به گزارش شهرآرانیوز؛ در سالهای اخیر، جهان بارها با نام ویروسهای جدید و بیماریهای نوظهور روبهرو شده است؛ از کووید-۱۹ گرفته تا آبله میمونی و آنفلوانزای پرندگان. حالا نیز نام «هانتاویروس» دوباره در خبرها دیده میشود؛ ویروسی که پس از گزارش چند مورد مرگ و ابتلا در یک کشتی تفریحی، نگرانیهایی درباره خطر گسترش آن ایجاد کرده است.
هانتاویروس برخلاف بسیاری از ویروسهای تنفسی، عمدتاً از طریق جوندگان به انسان منتقل میشود و میتواند بیماریهای شدیدی در ریهها یا کلیهها ایجاد کند. هرچند متخصصان میگویند احتمال تبدیلشدن آن به یک پاندمی جهانی پایین است، اما آگاهی درباره علائم، راههای انتقال و روشهای پیشگیری از آن اهمیت زیادی دارد؛ بهویژه برای افرادی که در تماس با محیطهای آلوده به موش و جوندگان هستند.
در ادامه، بهصورت کامل بررسی میکنیم هانتاویروس چیست، چگونه منتقل میشود، چه علائمی دارد، چقدر خطرناک است و آیا میتواند به تهدیدی جهانی تبدیل شود یا نه؟
هانتاویروس چیست؟
هانتاویروسها گروهی از ویروسها هستند که عمدتاً توسط جوندگان، مخصوصاً موشها، حمل میشوند و در برخی موارد میتوانند انسان را آلوده کنند. این ویروسها بیماریهای شدیدی ایجاد میکنند که ممکن است ریهها، قلب یا کلیهها را درگیر کنند.
انسان معمولاً از طریق تماس با ادرار موش، مدفوع جوندگان، بزاق حیوان آلوده، گردوغبار آلوده به ترشحات موشها به ویروس مبتلا میشود.
هانتاویروس چگونه منتقل میشود؟
مهمترین راه انتقال، استنشاق ذرات آلوده در هوا است. برای مثال جارو کردن انباری یا زیرزمین آلوده به فضولات موش، تمیز کردن کلبه، انبار یا خانه متروکه، حضور در محیطهای دارای آلودگی شدید جوندگان میتواند باعث ورود ویروس به ریه شود.
راههای کمتر شایع برای مبتلاشدن گاز گرفتهشدن توسط موش آلوده، تماس دست آلوده با دهان یا بینی، خوردن غذای آلوده است.
آیا هانتاویروس از انسان به انسان منتقل میشود؟
در اغلب گونههای هانتاویروس، انتقال انسانبهانسان وجود ندارد. اما یک گونه خاص به نام «ویروس آندز» (Andes virus) که در آمریکای جنوبی دیده میشود، در موارد محدودی بین انسانها منتقل شده است. حتی در این نوع هم انتقال معمولاً نیازمند تماس نزدیک و طولانی است و مانند کووید یا آنفلوآنزا بهراحتی پخش نمیشود.
{$sepehr_key_211186}
علائم هانتاویروس چیست؟
علائم معمولاً بین ۱ تا ۸ هفته پس از تماس با ویروس ظاهر میشوند. علائم اولیه شامل تب، لرز، بدندرد و درد عضلانی، خستگی شدید، سردرد، سرگیجه، تهوع و استفراغ، درد شکم یا اسهال است. علائم خطرناکتر پس از چند روز، در برخی بیماران بیماری ناگهان شدید میشود: تنگی نفس شدید، تجمع مایع در ریه، افت فشار خون، شوک، نارسایی تنفسی. در برخی انواع دیگر خونریزی داخلی و آسیب شدید کلیه و نارسایی کلیو ممکن است رخ دهد.
هانتاویروس چقدر کشنده است؟
شدت بیماری به نوع ویروس بستگی دارد. این ویروس دو فرم اصلی بیماری دارد:
۱. سندرم قلبی-ریوی هانتاویروس (HCPS/HPS): بیشتر در قاره آمریکا دیده میشود و ریهها را درگیر میکند. میزان مرگومیر آن میتواند به ۳۰ تا ۵۰ درصد برسد.
۲. تب خونریزیدهنده با سندرم کلیوی (HFRS): بیشتر در آسیا و اروپا دیده میشود و کلیهها را درگیر میکند. مرگومیر آن معمولاً حدود ۱ تا ۱۵ درصد است.
آیا هانتاویروس درمان یا واکسن دارد؟
در حال حاضر واکسن گسترده و جهانی تأییدشدهای برای بیشتر انواع هانتاویروس وجود ندارد. درمان اختصاصی قطعی هم وجود ندارد، اما تشخیص زودهنگام، بستری سریع، اکسیژندرمانی، مراقبت ICU و حمایت تنفسی میتواند شانس زنده ماندن را افزایش دهد.
راههای پیشگیری از هانتاویروس
مهمترین اصل، جلوگیری از تماس با جوندگان و فضولات آنهاست. بستن سوراخها و مسیر ورود موشها، نگهداری غذا در ظروف دربسته، تمیز نگه داشتن انبار و زیرزمین، استفاده از دستکش و ماسک هنگام تمیزکاری، اسپری مواد ضدعفونی قبل از جارو کردن فضولات موش، خودداری از جاروبرقی یا جاروی خشک روی فضولات موش (چون ذرات آلوده را در هوا پخش میکند)
ماجرای شیوع ویروس هانتا در کشتی تفریحی چه بود؟
در مه ۲۰۲۶، سازمان جهانی بهداشت (World Health Organization) اعلام کرد چند مورد ابتلا به هانتاویروس در یک کشتی تفریحی شناسایی شده است. چند نفر جان خود را از دست دادند و تعدادی بیمار شدند. ویروس شناساییشده از نوع «آندز» بود؛ همان گونهای که امکان انتقال محدود انسانبهانسان دارد. با این حال، سازمان جهانی بهداشت تأکید کرده که خطر جهانی پایین است، این بیماری مانند کووید بهراحتی منتقل نمیشود و فعلاً نشانهای از شروع یک پاندمی بزرگ دیده نمیشود.
آیا هانتاویروس میتواند همهگیر جهانی شود؟
بر اساس نظر متخصصان، احتمال آن پایین است؛ زیرا هانتاویروس برخلاف کووید معمولاً از طریق هوا بین انسانها بهراحتی پخش نمیشود. همچنین تنها برخی گونهها مانند Andes virus توان انتقال محدود دارند؛ بیماران معمولاً سریع بدحال میشوند و همین موضوع باعث میشود قبل از گسترش گسترده شناسایی شوند. متخصصان میگویند برای تبدیلشدن به یک ویروس پاندمیک، هانتاویروس باید جهشهای متعددی پیدا کند.
چه کسانی بیشتر در معرض خطر هانتاویروس هستند؟
افرادی که در روستاها یا مناطق جنگلی زندگی میکنند یا با انبار، کشاورزی یا دامداری سروکار دارند یا در محیطهای آلوده به موش کار میکنند یا خانههای قدیمی یا متروکه را تمیز میکنند بیشتر در معرض تماس با ویروس هستند.