به گزارش شهرآرانیوز، ایالات متحده در ۷ اکتبر ۲۰۰۱، تنها چند هفته پس از حملات ۱۱ سپتامبر، عملیات نظامی خود را در افغانستان آغاز کرد. هدف اعلامشده واشنگتن، نابودی شبکه القاعده و سرنگونی حکومت طالبان بود؛ حکومتی که آمریکا آن را به پناه دادن به اسامه بنلادن و اعضای القاعده متهم میکرد.
در سالهای بعد، عملیات نظامی آمریکا و متحدانش از یک عملیات ضدتروریستی به جنگی طولانی برای ایجاد یک ساختار سیاسی و امنیتی جدید در افغانستان تبدیل شد. شمار نیروهای آمریکایی در اوج جنگ در سال ۲۰۱۱ به بیش از ۱۰۰ هزار نفر رسید. با وجود این حضور گسترده نظامی، طالبان به تدریج توانستند مناطق بیشتری را تحت کنترل خود درآورند.
هزینه سنگین جنگ
جنگ افغانستان هزینه انسانی و مالی بسیار سنگینی بر جای گذاشت. بر اساس برآوردهای منتشرشده، بیش از ۴۶ هزار غیرنظامی افغان در جریان جنگ کشته شدند و تلفات نیروهای امنیتی افغانستان نیز دهها هزار نفر بود. در طرف آمریکایی نیز بیش از ۲۴۰۰ نظامی و پرسنل آمریکایی جان خود را از دست دادند. هزینه مستقیم و غیرمستقیم جنگ برای آمریکا نیز بیش از دو تریلیون دلار برآورد شده است.
برای بسیاری از افغانها، این ارقام تنها آمار نیست؛ بلکه نشانه دو دهه ناامنی، آوارگی، تخریب زیرساختها و از دست رفتن اعضای خانواده است. در طول جنگ، عملیات هوایی و زمینی نیروهای خارجی بارها با انتقاد سازمانهای حقوق بشری و مقامهای افغان مواجه شد.
وعده دموکراسی، فساد و وابستگی
واشنگتن پس از سرنگونی طالبان، ساختن یک دولت جدید را در دستور کار قرار داد. میلیاردها دلار کمک خارجی وارد افغانستان شد و ارتش و نیروهای امنیتی جدید شکل گرفتند. با این حال، فساد گسترده، وابستگی شدید حکومت به کمکهای خارجی و ضعف نهادهای دولتی، از مهمترین مشکلات دولت افغانستان باقی ماند.
در نهایت، دولت افغانستان نتوانست در برابر پیشروی طالبان مقاومت کند. توافق آمریکا و طالبان در سال ۲۰۲۰ مسیر خروج نیروهای خارجی را هموار کرد و در تابستان ۲۰۲۱، طالبان با سرعتی چشمگیر شهرهای افغانستان را تصرف کردند. در ۱۵ اوت ۲۰۲۱، طالبان وارد کابل شدند و حکومت افغانستان فروپاشید.
{$sepehr_key_246990}
خروج آمریکا؛ پایان جنگ یا اعتراف به شکست؟
خروج نیروهای آمریکایی در اوت ۲۰۲۱ با صحنههای آشفته در فرودگاه کابل همراه شد. هزاران افغان تلاش کردند کشور را ترک کنند و عملیات تخلیه گستردهای آغاز شد. آمریکا در نهایت در ۳۰ اوت ۲۰۲۱ آخرین نیروهای خود را از افغانستان خارج کرد و به جنگی که نزدیک به ۲۰ سال ادامه داشت پایان داد.
بازگشت طالبان به قدرت، این پرسش را در افغانستان و آمریکا مطرح کرد که دستاورد دو دهه حضور نظامی چه بوده است. واشنگتن با صرف هزینههای هنگفت و اعزام دهها هزار نیرو، در نهایت نتوانست ساختاری سیاسی ایجاد کند که بدون حمایت نظامی آمریکا دوام بیاورد.
افغانستان پس از آمریکا
پنج سال پس از بازگشت طالبان، افغانستان همچنان با مشکلات جدی اقتصادی و اجتماعی روبهروست. با این حال، برخی ساکنان افغانستان میگویند که پس از پایان جنگ گسترده، امنیت خیابانها در مقایسه با سالهای جنگ افزایش یافته است؛ در مقابل، بیکاری، فقر و محدودیتهای اجتماعی همچنان از مشکلات اصلی مردم این کشور است.
جنگ افغانستان نمونهای روشن از هزینههای سیاست نظامی آمریکا پس از ۱۱ سپتامبر است؛ جنگی که با هدف نابودی تروریسم آغاز شد و قرار بود امنیت و ثبات ایجاد کند، اما پس از دو دهه با بازگشت طالبان و فروپاشی دولت مورد حمایت واشنگتن پایان یافت.
برای منتقدان سیاست خارجی آمریکا، افغانستان نشانه شکست راهبردی است که تصور میکرد میتوان با نیروی نظامی، ساختار سیاسی یک کشور را از بیرون تغییر داد. برای مردم افغانستان نیز میراث این جنگ، دهها هزار کشته، میلیونها آواره، ویرانی اقتصادی و سالها بیثباتی است.