نویسنده: سیدعلی کُرمی - پژوهشگر علوم اجتماعی

گزارش عملکرد چهل‌ماهه مدیریت شهری مشهد در تریبون نماز جمعه، ترسیم‌کننده الگویی از مدیریت در شرایط دشوار بود؛ دوره‌ای که به گفته مهندس محمدرضا قلندر شریف شهردار مشهد، با بحران‌های متعددی نظیر اغتشاشات و زیان‌های اقتصادی ناشی از آن و همچنین شرایط خاص مدیریت شهری در ایام پرفشار موسوم به جنگ دوازده‌روزه و جنگ رمضان گره خورده بود. در این فضای پرچالش، آنچه توانست چرخ‌های خدمت‌رسانی را بی‌وقفه به گردش درآورد، وحدت رویه و هم‌افزایی بی‌سابقه میان مجموعه شهرداری و اعضای شورای اسلامی شهر مشهد مقدس بود.

یکی از محور‌های اصلی این گزارش، تغییر مسیر مدیریت شهری از پروژه‌گرایی‌های مقطعی به سمت حل‌ومسئله‌محوری بود. شهردار مشهد با تأکید بر اینکه شهر، سرمایه‌ای عمومی است که نباید دستخوش سلایق دوره‌های مختلف قرار گیرد، از تعیین تکلیف بیش از شصت پروژه عمرانی نیمه‌تمام و رهاشده خبر داد. تکمیل تقاطع‌های بزرگی مانند تقاطع چهارسطحه آزادگان، نه صرفاً یک اقدام عمرانی، بلکه گامی برای پاسخ به مطالبات دیرینه مردم بود که با تکیه بر توان متخصصان داخلی شهرداری و پرهیز از آزمون و خطا به سرانجام رسید.

در حوزه حمل‌ونقل، تمرکز بر نوسازی ناوگان و تکمیل زیرساخت‌های ریلی به عنوان اولویت زیارت‌محور مطرح شد. بهره‌برداری از فاز یک خط ۳ قطار شهری و ایستگاه میدان بسیج، به عنوان زیرساختی کلیدی برای اتصال شبکه ریلی شهر به حرم مطهر، از نقاط عطف این گزارش بود. همچنین، تأمین مالی خرید اتوبوس‌های جدید و بازسازی ناوگان فرسوده با استفاده از منابع داخلی، نشان‌دهنده اراده مدیریت شهری برای خروج از انفعال وابستگی به بودجه‌های دولتی در شرایط سخت اقتصادی است.

یکی از نکات برجسته سخنان شهردار، توجه ویژه به عدالت شهری و توسعه در مناطق کم‌برخوردار بود. احداث بوستان‌های بزرگ‌مقیاسی همچون بوستان کرامت در شهرک شهید رجایی با وسعت ۷۷ هکتار و بوستان جهان‌شهر با وسعت ۱۲۰ هکتار، نشان می‌دهد که توزیع سرانه فضای سبز از پهنه‌های برخوردار به سمت مناطق محروم سوق یافته است. در کنار پروژه‌های عمرانی، پیوست‌های فرهنگی نیز در کانون توجه بوده است؛ احیای معراج شهدا و نصب یادمان‌های ایثار و شهادت در نقاط مختلف شهر، تلاشی بود برای حفظ و تقویت هویت معنوی مشهد به عنوان پایتخت معنوی ایران.

قلندر شریف در بخش پایانی سخنان خود، ایستادگی مجموعه مدیریت شهری در برابر فشار‌های اجتماعی و اقتصادی را یک تکلیف شرعی و قانونی دانست. خدمت‌رسانی شبانه‌روزی نیرو‌های شهرداری در ایام خاص مانند مراسم تشیع آقای شهید ایران، دهه پایانی صفر، حضور فعال در مراسم اربعین در شهر نجف اشرف و مرز چزابه برای خدمت به زائران، و مدیریت بحران‌های شهری در شرایط التهاب اجتماعی، تصویری از نهادی بود که فراتر از پیمانکاری ساخت‌وساز، نقش یک نهاد اجتماعی حامی شهروندان و زائران را ایفا می‌کند.

گزارش شهردار مشهد در سخنان قبل از خطبه‌های نماز جمعه مشهد، نه فقط روایتی از آمار و ارقام، بلکه تصویری از انسجام مدیریت شهری و شورای شهر در مواجهه با تنگناهاست. اکنون آنچه در نگاه ناظران و شهروندان اهمیت می‌یابد، اتحاد بین مدیریت شهری و شورای شهر در جهت استمرار این مسیر و تبدیل این زیرساخت‌ها به نتایجی ملموس در ارتقای کیفیت زندگی مجاوران و تسهیل زیارت برای زائران بارگاه رضوی است؛ مسیری که با اتمام پروژه‌های نیمه‌تمام آغاز شده و اکنون نیازمند تثبیت عدالت اجتماعی و رضایت پایدار مردم است.