به گزارش شهرآرانیوز، پنج سال از عصر خونین ۲۶ اوت ۲۰۲۱ میگذرد؛ روزی که در میان هزاران افغان منتظر خروج از کشور در مقابل «ابیگیت» فرودگاه کابل، یک مهاجم انتحاری داعش خراسان خود را منفجر کرد.
انفجار ساعت حدود ۱۷:۳۶ عصر رخ داد؛ در روزهایی که سقوط کابل، تصرف دوباره افغانستان به دست طالبان و عملیات شتابزده تخلیه، فرودگاه کابل را به یکی از شلوغترین و پرتنشترین نقاط جهان تبدیل کرده بود.
در این حمله ۱۳ نظامی آمریکایی و حدود ۱۶۰ تا ۱۷۰ شهروند افغان کشته و دهها نفر دیگر زخمی شدند. مقامهای آمریکایی بعدها «عبدالرحمان اللوگاری»، عضو داعش خراسان، را عامل انتحاری معرفی کردند.
اما پنج سال بعد، آنچه در رسانههای آمریکا دیده میشود تنها یادآوری قربانیان نیست؛ پرسش قدیمی دوباره بازگشته است: آیا همه آنچه واشنگتن درباره روزهای پایانی حضورش در افغانستان میدانست، تاکنون گفته شده است؟
اسنادی که «نباید پیدا میشدند»؟
مهمترین تحول امروز، ۲۶ اوت ۲۰۲۶، از داخل پنتاگون آمده است.
شان پارنل، رئیس هیئت ویژه بازبینی خروج آمریکا از افغانستان، اعلام کرده تیم تحت مدیریت او اخیراً به مجموعهای از اسناد طبقهبندیشده و «بسیار مرتبط» دست یافته که به گفته او باید در بررسیهای قبلی ارائه میشدند، اما چنین نشده بود.
پارنل مدعی شده این اسناد در گاوصندوقهایی نگهداری شده بودند که پیدا کردن آنها دشوار بوده است. او همچنین گفته پس از بررسی اسناد برای اعضای هیئت، دلیل پنهان ماندن آنها قابل فهمتر شده است؛ با این حال، هنوز هیچیک از این مدارک منتشر نشده و پارنل نیز جزئیاتی از محتوای آنها ارائه نکرده است.
به همین دلیل، در وضعیت فعلی نمیتوان گفت این اسناد یافتههای قبلی درباره خود حمله را نقض میکنند یا نه. آنچه مشخص است این است که هیئت جدید قصد دارد فراتر از لحظه انفجار، فرآیند تصمیمگیری سیاسی و نظامی منتهی به خروج از افغانستان را نیز بررسی کند.
این نکته اهمیت زیادی دارد؛ زیرا فرماندهی مرکزی آمریکا در بررسی تکمیلی سال ۲۰۲۴ به نتیجه متفاوتی رسیده بود: آن تحقیق پس از مصاحبه با بیش از ۵۰ نظامی و بررسی بیش از ۱۲۰۰ صفحه سند اعلام کرد که حمله در سطح تاکتیکی قابل پیشگیری نبوده، مهاجم پیش از انفجار بهطور مشخص شناسایی نشده و فرصتی برای هدف قرار دادن او وجود نداشته است؛ بنابراین اکنون دو موضوع جدا از هم در واشنگتن مطرح است:
آیا نیروهای حاضر در ابیگیت میتوانستند جلوی بمبگذار را بگیرند؟ تحقیقات قبلی میگویند نه. اما پرسش بزرگتر این است که آیا تصمیمهای سیاسی و راهبردی پیش از آن روز، نیروها و غیرنظامیان را در چنین موقعیتی قرار داد؟ هیئت تازه پنتاگون در حال بررسی همین بخش از ماجراست.
والاستریت ژورنال؛ بازگشت به «مسیر سقوط»
همزمان با پنجمین سالگرد حمله، بخش Opinion والاستریت ژورنال امروز مستندی با عنوان «The Path to Zero: How the War in Afghanistan Ended» منتشر کرده است؛ مستندی که پایان جنگ بیستساله آمریکا در افغانستان و روزهای منتهی به سقوط کابل را بازسازی میکند.
نیویورکپست که امروز به این مستند پرداخته، نوشته فیلم با استفاده از تصاویر دوربینهای همراه نیروهای آمریکایی، روایت تفنگداران دریایی، دیپلماتها و مقامهای افغان، آشفتگی روزهای تخلیه را بازسازی کرده است.
یکی از محورهای مستند، تخلیه پایگاه بگرام و سپس آزادی زندانیان داعش خراسان پس از پیشروی طالبان است. براساس این روایت، عبدالرحمان اللوگاری، عامل انتحاری ابیگیت، پیشتر در زندان بوده و در جریان تحولات سال ۲۰۲۱ آزاد شده بود.
برای بخشی از رسانههای آمریکایی، به همین دلیل «ابیگیت» دیگر تنها نام محل یک حمله تروریستی نیست؛ به نمادی از چگونگی پایان جنگ آمریکا در افغانستان تبدیل شده است.
{$sepehr_key_242836}
جنگ سیاسی بر سر مسئولیت
پوشش امروز رسانههای محافظهکار آمریکا بهشدت بر مسئولیت دولت پیشین جو بایدن متمرکز است.
فاکسنیوز امروز گزارش داده است «مت ون اپس»، نماینده جمهوریخواه کنگره و نظامی سابقی که در افغانستان و عراق خدمت کرده، قطعنامهای را به مناسبت پنجمین سالگرد حمله ارائه کرده است.
او خروج سال ۲۰۲۱ را یک «شکست تمامعیار» خوانده و گفته معتقد است دولت بایدن هنوز به اندازه کافی بابت نحوه خروج پاسخگو نشده است.
واشنگتن اگزمینر نیز امروز در گزارشی جداگانه سراغ خانوادههای ۱۳ نظامی کشتهشده رفته است.
همین رسانه در یادداشتی از «ریچ مککورمیک»، نماینده کنگره و افسر سابق نیروی دریایی و تفنگداران دریایی، حمله ابیگیت را نه صرفاً یک شکست میدانی، بلکه نتیجه شکست در سطح رهبری سیاسی توصیف کرده است.
اما بحث فقط درباره بایدن نیست
در بخش دیگری از فضای رسانهای آمریکا، پرسش متفاوتی مطرح میشود: افغانهایی که در آن روزها برای رسیدن به فرودگاه تلاش میکردند چه شدند؟
شبکه CBS سه روز پیش، در آستانه سالگرد حمله، در برنامه «Face the Nation» این موضوع را با ست مولتن، نماینده دموکرات کنگره و کهنهسرباز جنگ عراق، مطرح کرد.
مجری برنامه یادآوری کرد که مولتن در سال ۲۰۲۱ از نحوه خروج دولت بایدن بهشدت انتقاد کرده بود، اما اکنون دولت ترامپ محدودیتهای گستردهای برای ورود افغانها وضع کرده است؛ در نتیجه مسئله تعهد آمریکا به افغانهایی که با نیروهای این کشور همکاری کردهاند، پنج سال پس از سقوط کابل همچنان حلنشده باقی مانده است.
این زاویه، روایت سالگرد را از یک نزاع صرفاً حزبی فراتر میبرد: خروج آمریکا پایان یافت، اما هزاران افغان مرتبط با مأموریت بیستساله این کشور همچنان بخشی از مناقشه سیاسی واشنگتن هستند.
زخمی که هنوز بسته نشده است
پنج سال پس از حمله فرودگاه کابل، ابیگیت برای آمریکا هنوز یک رویداد تمامشده تاریخی نیست.
برای خانوادههای ۱۳ نظامی آمریکایی، یادآور یک فقدان شخصی است؛ برای افغانها، یادآور یکی از خونینترین لحظات روزهای سقوط کابل؛ برای ارتش آمریکا، موضوع چند دور تحقیق و بازبینی؛ و برای سیاستمداران واشنگتن، همچنان میدان مناقشه درباره این پرسش که پایان بیست سال حضور آمریکا در افغانستان چگونه به آن صحنههای آشفته و خونین رسید و اکنون، با اعلام کشف اسناد طبقهبندیشده تازه، پنجمین سالگرد ابیگیت با پرسشی جدید همراه شده است: آیا پنج سال پس از خروج آخرین سرباز آمریکایی از افغانستان، هنوز بخشی از داستان آن روزها ناگفته مانده است؟