به گزارش شهرآرانیوز؛ مثلث دولت، نانوا و مردم همیشه در حوزه نان و قیمت گذاری آن با چالش روبه رو بوده و هست. دولت به گندم و به دنبال آن آرد، یارانه میدهد و میخواهد قیمت را کنترل کند. نانوایان از ناترازی هزینهها با قیمتهای تعیین شده گله دارند و میگویند آرد فقط حدود ۱۰ درصد و حتی کمتر از هزینههای نانوایی را شامل میشود و ضلع سوم، مردم که یا از پایین آمدن کیفیت نان ضرر میکنند یا صفهای طولانی و درنهایت افزایش قیمت ها. در این میان چاره چیست؟
چند روزی میشود که موضوع افزایش قیمت نان در برخی استانها و احتمال تغییر نرخ در خراسان رضوی و مشهد مطرح شده است. حرف از تغییر در قیمت نان همیشه چالش برانگیز بوده است. چرا؟ چون نان از دیرباز اصلیترین خوراک مردم ایران بوده و برای بسیاری از خانواده ها، به ویژه دهکهای پایین درآمدی، هنوز هم قوت غالب محسوب میشود. در شرایط کنونی که تورم مواد غذایی و کالاهای اساسی افزایش یافته، تقاضا برای نان نیز نسبت به گذشته بیشتر شده است.
ازهمین رو، هرگونه تغییر در نرخ نان همواره با حساسیت و توجه زیادی ازسوی مردم همراه است. حالا قرار بود آنالیز قیمت نان و پیشنهاد نانوایان در جلسهای در روز سه شنبه مطرح و برای اعمال آن تصمیم گیری شود. طبق شنیدههای ما، این جلسه بدون نتیجه پایان یافته است. گویا قرار است پیشنهاد افزایش قیمت (یا به قول نانوایان اصلاح نرخ) ۶۰ تا ۱۲۰ درصدی نان در کمیسیون آرد و نان استان بررسی شود.
شهرآرا در گزارشهای متعددی به موضوع نان پرداخته است، از ایجاد فساد و رانت به دلیل تفاوت قیمت آرد، آنالیز قیمت گذاری و گزارشهای میدانی تا مشکلات نانینو، چالشهای کیفیت نان و هزینه و اهمیت آن در سبد خانوار. اکنون در این گزارش به طور خلاصه از آخرین وضعیت هزینه و قیمت نان در مشهد پرسیدیم و در ادامه از کارشناسی در حوزه نان درباره راهکارهایی برای کاهش ضربه به معیشت مردم در این بخش و برداشته شدن بار نرخ دستوری از دوش نانوایان سؤال کردیم.
هزینه تمام شده نان چقدر افزایش یافت؟
رئیس اتحادیه نانوایان مشهد، با اشاره به پیگیریهای انجام شده برای اصلاح نرخ نان، گفت: آنالیز قیمتها تهیه و برای به روزرسانی و اصلاح نرخ به استان ارسال شده است و اکنون منتظر تصمیم کارگروه آرد و نان استان هستیم.
علی اکبر کوه پیکر درباره دلایل درخواست افزایش قیمت نان افزود: افزایش هزینهها کاملا مستند است. به عنوان نمونه، حقوق کارگران نانوایی حدود ۶۰درصد افزایش داشته و در برخی موارد هزینه بیمه واحدهای نانوایی تقریبا دو برابر شده است. برای مثال، یک واحد نانوایی با ۵ کارگر سال گذشته حدود ۲۳میلیون تومان حق بیمه پرداخت میکرد، اما امسال این رقم به حدود ۴۴میلیون تومان رسیده است.
وی با بیان اینکه هزینههای تولید نان به شدت افزایش یافته است، اظهار کرد: بر اساس آنالیزی که ارائه کردهایم، هزینه تمام شده نان بسته به نوع نانوایی بین ۶۰ تا ۱۲۰درصد افزایش داشته است. در نانواییهای سنتی مانند سنگک و تنوری، چون کارگرمحور هستند، هزینهها بیشتر است و باید نرخ متفاوتی برای آنها در نظر گرفته شود؛ در غیر این صورت این واحدها به سمت تعطیلی یا صنعتی شدن اجباری میروند.
کوه پیکر تأکید کرد: نرخ واقعی نان باید تعیین شود، اکنون یارانه به بخش آرد و نان تعلق میگیرد، در حالی که بهتر است این مبلغ مستقیما به مردم پرداخت شود و نانوا آرد را آزاد تهیه کند. در این شرایط، نانوایی که توان مدیریت و کیفیت داشته باشد باقی میماند و واحدهای ضعیف نیز به تدریج حذف میشوند.
۳۰ درصد نان، خوراک دام میشود
رئیس اتحادیه نان مشهد با اشاره به پیامدهای قیمت ارزان نان، اظهار کرد: اکنون برخی شهروندان بیش از نیاز واقعی خود نان خریداری میکنند و بخشی از آن وارد چرخه نان خشک میشود. حتی برخی نانوایان گزارش دادهاند که فروش نان خشک به منبع درآمد برخی خانوارها تبدیل شده است.
کوه پیکر ادامه داد: اختلاف زیاد قیمت نان یارانهای با قیمت واقعی، زمینه ایجاد فساد را فراهم کرده و باعث شده بخشی از آرد و نان به مصرف دام و طیور برسد. به گفته کوه پیکر، حدود ۳۰ درصد نان، خوراک دام میشود.
وی درباره پیامدهای اصلاح نشدن قیمت نان گفت: اگر قیمتها اصلاح نشود، نانوایان مجبور به تعدیل نیرو خواهند شد و با خروج کارگران متخصص از این صنف، کیفیت نان به شدت افت میکند. وقتی نیروی ماهر نتواند حداقل حقوق مورد انتظار خود را دریافت کند، طبیعی است که این شغل را ترک میکند و افراد غیرمتخصص جایگزین میشوند.
چرا کیفیت نان کم شد؟
کارشناس حوزه نان، افت کیفیت نان در سالهای اخیر را ناشی از تعیین نشدن نرخ نان در ابتدای هر سال دانست و گفت: طبق قانون نظام صنفی قیمتها باید سالانه و حدود ۲۵درصد افزایش یابد، اما در عمل قیمت نان در سالهای گذشته حتی تا سه سال ثابت بوده و همین تأخیر به کاهش کیفیت نان منجر شده است.
به گفته محمدرضا خواجه، با وجود اینکه نان کالایی استراتژیک محسوب میشود، نگاه اقتصادی و مدیریتی مناسبی به این حوزه وجود ندارد و همین مسئله باعث افزایش ضایعات نان شده است. او با اشاره به طرح موضوع ضایعات ۳۰درصدی نان در سال۱۳۷۸ توسط رهبر شهید انقلاب، گفت: بررسیهای انجام شده در آن زمان نشان داد که سه عامل اصلی در این مسئله نقش دارد: زیان ده شدن نانواییها به دلیل تعیین نشدن نرخ سالانه، پایین بودن دستمزد کارگران نسبت به حجم کار و نوسان کیفیت گندم در کشور.
کارشناس حوزه نان افزود: در سالهای اخیر به جای حل ریشهای مشکل، وزن نانها کاهش یافته است؛ به گونهای که وزن برخی نانها کمتر از استاندارد شده و این موضوع موجب کاهش زمان تخمیر و پخت و در نتیجه استفاده از جوش شیرین به جای مخمر شده که به کیفیت نان آسیب میزند.
آرد، ۱۰ درصد هزینه تمام شده است
این کارشناس حوزه نان همچنین با اشاره به افزایش هزینههای تولید، افزود: امسال دستمزد کارگران ۶۰درصد افزایش یافته و هزینههایی مانند آب، برق، گاز، بیمه و اجاره نیز بالا رفته است. به گفته او فقط حدود ۱۰درصد قیمت نان مربوط به آرد است و حدود ۹۰درصد آن به هزینههای جاری تولید مربوط میشود.
خواجه تأکید کرد با توجه به افزایش هزینه ها، اعلام نرخ نان در فروردین هر سال یک ضرورت اقتصادی است؛ در غیر این صورت ادامه فعالیت نانوایان دشوارتر شده و کیفیت نان نیز بیش از پیش آسیب خواهد دید.
{$sepehr_key_212593}
کارت نان برای مردم
وی در ادامه به طرح پیشنهادی خود برای اصلاح نظام یارانه نان اشاره کرد و گفت: در سال۱۴۰۳ در جلسهای با سازمان برنامه و بودجه طرحی ارائه کردیم. براساس تحقیقات انستیتو تحقیقات تغذیه، نیاز روزانه هر ایرانی به نان حدود ۳۲۰گرم است. این میزان معادل دو عدد نان تافتون با چانه ۲۰۰گرمی است که پس از پخت حدود ۳۰۰ تا ۳۲۰گرم میشود.
خواجه توضیح داد: پیشنهاد ما این بود که سهمیه هر نفر روزانه دو عدد نان تعیین شود که در ماه معادل ۶۰عدد نان (مثل ۶۰ لیتر بنزین) خواهد بود. اگر قیمت هر نان حدود ۵ هزار تومان در نظر گرفته شود، برای ۴۲میلیون نفر واجد شرایط یارانه حدود ۱۵۰هزار میلیارد تومان منابع نیاز است؛ در حالی که دولت همان زمان حدود ۲۵۰هزار میلیارد تومان یارانه نان پرداخت میکند. در صورت اجرای این طرح، حدود ۱۰۰هزار میلیارد تومان صرفه جویی ایجاد میشد و از طرفی به مردم و به نانوا فشار وارد نمیشد.
وی افزود: اکنون در سال۱۴۰۵ حجم یارانه نان به حدود ۵۰۰هزار میلیارد تومان رسیده که تقریبا دوبرابر شده است. این افزایش به دلیل حذف ارز ترجیحی و همچنین گران شدن گندم رخ داده است؛ زیرا دامداران وارد بازار خرید گندم شدهاند.
این کارشناس حوزه نان گفت: اگر دولت بخواهد همان سهمیه دو نان روزانه را به ۴۲میلیون نفر ارائه دهد، هزینه آن برای هر نفر ماهانه حدود ۶۰۰هزار تومان خواهد بود. این روش هم میتواند به هدف دولت در مدیریت یارانهها کمک کند و هم حدود ۲۰۰ هزار میلیارد تومان در بودجه صرفه جویی ایجاد کند.