محبوبه عظیمزاده | شهرآرانیوز؛ اغلب آرام و بیصدا پیش میرود. خیلی از افراد تا مدتها از وجود آن بیخبر میمانند. ممکن است شرایط فرد کاملا طبیعی به نظر برسد، اما چیزی زیر پوست او مشغول آسیب رساندن باشد. آسیب رساندن به اندامهای مهمی مثل قلب، مغز و کلیهها.
امروز، سبک زندگی کمتحرک، مصرف زیاد نمک و غذاهای فراوریشده، استرس و اضافهوزن، فشار خون بالا را در بسیاری از کشورها، حتی در میان جوانترها، شایع کرده است، اما خبر خوب این است که این بیماری تا حد زیادی قابل پیشگیری و کنترل است به شرط آنکه درباره آن آگاهی کافی داشته باشیم و فشار خون خود را بهطور منظم اندازهگیری کنیم. امروز (۱۷ می) و در تقویم ما ۲۷ اردیبهشت روز جهانی فشار خون است و ما نیز قرار است درباره این قاتل خاموش برایتان بنویسیم.
فشار خون بالا به چه معناست؟
خون هنگام جریان یافتن در شریانها بر دیواره آنها فشاری وارد میکند. اگر این فشار از حد طبیعی بالاتر برود، فرد به فشار خون بالا مبتلا میشود که این امر خود زمینهساز مشکلات فراوانی میشود.
علتها و محرکهای فشار خون
هم ژنتیک و هم تغییراتی که در بدن فرد رخ میدهد میتواند عاملی باشد برای ابتلا به فشار خون. به صوت جزئیتر نیز میتوان از این علل و محرکها نام برد:
- افزایش سن
- داشتن سابقه خانوادگی
- سیگار
- الکل
- استفاده زیاد از نمک و استفاده کم از میوه و سبزیجات
- ورزش نکردن به اندازه کافی
- چاقی و افزایش وزن به خصوص در ناحیه شکم
علائم خاصی وجود دارد؟
فشار خون بالا معمولا نشانه خاصی ندارد. در بیشتر موارد، فشار خون بالا بهتدریج افزایش پیدا میکند و بدن به آن عادت میکند. با این حال، سردرد، تنگی نفس و خونریزی از بینی را باید جدی گرفت.
آزمایش خون فراموش نشود
تنها راه تشخیص فشار خون بالا انجام آزمایش فشار خون است.
نکته: توصیه میشود افراد بالای ۱۸ سال هر ۲ سال یک بار و افراد بالای ۴۰ سال بهطور دورهای و منظم این آزمایش را انجام بدهند.
وقتی وضعیت وخیم میشود
فشار خون بیش از حد بالا به رگهای خونی، قلب و سایر اندامها مثل مغز، کلیه و چشم فشار وارد میکند و ممکن است بیماریهای زیر را ایجاد کند:
- بیماریهای قلبی
- بیماریهای شریانی (منظور گروهی از بیماریهاست که در آن رگهایی که خون حاوی اکسیژن را از قلب به اندامهای بدن میرسانند، دچار تنگی، سفتی یا آسیب میشوند.)
- نارساییهای کلیوی
- سکتههای مغزی
- آنوریسم آئورت (منظور ایجاد یک برآمدگی یا گشادی غیرطبیعی در دیواره آئورت است که بزرگترین شریان بدن است.)
- زوال عقل عروقی (منظور نوعی اختلال در حافظه و عملکرد مغز است که بهدلیل کاهش جریان خون به مغز ایجاد میشود.)
بهترین رژیم غذایی برای افراد مبتلا به فشار خون
- میوه و سبزیجات فراوان
- روغنهای گیاهی
- مواد غذایی حاوی امگا
- مواد دارای پتاسیم
- کربوهیدراتهای باکیفیت مثل غلات
راههای درمان
تجویز دارو، اصلاح سبک زندگی و داشتن رژیم غذایی مناسب به داشتن فشار خون نرمال کمک میکند، اما نباید فراموش کرد که هیچ دارویی نمیتواند جایگزین اصلاح تغذیه، فعالیت بدنی منظم و کنترل وزن شود.
سازمان جهانی بهداشت چنین توصیه میکند:
- یا حداقل ۱۵۰دقیقه فعالیت هوازی متوسط در هفته
- یا ۷۵ دقیقه فعالیت شدید در هفته
نمکخورها بخوانند
کاهش مصرف نمک میتواند به شکل قابل توجهی به کاهش فشار خون و کاهش خطر بیماریهای قلبی و سکته مغزی کمک کند. به افراد مبتلا به فشار خون بالا توصیه میشود مصرف نمک روزانه را به کمتر از ۵گرم در روز محدود کنند. ۵ گرم نمک تقریبا معادل یک قاشق چایخوری نمک در روز است.
{$sepehr_key_213470}
قاتل خاموش در دنیا
آماری که سازمان بهداشت جهانی در سال ۲۰۲۴ منتشر کرده است میگوید:
- ۱.۴ میلیارد
۱.۴ میلیارد بزرگسال ۳۰ تا ۷۹ساله در جهان فشار خون بالا داشتهاند.
- ۶۰۰ میلیون
از این میان، حدود ۶۰۰میلیون نفر اصلا نمیدانند که فشار خون بالا دارند.
اهمیت اندازهگیری مستمر فشار خون
شعار روز جهانی فشار خون امسال عبارت است از: «با اندازهگیری دقیق فشار خون و کنترل آن عمر طولانیتری داشته باشید.» درواقع هدف از این نامگذاری اهمیت اندازهگیری مستمر فشار خون است.
چربیها و فشار خون
چربیهای مفید و مغذی
- آووکادو
- آجیلها
- روغن زیتون و روغنهای امگا
نکته: فراموش نکنید که در مصرف چربیهای مفید نیز باید حد اعتدال را رعایت کنید.
چربیهای غیرمفید و مضر
- چربیهای اشباع شده و ترانس
- رایج در غذاهای حیوانی و فراوری شده
{$sepehr_key_213409}
اعداد و ارقام چه میگویند؟
بر اساس دادههایی که در خبرگزاری ایسنا و ایرنا منتشر شده است:
- فشار خون بالا، چه در سطح دنیا و چه در کشور ما، یکی از اصلیترین عوامل در ایجاد ناتوانی و مرگومیر زودرس ناشی از بیماریهای قلبی، کلیوی و سکته مغزی است.
- تخمین زده میشود حدود ۲۰ میلیون نفر در کشور به فشار خون بالا مبتلا باشند که از این میان فقط حدود ۶۲ درصد از مبتلایان از بیماری خود اطلاع دارند.
- به ازای هر ۱۰ میلیمتر جیوه افزایش فشار دیاستولیک یا ۲۰ میلیمتر جیوه افزایش فشار سیستولیک بالاتر از سطح ۷۵/۱۱۵، خطر بروز بیماریهای قلبی- عروقی دوبرابر میشود.
اندازهگیری فشار خون در منزل
برای اندازهگیری دقیق فشار خون در خانه، رعایت چند نکته ساده، اما مهم ضروری است؛ زیرا عوامل مختلف میتوانند عدد فشار خون را موقتا تغییر دهند.
- بهتر است حداقل ۳۰دقیقه قبل از اندازهگیری سیگار نکشید، قهوه یا چای پررنگ و نوشیدنیهای انرژیزا مصرف نکنید و فعالیت بدنی سنگین نداشته باشید.
- از دستگاه مناسب استفاده کنید. بهتر است از دستگاه دیجیتال بازویی استاندارد استفاده شود؛ معمولا دستگاههای مچی دقیقتر هستند.
- اندازه کاف (بازوبند دستگاه) باید مناسب باشد. کاف باید متناسب با اندازه بازو باشد؛ خیلی تنگ یا خیلی گشاد بودن آن میتواند عدد فشار خون را اشتباه نشان دهد.
- کاف باید روی بازوی برهنه بسته شود نه روی لباس. لبه پایینی آن نیز باید حدود ۲ تا ۳ سانتیمتر بالاتر از چین آرنج قرار بگیرد.
- بازو باید روی میز یا تکیهگاه قرار بگیرد تا کاف تقریبا همسطح قلب باشد.
- هنگام کار دستگاه حرکت و صحبت نکنید، چون میتواند نتیجه را تغییر دهد.
- بهتر است فشار خون را دو بار با فاصله ۱ تا ۲ دقیقه اندازهگیری کنید و میانگین آن را در نظر بگیرید.
- بهتر است هر از گاهی دستگاه فشار خون با دستگاههای مراکز درمانی مقایسه یا کالیبره شود تا از دقت آن مطمئن شوید.
{$sepehr_key_213473}