به گزارش شهرآرانیوز؛ سینما از همان سالهای نخست پیدایش خود، راهش را به میدانها، پارکها و فضاهای عمومی باز کرد؛ جایی که تماشای یک فیلم تنها مواجههای فردی با پرده نبود، بلکه به تجربهای جمعی تبدیل میشد. امروز نیز با وجود گسترش سالنهای مدرن و پلتفرمهای نمایش خانگی، سینمای فضای باز همچنان یکی از جذابترین شکلهای مواجهه با هنر هفتم است؛ تجربهای که در آن طبیعت، شهر و آسمان شب نیز بخشی از مراسم تماشای فیلم میشوند.
در چنین فضایی، دومین جشنواره بینالمللی فیلم فضای باز ایران با تأسیس و ریاست سعید نجاتی برگزار میشود؛ رویدادی که تلاش دارد سینما را از چهارچوب سالنهای بسته خارج کند و تجربهای متفاوت از نمایش فیلم را در پیوند با طبیعت، سفر، ماجراجویی، محیطزیست و زندگی در فضای باز پیش روی مخاطبان قرار دهد. بر اساس اطلاعات منتشرشده، سیاوش چراغیپور دبیری این دوره از جشنواره را بر عهده دارد و این رویداد در شمال ایران برگزار خواهد شد.
سینما، زیر سقف آسمان
نمایش فیلم در فضای باز، پدیده تازهای در جهان سینما نیست. تاریخ سینمای روباز به نخستین دهههای شکلگیری سینما بازمیگردد و در بسیاری از کشورها، بهویژه در فصل تابستان، میدانهای شهری، پارکها، سواحل و فضاهای طبیعی به سالنهای موقت سینما تبدیل میشوند.
اما آنچه امروز به جشنوارههای فیلم فضای باز اهمیت بیشتری بخشیده، تنها شکل متفاوت نمایش فیلم نیست. این رویدادها تلاش میکنند سینما را از یک تجربه محدود در سالن، به اتفاقی اجتماعی و فرهنگی تبدیل کنند؛ اتفاقی که در آن مخاطب برای دیدن یک فیلم به دل شهر یا طبیعت میرود و خود محیط نیز در تجربه تماشای اثر نقش پیدا میکند.
نمونههای مختلفی از این رویدادها در جهان برگزار میشود. جشنواره فیلم فضای باز آپلدورن در هلند، که سابقهای بیش از سه دهه دارد، هر سال فضای جنگلی پارک برگانبوس را به سینمایی بزرگ در دل طبیعت تبدیل میکند؛ جایی که هزاران نفر فیلمها را در فضای باز و زیر آسمان شب تماشا میکنند.
از جنگل و ساحل تا میدانهای شهر
جشنوارههای فضای باز در نقاط مختلف جهان، هر کدام با استفاده از ویژگیهای جغرافیایی و فرهنگی محل برگزاری خود، شکل متفاوتی به سینما دادهاند.
برای مثال، در ایتالیا «لاگو فیلم فست» نمایش فیلم را با چشمانداز طبیعت و فضای کنار دریاچه پیوند میزند و در کنار اکران آثار سینمایی، میزبان اجراها، نشستها، کارگاهها و برنامههای فرهنگی نیز هست. این رویداد نشان میدهد که جشنواره فضای باز میتواند فراتر از مجموعهای از نمایش فیلم باشد و به یک گردهمایی فرهنگی چندوجهی تبدیل شود.
در آلبانی نیز جشنواره بینالمللی «DEA Open Air» با تبدیل فضاهای شهری تیرانا به محل نمایش فیلم، بر ارتباط مستقیم میان سینما، شهر و مخاطب تأکید میکند. برگزارکنندگان این جشنواره، سینمای فضای باز را فرصتی برای ایجاد گفتوگو میان فرهنگها و نسلهای مختلف میدانند؛ رویکردی که نشان میدهد پرده سینما میتواند در دل یک فضای عمومی، نقش یک نقطه ملاقات فرهنگی را نیز ایفا کند.
در یونان و بسیاری از کشورهای مدیترانهای نیز سینمای روباز بخشی از فرهنگ تابستانی شهرهاست؛ سنتی که نمایش فیلم را با حضور در فضای عمومی و زندگی شبانه شهری پیوند میزند.
وقتی طبیعت بخشی از فیلم میشود
یکی از مهمترین ویژگیهای جشنوارههای فضای باز، تغییر رابطه مخاطب با فیلم است. در سالن سینما، همه چیز برای حذف جهان بیرون طراحی شده است؛ تاریکی، دیوارها و فضای بسته، تماشاگر را کاملاً در اختیار پرده قرار میدهد. اما در سینمای فضای باز، جهان بیرون حذف نمیشود.
صدای باد، درختان، ستارهها، نور شهر یا چشمانداز طبیعت، همه میتوانند بخشی از تجربه تماشای فیلم شوند. به همین دلیل، انتخاب محل برگزاری در جشنوارههای فضای باز تنها یک مسئله اجرایی نیست، بلکه بخشی از هویت رویداد به شمار میرود.
برای نمونه، جشنواره بینالمللی فیلم آنافی در یونان، نمایشهای خود را در نقاط مختلف یک جزیره برگزار میکند و بر این باور است که چشمانداز طبیعی صرفاً پسزمینهای برای نمایش فیلم نیست، بلکه در شکلگیری تجربه مخاطب نقش فعالی دارد.
این ویژگی میتواند برای ایران نیز اهمیت ویژهای داشته باشد؛ کشوری با تنوع گسترده جغرافیایی که از جنگل و کوهستان تا کویر، ساحل و فضاهای تاریخی، ظرفیتهای متعددی برای پیوند دادن سینما با محیط پیرامون دارد.
یک جشنواره با نگاهی به طبیعت و ماجراجویی
دومین جشنواره بینالمللی فیلم فضای باز ایران در چنین بستری تلاش میکند جایگاه خود را در میان رویدادهای سینمایی تعریف کند. اطلاعات منتشرشده درباره این جشنواره نشان میدهد که موضوعاتی مانند سفر، طبیعت، ماجراجویی، محیطزیست و زندگی در فضای باز، از محورهای مورد توجه آن هستند.
همچنین در بخش رقابتی مرتبط با فناوریهای نوین، آثاری که با بهرهگیری قابل توجه از ابزارهای هوش مصنوعی در فرآیند خلاقه یا تولید ساخته شدهاند نیز امکان حضور دارند؛ موضوعی که جشنواره را در کنار توجه به طبیعت و فضای باز، به تحولات تازه فناوری در سینما نیز متصل میکند.
این ترکیب میتواند یکی از ویژگیهای قابل توجه جشنواره باشد؛ پیوند میان طبیعت، سینما و فناوری. از یک سو، فیلمهایی که جهان طبیعی و تجربه حضور انسان در محیط پیرامونش را روایت میکنند و از سوی دیگر، توجه به ابزارهای تازهای که در حال تغییر فرآیند تولید تصویر هستند.
{$sepehr_key_243685}
سینما بهعنوان یک تجربه جمعی
شاید مهمترین تفاوت جشنوارههای فضای باز با بسیاری از رویدادهای معمول سینمایی، بازگرداندن حس جمعی به تجربه فیلم دیدن باشد.
در سالهایی که تماشای فیلم بیش از هر زمان دیگری به صفحههای شخصی تلفن همراه، تلویزیون و رایانه منتقل شده، رویدادهای سینمایی فضای باز یادآور این نکته هستند که سینما هنوز میتواند یک تجربه مشترک باشد؛ تجربهای که در آن گروه بزرگی از افراد، در یک مکان و یک زمان، با یک تصویر روبهرو میشوند.
این الگو در بسیاری از جشنوارههای جهان مورد توجه قرار گرفته است. از رویدادهای بزرگ سینمای روباز در اروپا گرفته تا جشنوارههایی که در فضاهای ساحلی، پارکها و مناطق طبیعی برگزار میشوند، همگی تلاش دارند مخاطب را از انزوای تماشای فردی خارج کرده و دوباره به یک تجربه جمعی دعوت کنند.
چشماندازی برای سینمای فضای باز در ایران
برگزاری دومین جشنواره بینالمللی فیلم فضای باز ایران را میتوان گامی در مسیر تثبیت این گونه از رویدادهای سینمایی در کشور دانست. اگر چنین جشنوارههایی بتوانند در دورههای آینده هویت مستقل و پیوسته خود را حفظ کنند، ظرفیت آن را دارند که علاوه بر نمایش فیلم، به معرفی جاذبههای طبیعی و فرهنگی مناطق مختلف ایران نیز کمک کنند.
تجربه جهانی نشان میدهد که جشنوارههای فضای باز، زمانی موفقتر عمل میکنند که محیط برگزاری را به بخشی از هویت رویداد تبدیل کنند؛ همانگونه که یک جشنواره در دل جنگل، ساحل، جزیره یا میدان تاریخی، تجربهای متفاوت از تماشای فیلم خلق میکند.
این رویداد سینمایی متفاوت در آغاز مسیر خود، این فرصت را دارد که از ظرفیتهای متنوع طبیعی ایران بهره بگیرد و سینما را به میان مخاطبانی ببرد که شاید فاصلهشان با سالنهای سینما بیشتر از فاصلهشان با یک پرده بزرگ زیر آسمان باشد.
دومین جشنواره فیلم فضای باز ایران که با تاسیس و ریاست سعید نجاتی به دبیری سیاوش چراغیپور ۱۷ تا ۲۱ شهریور و اختتامیه آن همزمان با روز ملی سینما در اقامتگاه بومگردی هفت محل باغ دیلمون لاهیجان برگزار میشود.