به گزارش شهرآرانیوز؛ مرزهای خراسان رضوی بهویژه در محدوده مشترک با افغانستان، همواره یکی از نقاط حساس در معادلات امنیتی و انتظامی کشور هستند، مرزهایی که در کنار نقش مهمشان در تردد و مبادلات اقتصادی، با موضوعاتی همچون ورود و خروج اتباع غیرمجاز، قاچاق کالا و سوخت همچنین تحرکات احتمالی در آن سوی مرز مواجهاند. در چنین شرایطی، افزایش پایشهای اطلاعاتی، تقویت زیرساختهای انسداد مرزی و استفاده از تجهیزات هوشمند، به یکی از محورهای اصلی برنامههای مرزبانی استان تبدیل شده است.
در همین راستا فرمانده مرزبانی استان خراسان رضوی، در گفتوگو با شهرآرا با اشاره به وضعیت اتباع غیرمجاز در مرز دوغارون اظهار کرد: از ابتدای سال، ۱۸۳هزار و ۱۳۴نفر تبعه غیرمجاز که وارد کشور شده بودند، از مرز دوغارون طرد شدهاند که از این تعداد، ۸هزار و ۲۹۶نفر به صورت خودمعرف به یگانهای مرزی مراجعه و از کشور طرد شدهاند.
نوسان تردد اتباع در مرز تایباد
سردار مجید شجاع افزود: در حال حاضر بهطور میانگین روزانه ۹۵۰ تا ۱۲۰۰ نفر تبعه غیرمجاز از طریق مرز دوغارون (تایباد) از کشور خارج میشوند. این آمار درحالی ثبت میشود که شرایط امنیتی منطقه و تحولات افغانستان بر روند ورود اتباع تأثیر مستقیم دارد. با توجه به شرایط جنگی، روند ورود افراد غیرمجاز به استان کاهشی بوده، اما پس از توافقات و برقراری آتشبسها، این روند افزایش یافته است. در میان حوزههای مرزی استان نیز هنگ مرزی تایباد بیشترین تلاش برای ورود اتباع غیرمجاز را به خود اختصاص داده است، موضوعی که عمدتا بهدلیل مرز مشترک این منطقه با افغانستان و شرایط خاص جغرافیایی و امنیتی آن قابل تحلیل است.
افزایش اشراف مرزی
وی تصریح کرد: در کنار موضوع طرد اتباع، مقابله با متجاوزان مرزی نیز یکی از محورهای جدی فعالیت مرزبانی خراسان رضوی است. تعداد دستگیری متجاوزان مرزی نسبت به مدت پنجماهه سال گذشته حدود ۳۵۳درصد افزایش داشته است. این افزایش را میتوان نشانهای از تشدید کنترلهای مرزی و افزایش توان شناسایی و برخورد با افرادی دانست که قصد عبور غیرمجاز از مرز را دارند.
دستگیری ۱۱۱۴ نفر در ماه گذشته در حوزه هنگ مرزی تایباد، آماری است که اهمیت این منطقه را در معادلات کنترل مرز بیش از پیش نشان میدهد. البته افزایش آمار دستگیری لزوما بهمعنای افزایش ناامنی نیست، بلکه میتواند حاصل افزایش اشراف اطلاعاتی، کنترل دقیقتر معابر و مسیرهای احتمالی تردد و ارتقای توان عملیاتی نیروهای مرزبانی باشد. در واقع، بخشی از مأموریت مرزبانی در چنین شرایطی، شناسایی تهدید پیش از تبدیلشدن آن به یک مسئله امنیتی است.
وی در ادامه گفت: مرزهای شرقی کشور بهدلیل همجواری با افغانستان، همواره در معرض تهدیدات مختلف قرار دارند، از ترددهای غیرمجاز گرفته تا قاچاق کالا و سوخت و احتمال تحرک گروههای مسلح. از این رو، کنترل مرز تنها با استقرار نیرو در خطوط مرزی محقق نمیشود و نیازمند ترکیبی از اطلاعات، تجهیزات، پایش مستمر و واکنش سریع است.
مرز هوشمند، امنیت دقیقتر
فرمانده مرزبانی استان خراسان رضوی تشریح کرد: یکی از راهکارهای مهم برای کاهش ورود و خروج غیرمجاز، اجرای طرح انسداد مرز است، طرحی که در خراسان رضوی نیز در حال اجراست و بخش درخور توجهی از آن به اقدامات عمرانی اختصاص دارد. تاکنون ۸۸هزار و ۱۰۲متر بتنریزی انجام شده و ۱۱۷هزار و ۹۷۶متر دیوار بتنی نیز نصب و جانمایی شده است.
با این حال، رویکرد جدید در انسداد مرز صرفا به ایجاد موانع فیزیکی محدود نیست. استفاده از فناوری و تجهیزات الکترونیکی و سامانههای هوشمند، بخش دیگری از این طرح را تشکیل میدهد. نصب و استفاده از تجهیزات الکترونیکی و سامانههای هوشمند یکی از موضوعات مهم و برنامههای اصلی انسداد مرز است که بخشی از آن اجرا و نصب شده و سایر بخشها نیز در حال نصب است.
این تغییر رویکرد از انسداد فیزیکی بهسمت انسداد هوشمند میتواند نقش مهمی در افزایش دقت و سرعت شناسایی تحرکات مرزی داشته باشد، زیرا در مناطق وسیع مرزی، اتکا به موانع فیزیکی بهتنهایی نمیتواند پاسخگوی همه موارد باشد.
نگاه اقتصادی به امنیت مرز
وی بیان کرد: در کنار کنترل ترددهای غیرمجاز، مقابله با قاچاق کالا و ارز نیز بخش مهمی از مأموریت مرزبانی خراسان رضوی است. طبق آمار اعلام شده، ارزش کالاهای قاچاق کشفشده در سال ۱۴۰۵ در حوزههایی مانند سوخت، ارز، طلا و نقره حدود ۵۱۰هزار میلیارد ریال بوده است. این رقم نشان میدهد که مرزهای استان علاوهبر اهمیت امنیتی، در حوزه اقتصادی نیز با چالشهای درخور توجهی روبهرو هستند. قاچاق کالا علاوهبر ایجاد خسارت اقتصادی، میتواند مسیرهای غیررسمی و شبکههایی را فعال کند که در برخی موارد با سایر جرائم مرزی نیز ارتباط پیدا میکنند.
قاچاق زیر ذرهبین مرزبانی
وی بیان کرد: در حال حاضر، طیف کالاهای قاچاقشده از مرزهای استان متنوع است، از خشکبار و مواد خوراکی گرفته تا منسوجات، لوازم جانبی الکترونیکی، دخانیات، لوازم بهداشتی و پزشکی، عتیقهجات، ارز و سوخت. با این حال، آمار کشفیات کالاهای قاچاق در سال ۱۴۰۵ نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۳۴درصد کاهش داشته است.
این کاهش را میتوان از زوایای مختلف بررسی کرد، از تغییر مسیرهای قاچاق و شیوههای انتقال کالا گرفته تا تشدید اقدامات کنترلی و افزایش استفاده از روشهای جدید برای مقابله با قاچاق؛ مرزی که باید همزمان امن و هوشمند باشد. تصویری که از مجموع آمارهای مرزبانی خراسان رضوی به دست میآید، نشاندهنده چند لایه متفاوت از مأموریت در مرزهای استان است، از مدیریت روزانه هزاران تردد در مبادی رسمی گرفته تا مقابله با ورود غیرمجاز، شناسایی متجاوزان مرزی، کنترل قاچاق و اجرای طرحهای انسداد.
{$sepehr_key_242619}
دوغارون، مرز پرتردد خراسان
وی در ادامه گفت: در این میان، مرز دوغارون به دلیل حجم بالای تردد و جایگاه آن در مبادلات با افغانستان، اهمیت ویژهای دارد. در روزهای پرتردد، حجم تردد ورودی و خروجی در این مرز بین ۱۶۰۰ تا ۳ هزار و ۸۰۰مورد متغیر است، بنابراین مدیریت همزمان ترددهای قانونی برای مقابله با ورود و خروج غیرمجاز، نیازمند زیرساخت و نیروی انسانی کافی است.
درنهایت، استمرار امنیت در مرزهای خراسان رضوی تنها به برخورد با متجاوزان یا طرد اتباع غیرمجاز خلاصه نمیشود، بلکه مجموعهای از اقدامات پیشگیرانه و عملیاتی است که باید در کنار مدیریت ترددهای قانونی، مقابله با قاچاق و رصد تحرکات آن سوی مرز دنبال شود.