به گزارش شهرآرانیوز؛ محمد سادات، دبیر علمی همایش روز جهانی پیشگیری از خودکشی، با اشاره به دهم سپتامبر، روز جهانی پیشگیری از خودکشی و اهمیت توجه سازمانها و ارگانهای مرتبط با این موضوع برای ارائه راهکارهایی برای پیشگیری از آن گفت: روزبهروز آمار خودکشی بیشتر شده و سن آن نیز پایینتر میآید؛ در گذشته شاید آمار بیشتر مربوط به سنین بالاتر بود. برای مثال در میان مردان در حدود ۳۰ سالگی یک پیک داشتیم؛ افراد به ۳۰ سالگی میرسیدند و احساس میکردند به اهداف خود نرسیدهاند، موفقیتی را که دوست داشتند کسب نکردهاند و احساس پوچی در زندگی به آنها دست میداد در نتیجه اقدام به خودکشی میکردند؛ اما اکنون خودکشی در میان نوجوانان نیز بسیار دیده میشود.
{$sepehr_key_246676}
وی با اشاره به عوامل خودکشی در سنین نوجوانی، گفت: در نوجوانی، اقدام به خودکشی بیشتر ناشی از عوامل بیولوژیک و خانوادگی است. در حال حاضر، در مجتمع «شوق زندگی»، موارد مربوط به افراد زیر ۱۸ سال به ما ارجاع داده میشود، اما آمار دقیق در اختیار دانشگاه علوم پزشکی است و دادههای ما بیشتر براساس پژوهشهای دانشگاهی و موارد مشابه است.
سادات با اشاره به کاهش سن خودکشی، تصریح کرد: در دوره نوجوانی، قطعاً خانواده بهعنوان تکیهگاهی که باید عملکرد مناسبی داشته باشد، نقش مهمی دارد. یک بخش از موضوع به خانواده مربوط است و بخش عمدهای نیز به تغییرات بیولوژیکی بدن بازمیگردد. این تغییرات بیولوژیکی، در کنار خانوادهای که باید حمایت لازم را داشته باشد، اما آن حمایت بهدرستی وجود ندارد، میتواند باعث شود نوجوان بهصورت تکانشی رفتار کند؛ یعنی فاصله میان تصمیم گرفتن و اقدام کردن بسیار کوتاه باشد و گاهی به ساعت یا یک روز برسد. از سوی دیگر، همسالان نیز اهمیت دارند و روایتها و داستانهایی که برای یکدیگر تعریف میکنند و دادههایی که با هم به اشتراک میگذارند، میتواند اثرگذار باشد.
وی با بیان اینکه بر اساس سن شرایط متفاوت میشود، گفت: وقتی سن بالاتر میرود، معمولاً یک پیشینه و سابقه وجود دارد و فاصله میان فکر کردن و اقدام طولانیتر است. برای مثال، ممکن است فرد ماهها به این موضوع فکر کرده باشد و مدتها با آن درگیر بوده باشد و سپس یک محرک باعث شود که اقدام کند. در نوجوانی، ممکن است تصمیم و اقدام بسیار تکانشی و ناگهانی باشد؛ هرچند اتفاقی که باعث آن شده، پیشینهای دارد. اما در بزرگسالی معمولاً کمتر بهصورت ناگهانی اتفاق میافتد و ممکن است فرد برای مدتی با افسردگی، احساس ناکامی یا مشکلات دیگر مواجه بوده باشد.
این روانشناس بالینی درباره آمار اقدام به خودکشی در زنان و مردان، مطرح کرد: در سنین بالاتر طبق آمار، اقدام به خودکشی در زنان بیشتر است، اما آمار خودکشی منجر به فوت در مردان بالاتر است. یعنی تعداد اقدامها در زنان بیشتر است، اما نسبت موارد منجر به فوت در میان آنها کمتر از مردان است. مردان در برخی موارد، زمانی که تصمیم میگیرند، جدیتر عمل میکنند. برخی تفاوتهای فرهنگی بر اقدام به خودکشی اثر دارد. خط اول درمان افرادی که افکار خودکشی دارند یا به آن اقدام کردند، روانپزشک و در صورت نیاز دارودرمانی است، اما برای تثبیت شرایط و پایدار شدن وضعیت فرد، قطعاً روانشناس بالینی نیز باید ورود کند.
دلایل اقتصادی برای اقدام به خودکشی، نسبت به دلایل دیگر کمتر است
سادات با تأکید بر ایجاد تابآوری، خاطرنشان کرد: در درمان، ابتدا تلاش میکنیم وضعیت فرد را پایدار کنیم و سپس تابآوری او را افزایش دهیم. ما نمیتوانیم تضمین کنیم که فرد در آینده دیگر هیچگاه افکار خودکشی نداشته باشد، اما میتوانیم تابآوری او را افزایش دهیم، نگاه و پنجرهای را که از طریق آن به دنیا نگاه میکند تغییر دهیم و به او یاد بدهیم در مواقعی که افکار به سراغش میآیند و انعطافپذیری لازم را ندارد، بتواند منعطفتر به آن فکر نگاه کند. به افراد آموزش میدهیم که چگونه هنگام مواجهه با این افکار بتوانند کمک بگیرند؛ چراکه برخی افراد حتی به دلیل احساس شرم، کمک هم دریافت نمیکنند. کارهای دیگری نیز در رواندرمانی انجام میشود که لزوماً تنها به معنای جلوگیری از خودکشی نیست، بلکه به معنای افزایش توانمندی فرد است. این توانمندی تنها در این حوزه اثرگذار نیست، بلکه در زندگی فردی، روابط بینفردی، خانوادگی و زندگی کاری فرد نیز تأثیر خواهد داشت.
وی با بیان اینکه عامل اصلی اقدام به خودکشی این است که انسان احساس کند تمام پیوندهای خود با این دنیا را از دست داده است، تشریح کرد: به این پیوندها عوامل محافظتکننده میگوییم. برای یک فرد ممکن است معنویات یک عامل محافظتکننده باشد. همانطور که بسیاری میگویند اگر خودکشی حرام نبود، ممکن بود تصمیم دیگری بگیرند. از نظر ما، این یک عامل محافظتکننده است. برای فردی دیگر، دلبستگی به یک شخص یا فرزندش میتواند عامل محافظتکننده باشد و باعث شود به
دلیل آن فرد از این کار خودداری کند. در کنار این عوامل، عواملی نیز وجود دارند که باعث میشوند فرد به این سمت برود؛ بخشی از آن بیولوژیک است و به اتفاقاتی که در ساختار فیزیکی مغز رخ میدهد، ارتباط دارد.
دبیر علمی همایش روز جهانی پیشگیری از خودکشی با تأکید بر اینکه مهمترین چیزی که در بسیاری از نظریههای خودکشی وجود دارد، دیده نشدن فرد است، بیان کرد: مهمترین چیزی که میتوان بهصورت فلسفی به آن اشاره کرد، همین دیده نشدن است. این دیده نشدن قطعاً از خانواده شروع میشود و نمیتواند خارج از خانواده باشد. پدر و مادر در شکلگیری این احساس نقش دارند. پس از آن، اجتماع رفتارهایی را که پدر و مادر در ذهن کودک نهادینه کردهاند، بازسازی میکند. فرد وارد اجتماع میشود و اگر رفتارهایی مانند دیده نشدن را بیشتر تجربه کند، این مسئله میتواند افکار او را تشدید کند.
سادات با اشاره به اینکه خودکشی یک عامل واحد ندارد، تأکید کرد: قطعاً مسائل اقتصادی و اجتماعی، پدیدههای فضای مجازی، چشموهمچشمیها و همسالان نیز در خودکشی مؤثر هستند. همه این عوامل میتوانند دخیل باشند و این پدیده یک عامل واحد ندارد. وقتی همه عوامل خودکشی را بررسی میکنیم، باز هم به خانواده بازمیگردیم. خانوادههایی بودهاند که از نظر مالی موفقیت یا دارایی زیادی نداشتهاند، اما عزتنفس فرزند خود را بهگونهای پرورش دادهاند که توانسته مسائل و مشکلات را تاب بیاورد. در مقابل، خانوادهای که خود نمیتواند این مسائل را تاب بیاورد و آنها را به شکل دیگری تفسیر میکند، قطعاً این نگاه را به فرزند خود نیز منتقل خواهد کرد. اگر خانواده یاد بگیرد چگونه این اتفاقات را تفسیر کند، تفاوت بسیاری ایجاد خواهد شد.
ضرورت تابآوری در جلوگیری و پیشگیری از خودکشی
وی با تأکید بر اهمیت تابآوری در جلوگیری و پیشگیری از خودکشی، تشریح کرد: بسیاری از افراد شاید رنجها و اتفاقات بیشتری نسبت به فردی که اقدام کرده تجربه کرده باشند، اما هیچگاه به این موضوع فکر نکردهاند. وقتی بررسی میکنیم، میبینیم تابآوری آنها در برابر مسائل بیشتر بوده و معنایی که برای اتفاقات زندگی خود داشتهاند، متفاوت بوده است. بسیاری از عوامل باعث شدهاند که آنها به این سمت نروند، در حالی که فرد دیگری ممکن است با میزان کمتری از رنج به سمت افکار خودکشی برود.
این روانشناس بالینی با بیان اینکه معنایی که انسانها در زندگی برای خود میسازند، اهمیت زیادی دارد، گفت: معنایی که میسازید میتواند باعث شود به پدیدهها نگاه مثبتتری داشته باشید یا برعکس، نگاه منفیتری پیدا کنید. وقتی انسان بهصورت منفی به مسائل نگاه میکند، معمولاً به بنبست میرسد، اما نگاه مثبت میتواند مسیرها و انشعابهای بیشتری پیش روی او باز کند و باعث شود گزینهها و اتفاقات بهتری را در برابر خود ببیند. قطعاً مثبتاندیشی و منفینگری در افکار خودکشی تأثیر دارد.
سادات با تأکید بر اینکه عنصر اصلی زندگی امید است، مطرح کرد: اگر امید وجود نداشته باشد، بسیاری از کارهایی را که انجام میدهیم، ادامه نخواهیم داد؛ چراکه امید به نتیجه است که ما را به حرکت وامیدارد. در هر کاری که انجام میدهیم، اگر امید وجود نداشته باشد، نه انگیزه کافی داریم، نه میتوانیم تمام توان خود را به کار بگیریم و نه مهارتهایمان بهدرستی بروز پیدا میکند. ما زندگی میکنیم به امید اینکه فردا بهتر باشد. امید، عنصری مهم در کیفیت زندگی است و قطعاً نقش بسیار مهمی دارد.
وی اضافه کرد: ما انسانها برای هر اتفاق و هر فعالیتی که انجام میدهیم، ابتدا باید برای خود مشخص کنیم که معنای آن چیست. معنا برای هر یک از ما در زندگی متفاوت است. ما در این زندگی هر کاری که انجام میدهیم، برای خود معنایی در نظر میگیریم. اگر فعالیت داوطلبانه انجام میدهیم، باید بدانیم معنای آن فعالیت برای ما چیست. شاید معنای آن این باشد که از میان هزار نفر، حتی زندگی یک نفر را نجات داده باشیم. همین میتواند برای ما معنا ایجاد کند و حال ما را بهتر کند.
سادات خاطرنشان کرد: همایش علمی روز جهانی «پیشگیری از خودکشی» ۱۹ شهریورماه، به همت جهاددانشگاهی خراسان رضوی در تالار فردوسی مجتمع دکتر علی شریعتی برگزار خواهد شد. انتقال تجربه میان چند سازمان از جمله بهزیستی، علوم پزشکی، دادگستری، سازمان تبلیغات و سازمان آتشنشانی که در کارگروه پیشگیری از خودکشی فعالیت دارند از اهداف این همایش است. در کنار آن پنل علمی نیز داریم و استادان دانشگاهی نکات و مباحث علمی خود را مطرح خواهند کرد تا بتوانیم به جمعبندی مناسبی برای بهبود عملکرد سازمانها و ارتقای پروژههایی که در حوزه آسیبهای اجتماعی دنبال میکنیم، برسیم.
منبع: ایسنا
{$sepehr_key_246675}