سوگواری، پیش از آنکه در ایران با آیین‌های اسلامی گره بخورد، ریشه‌ای دیرینه در فرهنگ این سرزمین دارد. در روایت‌های اساطیری و حماسی ایران، سوگ نه صرفاً ابراز اندوه، بلکه آیینی برای پاسداشت حقیقت، عدالت و یاد قهرمانان است. شاهنامه فردوسی سرشار از چنین صحنه‌هایی است؛ از سوگ جانسوز منوچهر بر ایرج، تا ماتم گسترده ایرانیان برای سیاوش، شاهزاده بی‌گناهی که مرگ او به نماد مظلومیت و دادخواهی بدل شد، و اندوه رستم در سوگ سهراب که از ماندگارترین روایت‌های فقدان در ادبیات جهان به شمار می‌آید. با ورود اسلام به ایران و گسترش فرهنگ تشیع، این پیشینه فرهنگی با واقعه عاشورا و آیین‌های سوگواری امام حسین (ع) پیوندی عمیق یافت. در گذر قرن‌ها، ایرانیان با حفظ جوهره باور‌های ملی و دینی، شیوه‌های خاص خود را در عزاداری پرورش دادند؛ آیین‌هایی که علاوه بر بُعد مذهبی، بازتابی از حافظه تاریخی، همبستگی اجتماعی و هویت فرهنگی این سرزمین هستند. مجموعه پیش‌رو، گزیده‌ای از عکس‌های عکاسان خبرگزاری ایسنا از مراسم عزاداری دهه نخست ماه محرم ۱۴۴۸ قمری (۱۴۰۵ خورشیدی) است؛ تصاویری که تنوع آیین‌های سوگواری در شهر‌ها و مناطق مختلف ایران را روایت می‌کنند. محرم امسال، در سایه داغ‌های ناشی از جنگ، رنگ و معنایی متفاوت یافت. این هم‌زمانی، مرز میان سوگ تاریخی و اندوه امروز را کمرنگ‌تر کرد و جلوه‌ای تازه به آیین‌های عزاداری بخشید؛ آیین‌هایی که همچنان زبان مشترک ایرانیان برای روایت اندوه، همدلی و ایستادگی در برابر ظلم و رنج هستند.