درست، به راهنمایی تخصصی تکیه کنند.
در سن بلوغ نیز کمک گرفتن از مشاور میتواند تنشهای این دوران و فاصلههای عاطفی بین والدین و نوجوان را کاهش دهد و به هر دو طرف یاد دهد چطور با تغییرات کنار بیایند. انتخاب رشته تحصیلی هم از نخستین دوراهیهای مهم زندگی است؛ جایی که شناخت استعداد و تواناییها با کمک یک متخصص میتواند سالها اتلاف انرژی را کم کند.
انتخاب شغل نیز مرحله دیگری است که مشاوره حرفهای میتواند مسیر واقعی فرد را بر اساس مهارتها و نیاز بازار مشخص کند، بهویژه برای کسانی که به تغییر مسیر شغلی فکر میکنند و سرانجام، انتخاب همسر، مهمترین تصمیم عاطفی و منطقی زندگی، جایی است که وجود یک مشاور بیطرف میتواند از اشتباهات احساسی جلوگیری کند و پایه یک زندگی سالم را شکل دهد. در همه این مقاطع، کمک گرفتن از روانشناس یعنی انتخاب آگاهانه برای آیندهای آرامتر و مطمئنتر.
عواقب مشورت با یک مشاور کارنابلد
مشورت با یک درمانگر نابلد ممکن است نهتنها کمکی به حل مشکل نکند، بلکه وضعیت فرد را پیچیدهتر هم بکند. وقتی راهنماییها غیرعلمییا سطحی باشد، ممکن است مشکل اصلی بهدرستی شناخته نشود و فرد وقت و هزینه زیادی را بدون نتیجه صرف کند. در بعضی موارد حتی توصیههای اشتباه میتواند باعث تصمیمهای نادرست، تشدید اضطراب یا احساس ناامیدی از درمان شود. از طرفی، تجربه بد از یک مشاور ممکن است اعتماد فرد به کل فرایند مشاوره را از بین ببرد و باعث شود در زمانی که واقعا به کمک تخصصی نیاز دارد، دیگر به سراغ آن نرود.
{$sepehr_key_208388}
یک انتخاب کاملا عادی
در بسیاری از خانوادهها هنوز مراجعه به روانشناس با تردید یا نگرانی همراه است. این موضوع اغلب نه از سر مخالفت، بلکه به دلیل ناآگاهی، ترس از قضاوت دیگران یا باورهای قدیمیدرباره سلامت روان شکل میگیرد. در حالی که اگر بتوانیم درباره احساسات، فشارهای روانی و نیاز به کمک گرفتن راحتتر و بدون شرم صحبت کنیم، مسیر مراجعه به متخصص هم طبیعیتر و سادهتر میشود. مراجعه به روانشناس نباید کاری پنهانی یا از سر اجبار باشد؛ میتواند مانند مراجعه به هر متخصص دیگری، یک انتخاب عادی و مسئولانه برای مراقبت از سلامت خود باشد.
گزینه بعد: مشاوره آنلاین
جدای از بحث اینکه در چه شرایطی قرار دارید، به انتخاب خودتان بستگی دارد که بخواهید حضوری با روانشناس صحبت کنید یا به صورت آنلاین. مشاوره آنلاین برای بعضیها راحتتر، در دسترستر و کمهزینهتر است. مشاوره حضوری هم برای افرادی که به یک ارتباط عمیقتر و چهره به چهره احتیاج دارند بهتر است. مهم این است که روش انتخابی با نیاز فرد، نوع مسئله و شرایط درمانگر هماهنگ باشد.
شاید حرف زدن همه چیز را حل کند
سلامت روان بخشی جدانشدنی از سلامت ماست و همانقدر مهم است که سلامت جسم ما. همانطور که برای درد جسمیبه پزشک مراجعه میکنیم، برای فشارهای روانی، سردرگمیها و دشواریهای زندگی هم میتوان از متخصص کمک گرفت. مراجعه به روانشناس یا مشاور نه نشانه ضعف است و نه آخرین راه حل؛ بلکه میتواند گامیآگاهانه برای شناخت بهتر خود، بهبود روابط و داشتن زندگی متعادلتر باشد. گاهی یک گفتوگوی حرفهای در زمان مناسب میتواند مسیر زندگی را روشنتر و قابلتحملتر کند.