به گزارش شهرآرانیوز، سید محمود سادات امروز (۲۹ مرداد ۱۴۰۵) در نشست رونمایی از کتاب «یاران راستین» (خاطرات شفاهی دکتر حسین رثایی) در جهاد دانشگاهی به تبیین جایگاه تاریخ شفاهی در پژوهش‌های تاریخی پرداخت و بر اهمیت ثبت خاطرات کنشگران و شاهدان عینی رویداد‌های تاریخی تأکید کرد.

سادات با تأکید بر تفاوت بنیادین تاریخ شفاهی و خاطرات شفاهی اظهار داشت: در پژوهش‌های تاریخی با دو دسته منابع مواجهیم اسناد و مدارک تاریخی که اطلاعاتی منفرد ارائه می‌دهند و گاه درک ارتباط میان آنها دشوار است. آنچه این اسناد را به هم پیوند می‌زند، تاریخ شفاهی است چراکه کنشگران و شاهدان عینی رویداد‌ها می‌توانند فهم درست‌تری از اسناد در اختیار محققان قرار دهند.

ضرورت تاریخ شفاهی برای ایران معاصر

وی با اشاره به تحولات صد سال اخیر ایران افزود: کشور ما در یک قرن گذشته چندین جنگ، انقلاب، کودتا و حوادث گوناگون را پشت سر گذاشته که افراد زیادی کنشگر یا شاهد عینی آنها بودند. به همین دلیل‌پرداختن جدی به تاریخ شفاهی برای ایران ضرورتی انکارناپذیر است.

معاون پژوهش و منابع دیجیتال سازمان اسناد‌کتابخانه ملی ایران یکی از وظایف مهم در حوزه تاریخ شفاهی را تولید داده‌های باکیفیت برای مورخان آینده دانست و گفت: ما وظیفه داریم داده‌هایی فراهم کنیم که مورخ دویست سال بعد بتواند بر اساس آنها درباره دوره جمهوری اسلامی پژوهش کند. رعایت استاندارد‌های علمی در این زمینه تضمین‌کننده کیفیت این داده‌هاست.

توجه به خاموشان تاریخ

سادات با اشاره به مفهوم گروه‌های هدف خاموشان تاریخ در تاریخ شفاهی، یعنی کسانی که در تاریخ حرف نزده‌اند مانند روستاییان، زنان و حاشیه‌نشینان شهری، خاطرنشان کرد: متأسفانه در داخل و خارج از ایران کمتر به این گروه‌ها پرداخته شده است. 

وی تأکید کرد: تا وقتی هنوز تاریخ شفاهی کنشگران اصلی و شاهدان عینی را نگرفته‌ایم، رفتن به سراغ سایر افراد نوعی از دست دادن فرصت است چراکه بسیاری از این افراد با انبوهی از اطلاعات از میان ما می‌روند.

وی با بیان یک نکته کلیدی در تاریخ‌شفاهی افزود: تجربه نشان داده که اغلب محققان سراغ افراد کلیدی سیاسی و اجتماعی می‌روند، درحالی که افراد در رده‌های پایین‌تر، اطلاعات فنی و دقیق‌تری ارائه می‌دهند که شاید مدیران ارشد از آن بی‌اطلاع باشند.

سادات تأکید کرد: اطلاعات مندرج در کتاب «یاران راستین» دقیقا از این دست است چراکه راوی، فردی فنی با ارتباط با وزیر و مدیران ارشد و همچنین سابقه مدیریت استانی در آموزش‌وپرورش بوده است.

{$sepehr_key_240974}

۱۰۶ پی‌نوشت؛ ارزش افزوده کتاب

معاون سازمان اسناد، یکی از نقاط قوت کتاب را ۱۰۶ پی‌نوشت توضیحی آن دانست و گفت: این پی‌نوشت‌ها که مستند به منابع گوناگون گردآوری شده، به درک بهتر خاطرات آقای رستگار کمک شایانی می‌کند.

کارنامه تاریخ شفاهی سازمان اسناد

سادات در پایان با ارائه آماری از فعالیت‌های سازمان اسناد در حوزه تاریخ شفاهی گفت: ما تاکنون ۷۲۹ مصاحبه در سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران انجام داده‌ایم که ۹۵ مورد آن منتشر شده و مابقی در دست انتشار است.