به گزارش شهرآرانیوز؛ تأمین مالی، یکی از چالشهای اصلی بنگاههای اقتصادی در شرایط امروز اقتصاد ایران است. شرایطی که از یکسو تورم و هزینههای تولید، نیاز شرکتها به منابع مالی برای توسعه و ادامه فعالیت را افزایش داده و از سوی دیگر، محدودیت منابع بانکی و سیاستهای انقباضی، دسترسی بنگاهها به تسهیلات را دشوارتر کرده است.
در چنین شرایطی، بازار سرمایه میتواند یکی از مسیرهای جایگزین برای تأمین مالی بنگاهها باشد؛ مسیری که علاوهبر تأمین منابع موردنیاز شرکتها، امکان مشارکت عمومی مردم در تأمین مالی طرحهای اقتصادی را نیز فراهم میکند.
با وجود این ظرفیت، استفاده بخش خصوصی استان از بازار سرمایه همچنان با آنچه میتواند باشد فاصله دارد و فعالان این حوزه از ضرورت فرهنگسازی بیشتر در میان مدیران بنگاههای اقتصادی سخن میگویند. در همین حال، پس از هفده سال، مسیر ورود یک شرکت جدید از خراسان رضوی به بورس تهران باز شده است، اتفاقی که میتواند نشانهای از بازشدن دوباره مسیر پذیرش شرکتهای استان در بازار سرمایه باشد.
در این گفتوگو با دکتر مرتضی رحمانی، رئیس دفتر منطقهای بورس و اوراق بهادار استانهای خراسان شمالی و رضوی، درباره اهمیت بازار سرمایه در تأمین مالی بنگاهها، آخرین وضعیت شرکتهای استان در بورس و فرابورس، دلایل استقبال نهچندان گسترده بخش خصوصی و ظرفیتهایی مانند انتشار اوراق و تأمین مالی جمعی گفتوگو کردهایم.
در شرایطی که تأمین مالی، یکی از مسائل جدی بنگاههای اقتصادی است و محدودیت منابع بانکی نیز بیشتر شده است، بازار سرمایه چه نقشی میتواند در تأمین مالی شرکتهای استان داشته باشد؟
جهتگیری اقتصاد کشور به این سمت است که سهم بانکها در تأمین مالی و پرداخت تسهیلات کاهش پیدا کند و شرکتها بیشتر بهسمت بازار سرمایه سوق داده شوند. بازار سرمایه این امکان را فراهم میکند که شرکتها علاوهبر استفاده از منابع موجود، از مشارکت عمومی مردم نیز برای تأمین مالی استفاده کنند و منابع بیشتری در اختیار آنها قرار گیرد.
در شرایط فعلی، منابع بانکی با محدودیتهایی مواجه است و سیاستهای انقباضی نیز بر این موضوع تأثیر دارد. بنابراین، شرکتها باید به این موضوع توجه کنند که تأمین مالی فقط از طریق شبکه بانکی انجام نمیشود و بازار سرمایه نیز روشهای مختلفی برای تأمین منابع مالی در اختیار آنها قرار میدهد.
البته این موضوع نیازمند ترویج و فرهنگسازی است. وقتی از فرهنگسازی عمومی صحبت میکنیم، منظور ما بهطور ویژه مدیران عامل، مدیران مالی و مدیران بنگاههای اقتصادی هستند. باید این موضوع برای آنها روشن شود که میتوانند علاوهبر شبکه بانکی، از بازار سرمایه نیز برای تأمین مالی استفاده کنند.
با وجود این ظرفیت، چرا بخش خصوصی استان استقبال چندانی از بازار سرمایه برای تأمین مالی نداشته است؟
رحمانی: یکی از دلایل، نگاه سنتی به تأمین مالی است. همچنان این نگاه وجود دارد که اگر شرکتی بخواهد تأمین مالی کند، باید به روشهای بانکی و تسهیلات ارزانتر مراجعه کند. درحالیکه منابع بانکی در شرایط فعلی محدودیتهای خود را دارد.
دلیل دیگر نیز به موضوع ترویج این فرهنگ برمیگردد. ممکن است یک بنگاه اقتصادی برای طرح توسعه، سرمایه در گردش یا جریان وجوه نقد خود به منابع مالی نیاز داشته باشد، اما، چون نگاه سنتی دارد، تصور میکند تنها راه تأمین مالی، مراجعه به بانک است.
از طرف دیگر، تأمین مالی از طریق بازار سرمایه، بهویژه انتشار اوراق، در برخی موارد از نظر نرخ تأمین مالی نسبت به تسهیلات بانکی گرانتر تمام میشود؛ بنابراین بخشی از استقبالنکردن بخش خصوصی نیز به همین مسئله برمیگردد.
وقتی میگویید تأمین مالی از بازار سرمایه گرانتر است، آیا منظور هزینه ورود شرکت به بورس است؟ شرکت برای ورود به بازار سرمایه چه هزینهای باید پرداخت کند؟
خیر. به هیچ عنوان ورود به بازار سرمایه به شکل IPO، چه در بورس و چه در فرابورس، هزینهای برای شرکتها ندارد و شرکت برای ورود، به جز الزامات مربوط به شفافیت و فرایندهای قانونی، نیاز نیست مبلغی پرداخت کند.
موضوع هزینه، مربوط به مرحله تأمین مالی است. یعنی اگر شرکتی بخواهد از محل بازار سرمایه و از طریق انتشار اوراق تأمین مالی کند، نرخ تأمین مالی آن ممکن است نسبت به تسهیلات بانکی بالاتر باشد.
بانکها معمولا مبلغی را به شکل وام پرداخت میکنند؛ برای مثال ممکن است هزار میلیارد تومان با سود ۲۳درصد پرداخت شود و این نرخ مشخص باشد. اما وقتی شرکت وارد فرایند انتشار اوراق میشود، با توجه به شرایط اقتصادی و روند رو به رشد تورم، نرخ تأمین مالی میتواند به حدود ۴۳درصد برسد؛ بنابراین منظور ما از گرانتر بودن، هزینه یا نرخ تأمین مالی است، نه هزینه ورود شرکت به بازار سرمایه.
وضعیت حضور شرکتهای خراسان رضوی در بورس و فرابورس در حال حاضر چگونه است؟
در حال حاضر پانزدهشرکت در بورس داریم و بیش از ۲۷شرکت نیز در فرابورس استان حضور دارند. در سالهای گذشته این شرکتها وارد بازار سرمایه شدهاند و خوشبختانه امسال توانستیم بعد از هفده سال یک شرکت جدید را نیز در بورس پذیرش کنیم.
البته شرکتهای زیادی نیز درحالحاضر در شرف پذیرش و درج نماد هستند. با وجود همه فشارهای اقتصادی که بر کشور و اقتصاد ما وجود دارد، سالهای۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ برای بازار سرمایه استان سالهای خوبی بوده است و شرکتهای خوبی در استان در شرف پذیرش و درج نماد در بورس و فرابورس قرار دارند.
اشاره کردید که پس از ۱۷سال، یک شرکت جدید در بورس استان پذیرش شده است. این اتفاق دقیقا چه بوده است؟
ما بعد از هفده سال، نخستین شرکت بورسی استان را داشتیم. البته شرکتهای فرابورسی در استان تقریبا هر سال دو، سه مورد درج نماد داشتهاند، اما بعد از هفده سال، نخستین شرکتی که در بورس درج نماد شد، شرکت حسنانو با نماد «زشک» بود.
این اتفاق در تاریخ ۲۵مردادماه رخ داد و ما بسیار خوشحال هستیم. این اتفاق بسیار مثبتی در فرایند ادامه پذیرش شرکتها و همچنین تأمین مالی از بازار سرمایه است. این شرکت در بازار دوم بورس تهران درج نماد شده است.
البته باید توجه داشت که «درج نماد» با «عرضه اولیه» متفاوت است. از مرحله درج نماد تا عرضه اولیه، فرایندی وجود دارد و ممکن است مقداری زمان ببرد.
در سالهای اخیر چه شرکتهای دیگری از استان توانستهاند از ظرفیت بازار سرمایه استفاده کنند؟
طی چند سال اخیر شرکتهای متعددی داشتهایم که صرفا متعلق به بخش خصوصی بودهاند و هیچ سهمی از دولت یا ارگانها و نهادهای حاکمیتی در آنها وجود نداشته است.
این شرکتها در بازار فرابورس پذیرش شدهاند، تأمین مالی انجام دادهاند و از مزایای بازار سرمایه در حوزههایی مانند برندینگ و سایر موضوعاتی که میتوانسته برای آنها دستاورد محسوب شود، استفاده کردهاند. باید توجه داشت که بورس و فرابورس دو بازار متفاوت هستند و معمولا بورس از نظر اعتبار و رتبه اعتباری در سطح بالاتری قرار دارد.
در کنار پذیرش شرکتها، یکی از روشهای تأمین مالی از بازار سرمایه انتشار اوراق است. در استان چه نمونههایی در این زمینه وجود دارد؟
در حوزه اوراق، بزرگترین استفادهکننده در استان شهرداری است. امسال حدود ۵هزار میلیارد ریال برای طرح مدیریت پسماند شهری، ۹هزار و ۵۵۰میلیارد ریال برای تأمین مالی طرح حملونقل عمومی و اتوبوس شهری و ۲۵هزار میلیارد ریال نیز برای طرح تأمین مالی قطار شهری منتشر شده است.
این موارد نشان میدهد که بازار سرمایه میتواند یکی از پایههای اصلی تأمین مالی طرحهای بزرگ باشد.
{$sepehr_key_240312}
به تأمین مالی جمعی یا کراودفاندینگ هم اشاره کردید. این روش چه ظرفیتی برای استان دارد؟
تأمین مالی جمعی، یکی از روشهایی است که در حال حاضر در کشور با استقبال عمومی خوبی مواجه شده است، اما متأسفانه در استان ما بنگاههای اقتصادی استقبال کمتری از این موضوع داشتهاند.
من واقعا از این موضوع متأسفم، زیرا تأمین مالی جمعی میتواند به ویژه در بخش استارتاپی به صنعت و تولید کمک کند. این روش ظرفیت خوبی برای تأمین مالی دارد، اما نیازمند ترویج و فرهنگسازی بیشتر است.
بنابراین علاوهبر ورود شرکتها به بورس و فرابورس، به نظر میرسد لازم است روشهای جدید تأمین مالی نیز بیشتر به بنگاههای اقتصادی معرفی شود.
دقیقا. باید مدیران عامل و مدیران مالی شرکتها بدانند که برای تأمین مالی، فقط شبکه بانکی وجود ندارد و بازار سرمایه نیز روشهای مختلفی مانند پذیرش و عرضه شرکتها، انتشار اوراق و تأمین مالی جمعی را در اختیار آنها قرار داده است.
ما نیز در دفتر منطقهای بورس و اوراق بهادار، در بحث پذیرش شرکتها، ترویج فرهنگ سهامداری و همچنین بازرسی از کارگزاریهای استان که از جمله وظایف دفاتر منطقهای در سراسر کشور است، فعالیت خود را ادامه میدهیم و امیدواریم شرکتهای بیشتری از استان از ظرفیتهای بازار سرمایه استفاده کنند.