به گزارش شهرآرانیوز؛ لحظاتی پیش، دوستی صمیمی از سالهای دور به دیدارش آمد؛ محمود با لبخندی گرم به او خیره شد، اما ناگهان نگاهش یخ زد. واژهها در گلویش خشکیدند و هرچه در پستوی ذهنش جستوجو کرد، نام آن دوست آشنا را نیافت. آن حس شرمِ پنهان و اضطرابی که مثل خوره به جانش میافتاد، در چشمانش موج میزد. بله! صحبت از بیماری آلزایمر است؛ نوعی زوال عقل که در آن کارکردهای مختلف مغز کاهش یافته و فرد در خصوص حافظه، تمرکز و به یادآوری مطالب و خاطرات دور یا نزدیک دچار مشکل میشود.
آلزایمر شایعترین نوع دمانس (زوال عقل) است که با تخریب تدریجی سلولهای مغزی، حافظه، تفکر و رفتار فرد را مختل میکند. نباید فراموشیهای جزئی روزانه مانند جا گذاشتن کلید را بلافاصله نشانه آلزایمر دانست؛ اما زمانی که این اختلالات حافظه، زندگی روزمره، استقلال فرد و ارتباطات او را مختل کنند، زنگ خطر جدی محسوب میشوند.
{$sepehr_key_246711}
آلزایمر به یکی از بزرگترین چالشهای بهداشت عمومی قرن ۲۱ تبدیل شده است. طبق آمارهای سازمان جهانی بهداشت و انجمن جهانی آلزایمر، در حال حاضر بیش از ۵۵ میلیون نفر در سراسر جهان با دمانس زندگی میکنند. پیشبینی میشود با افزایش امید به زندگی و پیری جمعیت، این رقم تا سال ۲۰۵۰ به بیش از ۱۳۹ میلیون نفر برسد. بهطور متوسط هر ۳ ثانیه یک نفر در جهان به دمانس مبتلا میشود.
آمار یک میلیون نفری آلزایمر در ایران
«معصومه صالحی»، رئیس انجمن آلزایمر ایران، در گفتوگو با خبرنگار ما با اشاره به آخرین وضعیت این بیماری در کشور اظهار داشت: «وزارت بهداشت آمار دمانس یا اختلالات شناخت و حافظه در ایران را بیش از یک میلیون و پانصدهزار نفر در کشور اعلام کرده است.» وی افزود: «بر اساس برآوردهای انجمن آلزایمر ایران، تخمین زده میشود که در حال حاضر حدود ۷۰۰ هزار تا ۱ میلیون نفر در کشور با انواع دمانس (که آلزایمر شایعترین آنهاست) زندگی میکنند.»
صالحی با تأکید بر رشد قابل توجه شیوع این بیماری در ایران تصریح کرد: «با توجه به روند افزایش امید به زندگی در ایران، شیوع بیماری آلزایمر به دلیل رشد آمار سالمندی شیب تندی دارد و پیشبینی میشود در دو دهه آینده با افزایش آمار سالمندی، رشد قابل ملاحظهای داشته باشد. اما این رشد را با آگاهی و پیشگیری میتوان کنترل و کاهش داد، همانطور که در جوامع پیشرفته رخ داده است.»
شوک کرونا؛ کاهش سن ابتلا به بالای ۴۰ سال
رئیس انجمن آلزایمر ایران در پاسخ به پرسشی درباره کاهش سن ابتلا به دمانس در کشور، با تأکید بر یک پدیده هشداردهنده گفت: «بله، متاسفانه بعد از همهگیری کووید ۱۹، سن ابتلا جوان شده و به بالای ۴۰ سال هم رسیده است. استرسها و اضطرابهای ناشی از این همهگیری عامل مهمی در این زمینه هستند.» وی با بیان اینکه آلزایمر دیگر بیماری مختص سالمندان نیست، هشدار داد که میانسالان و حتی جوانان ایرانی نیز در معرض این زوال عقل قرار گرفتهاند.
شکاف آگاهی؛ فراموشی را نشانه پیری ندانیم
صالحی درباره بزرگترین باور غلط در جامعه گفت: «به نظر میآید با اطلاعرسانیهای انجمن دمانس و آلزایمر ایران در سالهای گذشته، اکنون در جامعه و بین پزشکان حساسیت نسبت به بیماری آلزایمر که "بخشی از روند سالمندی نمیباشد" ایجاد شده باشد.» وی تأکید کرد که همچنان نیاز به آموزش همگانی برای تفکیک فراموشیهای طبیعی پیری از علائم هشداردهنده آلزایمر وجود دارد.
خلأهای قانونی و حمایتی؛ سند ملی دمانس روی زمین مانده است
رئیس انجمن آلزایمر ایران با انتقاد از وضعیت حمایتهای دولتی گفت: «سازمانهای دولتی بویژه وزارت بهداشت و درمان و سازمان بهزیستی کشور و بیمه سلامت در بعد حمایتی باید افراد مبتلا به بیماری آلزایمر را از نظر درمانی و مراقبتی تحت پوشش قرار دهند؛ لذا با توجه به مصوبه برنامه ملی دمانس، امید که هرچه زودتر این اتفاق جاری و ساری گردد.» وی از انجمنهای مرتبط خواست که در بعد آموزش و گروه درمانی برای مراقبین نقش بهسزایی ایفا کنند.
مراقبین فرسوده؛ برنامههای انجمن برای کاهش بار روانی
صالحی با اشاره به چالش بزرگ مراقبت از بیماران آلزایمری، برنامههای انجمن برای حمایت از سلامت روان خانوادهها را اینگونه برشمرد: «مشاورههای گروهی و فردی، آموزش مراقبین، جلسات گروهی برای همدلی با مراقبین، اجرای طرح "من مراقبت میکنم" سازمان جهانی بهداشت، مرکز روزانه توانبخشی قاصدک و آموزش به صورت آنلاین یا فردی از جمله این برنامههاست.»
وی درباره گسترش مراکز تخصصی گفت: «با توجه به جمعیت گسترده و بعد جغرافیایی ایران، متاسفانه دسترسی به همه هموطنان تقریباً سخت میباشد. ولی با ایجاد انجمنهای استانی و آگاهی رسانی تا حدی بار مراقبت برای افراد مراقب کاهش مییابد و در صورت امکان تاسیس مراکز توانبخشی و نگهداری بسیار اثرگذار است.»
انگ اجتماعی؛ مانعی برای تشخیص زودهنگام
رئیس انجمن آلزایمر ایران با اشاره به انگ اجتماعی مرتبط با این بیماری تأکید کرد: «با اطلاعرسانی و همرسانی مستمر در جامعه به معنی آموزش در تمام سطوح از آموزش و پرورش تا اصناف، میتوان انگ و شرم از بیماری را کاهش داد تا افراد برای تشخیص زودهنگام اقدام کنند.» وی تشخیص زودهنگام را حیاتی خواند و گفت اگرچه آلزایمر درمان قطعی ندارد، اما مداخلات دارویی و تغییر در سبک زندگی میتواند سرعت پیشرفت بیماری را کاهش دهد.
تحریمها و کمبود زیرساختها؛ دسترسی به درمانهای نوین ممکن نیست
صالحی درباره چالشهای دسترسی به داروهای جدید گفت: «در حال حاضر، دسترسی به درمانهای نوین به علت نبود ساختارهای مناسب جهت ارائه خدمات و همچنین تحریمها امکانپذیر نیست.» وی افزود: «امید که وزارت بهداشت و درمان با تدبیر و توجه به برنامه کشوری دمانس و وارد نمودن بیماری آلزایمر در سیستم شبکه وزارت بهداشت اقدام نماید تا حتی در روستاها هم افراد سالمند که مبتلا به بیماری آلزایمر میشوند، بتوانند زودتر شناخته شده و پیشرفت بیماری کند شود.»
رئیس انجمن آلزایمر ایران کمبود بودجه، کمبود نیروی متخصص، کمبود کلینیکهای حافظه و عدم اجرای کامل سند ملی دمانس را از جمله موانع اصلی تشخیص زودهنگام برشمرد و گفت: «این زیرساختها در شبکه بهداشت و درمان کشور برای غربالگری و تشخیص زودهنگام قبل از پیشرفت شدید بیماری نیاز است که در حال حاضر وجود ندارد.»
پیشگیری مؤثر؛ کاهش ۵۰ درصدی ابتلا با تغییر سبک زندگی
صالحی با اشاره به راهکارهای پیشگیرانه اظهار داشت: «تا ۵۰ درصد میتوان با اجرای طرح فینگر جهانی، شناخت علائم خطر در مورد ابتلا به آلزایمر که شامل: تغذیه مناسب بیشتر بر پایه غذاهای سالم و بومی، ورزش بخصوص ورزشهای هوازی، به چالش کشیدن و افزایش ذخایر مغز، ارتباطات و فعالیتهای اجتماعی و مدیریت عوامل خطر قلبی-عروقی، نرخ ابتلا را کاهش داد.»
انجمن بدون بودجه دولتی؛ نیاز به حمایت خیرین
رئیس انجمن آلزایمر ایران درباره محدودیتهای مالی این نهاد گفت: «متاسفانه انجمن تاکنون از هیچ بودجه دولتی برخوردار نبوده است و فقط سازمان بهزیستی بخشی از بیماران را که به مرکز مراقبت و توانبخشی مراجعه مینمایند، با پرداخت یارانه حمایت مینماید.» وی از خیرین و بخش خصوصی خواست که برای توسعه خدمات آموزشی و مراقبتی پای کار بیایند.
پیام دوگانه به سیاستگذاران و خانوادهها
صالحی در پایان با بیان دو پیام کلیدی گفت: «به سیاستگذاران باید گفت سند ملی دمانس را اجرائی کنید؛ به این معنی که بودجه آن را تامین کنید تا شناسایی زودهنگام و در نتیجه کاهش ابتلا و در آخر درمان دمانس فراگیر شود. به خانوادهها نیز باید گفت: سبک زندگی خود را تغییر دهید تا از مغز خود حفاظت کنید. سلامت مغز را جدی بگیرید.»
{$sepehr_key_246710}