به گزارش شهرآرانیوز، خوانندگان چینی هاروکی موراکامی این بار برخلاف گذشته که برای انتشار ترجمه آثار جدید او بیش از یک سال منتظر میماندند، تنها چند ساعت پس از عرضه رمان «داستان کاهو» در توکیو، شاهد انتشار یک نسخه دیجیتال بدون مجوز و با کیفیت بالا به زبان چینی بودند.
این ترجمه با استفاده از ابزار هوش مصنوعی «ونی» انجام شده است؛ برنامهای که توسط یک دانشجوی ۲۱ ساله طراحی شده و برای ترجمه ادبی از مدلهای بزرگ زبانی استفاده میکند.
رمان موراکامی چگونه در چند ساعت ترجمه شد؟
«داستان کاهو» رمانی درباره یک تصویرگر است که میان خواب و واقعیت در نوسان قرار دارد و نخستین آزمون جدی ابزار «ونی» محسوب میشود.
سازنده این برنامه که نخواسته نامش فاش شود، میگوید هدفش این بوده که بررسی کند آیا هوش مصنوعی علاوه بر ترجمه متن ساده، میتواند فرایندهایی مانند ساخت واژهنامه، ویرایش و بازبینی چندمرحلهای را نیز انجام دهد یا خیر.
این ابزار کتاب را به بخشهایی کمتر از ۲ هزار کلمه تقسیم کرده و هر بخش را برای ترجمه به مدل هوش مصنوعی چینی «دیپسیک» فرستاده است. برای حفظ پیوستگی متن نیز هر بخش با شش پاراگراف از بخش بعدی همپوشانی داشته است.
سازنده «ونی» درباره این روش توضیح داده است که ارائه دهها هزار کلمه بهصورت یکجا به هوش مصنوعی میتواند خطر «توهم» و در نتیجه افزایش خطاهای ترجمه را بالا ببرد.
این برنامه همچنین از هوش مصنوعی خواسته است اصطلاحات مهم و نامهای خاص را از متن استخراج کند تا واژهنامه کلیدی بهطور مداوم بهروزرسانی شود و هماهنگی ترجمه حفظ شود. پس از پایان ترجمه نیز کل کتاب بهصورت بخشبهبخش دوباره بررسی شده تا مشکلات احتمالی شناسایی شود.
کل هزینه این پروژه تنها ۱۳ یوان، معادل حدود ۲ دلار، بوده که بابت استفاده از هوش مصنوعی «دیپسیک» پرداخت شده است.
استقبال خوانندگان چینی از ترجمه هوش مصنوعی
نسخه بدون مجوز ترجمهشده از رمان جدید موراکامی خیلی زود در شبکههای اجتماعی چین دستبهدست شد و واکنشهای مثبتی از سوی برخی خوانندگان دریافت کرد.
یکی از نقدهای منتشرشده درباره این ترجمه، کیفیت آن را شگفتانگیز توصیف کرده و این پرسش را مطرح کرده است که اگر هوش مصنوعی بتواند با چنین دقتی ترجمه کند، چه نیازی به مترجمان انسانی باقی میماند؟
با این حال، واکنش فعالان صنعت نشر و مترجمان حرفهای یکدست نبوده و برخی معتقدند هوش مصنوعی همچنان فاصله زیادی با جایگزینی کامل مترجم انسانی دارد.
مترجمان انسانی؛ سرعت کمتر، تفسیر عمیقتر
نانشان یولو، مترجم پارهوقت ژاپنی به چینی، همراه با یک مترجم دیگر مدتی روی ترجمه دستی «داستان کاهو» کار کرده بود. آنها از سوم جولای انتشار بخشهایی از ترجمه خود را در فضای مجازی آغاز کردند و نخستین پستشان بیش از ۲ هزار لایک دریافت کرد.
این دو مترجم اما اندکی پس از انتشار فصل پایانی، نسخه خود را از اینترنت حذف کردند و کیفیت بالای ترجمه «ونی» و وفاداری تقریبا ۱۰۰ درصدی آن به متن ژاپنی را دلیل این تصمیم اعلام کردند.
نانشان یولو در توضیح تفاوت ترجمه انسانی و هوش مصنوعی معتقد است مترجم انسانی ابتدا کل کتاب را میخواند و بر اساس آن، تفسیر و بافت خاص خود را شکل میدهد؛ به همین دلیل دستیابی به وفاداری ۱۰۰ درصدی در سطح واژگان برای مترجم انسانی اساساً امکانپذیر نیست.
صدای موراکامی؛ چیزی فراتر از ترجمه کلمهبهکلمه
لین شائوهوا، مترجم آثار پیشین موراکامی از جمله «کافکا در کرانه» و «جنگل نروژی»، اگرچه روان بودن فنی ترجمه «ونی» را میپذیرد، اما معتقد است این ابزار نتوانسته صدای واقعی نویسنده را منتقل کند.
او میگوید ترجمه هوش مصنوعی توانسته به انسجام دستوری و روانخوانی برسد، اما هنوز در انتقال ظرافتهای زبانی و ویژگیهای سبکی با محدودیت روبهروست. به اعتقاد او، داستان بهتنهایی ادبیات نیست و این لحن و زبان خاص نویسنده است که یک متن را به ادبیات تبدیل میکند.
البته لین شائوهوا نیز طی سالهای فعالیت خود با انتقادهایی از سوی برخی خوانندگان درباره اشتباهات احتمالی در ترجمه آثارش مواجه بوده است؛ اشتباهاتی که ممکن است بر انتقال منظور نویسنده اصلی تأثیر بگذارد.
ناشران هنوز در انتخاب انسان یا هوش مصنوعی تردید دارند
لیو چنگشو، ویراستار انتشارات گوانگدونگ چین، معتقد است انتخاب میان مترجم انسانی و هوش مصنوعی تا حد زیادی به پیچیدگی متن اصلی بستگی دارد.
او میگوید اگر کتاب ساده و قابل فهم باشد، ترجمه هوش مصنوعی را ترجیح میدهد و در چنین مواردی تفاوت میان کار یک مترجم انسانی باتجربه و هوش مصنوعی چندان زیاد نیست؛ اما برای آثاری پیچیدهتر، مانند برخی آثار علمیتخیلی یا متنهایی که بر یک آزمایش فکری استوارند، مترجم انسانی را انتخاب میکند.
ترجمهای که یک سال زمان میبرد، حالا در چند ساعت انجام شد
تفاوت سرعت و هزینه میان ترجمه انسانی و هوش مصنوعی در این پروژه بسیار چشمگیر است.
یک مترجم حرفهای برای ترجمه کتابی ۳۵۰ صفحهای مانند «داستان کاهو» به حدود ۶ ماه زمان نیاز دارد. پس از آن نیز مراحل بازبینی ویراستاری، تصحیح، انتشار و توزیع باید انجام شود و در نهایت ممکن است حدود یک سال طول بکشد تا کتاب به قفسه کتابفروشیها برسد.
{$sepehr_key_245855}
مترجمان نیز به ازای هر هزار کاراکتر حدود ۱۰۰ تا ۱۲۰ یوان دریافت میکنند؛ رقمی که اگرچه چندان بالا نیست، اما همچنان بسیار بیشتر از هزینه فعلی استفاده از هوش مصنوعی است.
ماجرای ترجمه «داستان کاهو» نشان میدهد هوش مصنوعی با سرعت و هزینهای بسیار پایین وارد حوزهای شده که تا امروز بهشدت به مهارت، تجربه و تفسیر انسانی وابسته بوده است؛ هرچند اختلاف نظر درباره توانایی هوش مصنوعی در انتقال لحن و صدای ادبی نویسندگانی مانند موراکامی همچنان ادامه دارد.