به گزارش شهرآرانیوز، مس در اقتصاد معدنی ایران دیگر صرفاً یک ماده اولیه برای تولید کاتد و کنسانتره نیست؛ فلزی استراتژیک است که توسعه شبکه برق، خودرو‌های برقی، تجهیزات الکترونیکی، انرژی‌های تجدیدپذیر و صنایع پیشرفته به آن گره خورده است. همین جایگاه باعث شده رقابت برای کشف ذخایر جدید مس در جهان شدت بگیرد و کشور‌هایی که از ذخایر این فلز برخوردارند، توسعه اکتشاف و افزایش ظرفیت استخراج و فرآوری را در اولویت قرار دهند. ایران نیز در حالی وارد مرحله تازه‌ای از توسعه صنعت مس شده که از یک سو بخش عمده ذخایر آن در چند استان متمرکز است و از سوی دیگر، موج جدید اکتشافات در حال تغییر نقشه ذخایر مس کشور است.

جدیدترین آمار‌های منتشرشده در سنجه‌های عملکردی برنامه هفتم توسعه وزارت صنعت، معدن و تجارت درباره ذخایر قطعی اکتشاف کانسنگ مس در سال ۱۴۰۳ نشان می‌دهد مجموع ذخایر قطعی اکتشاف‌شده کانسنگ مس کشور به یک میلیارد و ۵۷۲ میلیون و ۱۳۹ هزار و ۲ تن رسیده است؛ رقمی که البته باید آن را از ذخایر زمین‌شناسی، ذخایر قابل معدنکاری و ذخایر باقی‌مانده معادن فعال تفکیک کرد.

بر اساس همین آمار، کرمان با یک میلیارد و ۲۹۸ میلیون و ۲۲ هزار و ۲۱۹ تن در صدر استان‌های دارای ذخیره قطعی کانسنگ مس قرار دارد و به تنهایی بیش از ۸۲ درصد مجموع ذخایر قطعی اکتشاف‌شده را در اختیار گرفته است. بعد از کرمان، خراسان رضوی با ۲۵۳ میلیون و ۳۳۶ هزار و ۶۰۰ تن و آذربایجان شرقی با ۱۰ میلیون و ۷۱۵ هزار تن قرار دارند. خراسان جنوبی با چهار میلیون و ۹۹۳ هزار تن و تهران با یک میلیون و ۷۵۰ هزار تن نیز در رتبه‌های بعدی ایستاده‌اند.

این تمرکز در استان‌های اصلی، زمانی بیشتر خودنمایی می‌کند که ذخایر سایر استان‌ها بررسی شود؛ سمنان یک میلیون و ۲۳۹ هزار و ۸۱۴ تن، مرکزی یک میلیون و ۱۸۷ هزار و ۹۹۹ تن، هرمزگان ۲۹۰ هزار تن، اصفهان ۲۰۰ هزار تن، همدان ۱۸۱ هزار و ۳۸۹ تن، زنجان ۱۳۵ هزار تن و یزد ۸۸ هزار تن ذخیره قطعی کانسنگ مس دارند. در مقابل، در ۱۹ استان کشور هیچ ذخیره قطعی کانسنگ مس شناسایی نشده است.

در بررسی وضعیت مس ایران یک تفکیک آماری اهمیت اساسی دارد؛ چرا که «ذخیره قطعی اکتشاف‌شده»، «ذخیره ثبت‌شده در پروانه بهره‌برداری»، «ذخیره باقی‌مانده»، «منابع زمین‌شناسی» و «ذخیره قابل معدنکاری» یک مفهوم ندارند.

گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس که وضعیت ذخایر را تا پایان سال ۱۴۰۲ بررسی کرده، نشان می‌دهد ذخیره قطعی ثبت‌شده کانسنگ مس در پروانه‌های بهره‌برداری و گواهی‌های کشف کشور در مجموع ۵ میلیارد و ۷۳۹ میلیون و ۲۰۰ هزار تن بوده است. پس از کسر استخراج مؤثر، ذخیره باقی‌مانده حدود ۴ میلیارد و ۶۸۲ میلیون و ۳۰۰ هزار تن برآورد شده است.

{$sepehr_key_241824}

ترکیب این ذخایر نیز عمدتاً سولفیدی است؛ در پروانه‌های بهره‌برداری حدود ۵ میلیارد و ۵۴۰ میلیون تن کانسنگ سولفیدی ثبت شده که پس از کسر استخراج مؤثر، حدود ۴ میلیارد و ۴۹۱ میلیون تن از آن باقی مانده است. ذخیره کانسنگ اکسیدی ثبت‌شده در پروانه‌های بهره‌برداری نیز ۱۰۲ میلیون تن بوده که حدود ۹۴.۱ میلیون تن آن به عنوان ذخیره باقی‌مانده محاسبه شده است.

مرکز پژوهش‌های مجلس همچنین بر این نکته تأکید کرده که برای محاسبه ذخایر باقی‌مانده، میزان استخراج مؤثر از ذخیره ثبت‌شده کسر شده و برای برخی معادن به دلیل نبود سری زمانی کامل استخراج، از اطلاعات شرکت‌های بهره‌بردار و منابع دیگر استفاده شده است. در مورد معادنی مانند مس سرچشمه، میدوک و سونگون نیز از گزارش شرکت‌های بهره‌بردار و اطلاعات کدال استفاده شده است.

این تفاوت آماری در صنعت مس اهمیت زیادی دارد؛ زیرا افزایش ذخیره زمین‌شناسی به خودی خود به معنای افزایش فوری تولید نیست. یک ذخیره باید از مرحله شناسایی و ارزیابی عبور کند، به ذخیره قابل معدنکاری تبدیل شود، زیرساخت استخراج و فرآوری برای آن ایجاد شود و در نهایت وارد چرخه تولید شود.

منبع: مهر