به گزارش شهرآرانیوز؛ فرسودگی تجهیزات پزشکی فقط به توقف فعالیت یک دستگاه یا یک نقص فنی محدود نمیشود، پشت هر دستگاهی که از چرخه خدمت خارج میشود بیماری قرار دارد که ممکن است برای تشخیص یا درمان، زمان بیشتری را در انتظار بگذراند. پزشکی که بخشی از ابزارهای ضروری کارش را در اختیار ندارد و بیمارستانی که برای جبران این کمبود، ناچار است هزینه و انرژی بیشتری صرف کند. به همین دلیل فرسودگی تجهیزات را باید مسئلهای فراتر از یک مشکل فنی دانست، مسئلهای که مستقیما با کیفیت خدمات درمانی، سرعت ارائه خدمت و آرامش بیماران ارتباط دارد.
تجهیزات پزشکی سرمایههای خاموش مراکز درمانیاند، سرمایههایی که باید همیشه آماده به کار باشند، اما افزایش سن مجموعه تجهیزات پزشکی، هزینههای تعمیر و دشواری تأمین قطعات، نگهداری آنها را به یکی از دغدغههای جدی نظام سلامت تبدیل کرده است. گزارشی که از وضعیت تجهیزات پزشکی مراکز درمانی استان به دست آمده، زنگ هشداری درباره ضرورت نوسازی مجموعه تجهیزات پزشکی است و البته توجه جدیتر به نگهداری تجهیزاتی که هنوز در خط مقدم خدمت به بیماران قرار دارند.
در همین زمینه مدیر تأمین و نگهداشت تجهیزات پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در گفتوگو با شهرآرا با اشاره به وضعیت تجهیزات پزشکی استان، اظهار کرد: عمر مفید تجهیزات به طور معمول ۱۰سال تعریف میشود. اما عواملی مانند میزان استفاده بیش از حد، نحوه نگهداری، رعایت دستورالعملهای سازنده، رعایتنکردن شرایط محیطی و استفاده از تجهیزات حفاظتی میتواند این دوره را کوتاهتر کند.
بررسی جامع وضعیت تجهیزات پزشکی بیمارستانهای استان نشان میدهد که درمجموع، ۳۰هزار دستگاه پزشکی در مراکز درمانی استان فعال است که ارزش مجموع آنها حدود ۱۵همت برآورد میشود. با این حال، حدود ۳۰ تا ۴۰درصد این تجهیزات پزشکی عمر بالاتر از ۱۰سال دارد و در تعریف فنی، فرسوده یا خارج از دوره عمر مفید استاندارد قرار گرفته است.
محمدصادق معلمزاده افزود: این ارقام زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که بدانیم همه تجهیزات فرسوده از نظر میزان اهمیت و ریسک بالینی در یک سطح قرار ندارند. فرسودگی یک دستگاه اداری را نمیتوان با فرسودگی دستگاهی که برای تشخیص یا پشتیبانی مستقیم از بیمار استفاده میشود یکسان دانست به همین دلیل، مسئله اصلی فقط تعداد دستگاههای قدیمی نیست بلکه سهم تجهیزات فرسوده در بخشهای حیاتی درمان و میزان وابستگی فرایند درمان به آنهاست.
تصویربرداری، صدرنشین فرسودگی تجهیزات پزشکی
وی افزود: بررسی وضعیت بخشهای درمانی نیز نشان میدهد که بیشترین سهم استهلاک تجهیزات به بخش تصویربرداری اختصاص دارد، بخشی که حدود ۵۰درصد فرسودگی تجهیزات در آن گزارش شده است. پس از آن، مراقبتهای ویژه با ۳۰درصد و اورژانس با ۲۰درصد در رتبههای بعدی قرار دارند.
در این میان، تجهیزاتی مانند سیتیاسکن، دستگاههای رادیولوژی و سونوگرافی، ونتیلاتورها، دستگاههای بیهوشی، تجهیزات اتاق عمل و اتوآنالایزرهای آزمایشگاهی در شمار تجهیزاتی قرار میگیرند که فرسودگی آنها میتواند اثر مستقیمتری بر روند ارائه خدمات داشته باشد. این تجهیزات بهدلیل ساعات کارکرد بالا، فعالیت شبانهروزی و حساسیت فنی، نقشی اساسی و حیاتی در نظام سلامت استان ایفا میکنند.
تجهیزات حیاتی بیمارستانها در معرض فرسودگی
معلمزاده تصریح کرد: از منظر ریسک و ایمنی درمان، حدود ۳۰درصد از کل تجهیزات پزشکی استان در گروه تجهیزات پرخطر و حیاتی قرار دارند و نزدیک به ۳۵درصد از همین تجهیزات حیاتی نیز با فرسودگی مواجهاند. بخشی از تجهیزاتی که باید با بالاترین سطح قابلیت اطمینان در اختیار کادر درمان باشند، خود در محدودهای قرار گرفتهاند که احتمال خرابی، توقف خدمت یا افزایش هزینه نگهداری در آن بیشتر است.
پیامد چنین وضعیتی میتواند به افت ظرفیت پذیرش، طولانیشدن صف و زمان انتظار بیماران، لغو یا تأخیر پروتکلهای درمانی و در برخی موارد اجبار به ارجاع و اعزام بیماران به سایر مراکز درمانی منجر شود. در حوزههایی مانند اورژانس و مراقبتهای ویژه اهمیت موضوع دوچندان است، زیرا زمان در این بخشها بخشی از فرایند درمان محسوب میشود و هرگونه اختلال در تجهیزات میتواند زنجیره تصمیمگیری و مداخله پزشکی را مختل کند.
وی در ادامه گفت: هزینه نگهداری و تعمیرات تجهیزات پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد از حدود ۲۵۰میلیارد تومان در سال گذشته به نزدیک ۴۰۰میلیارد تومان در سال ۱۴۰۵ رسیده است. این افزایش علاوهبر فشار تورمی، رشد قیمت قطعات، دشواری تأمین برخی اقلام و افزایش استهلاک دستگاهها ارتباط دارد؛ بنابراین تصمیم درباره تعمیر یا جایگزینی یک دستگاه قدیمی نباید صرفا بر اساس قیمت تعمیر همان خرابی گرفته شود.
اگر یک تجهیز قدیمی در فاصلههای کوتاه چندبار دچار نقص شود، هزینه تجمیعی تعمیرات، مدت توقف دستگاه، دشواری تأمین قطعه، میزان قابلیت اطمینان و ریسک بالینی آن باید در کنار هزینه خرید دستگاه جدید قرار گیرد. در چنین شرایطی ممکن است تعمیر یک دستگاه در کوتاهمدت ارزانتر به نظر برسد، اما در بلندمدت جایگزینی آن، هزینه منطقیتر برای نظام سلامت داشته باشد.
{$sepehr_key_247596}
۲همت اعتبار، هزینه نوسازی تجهیزات پزشکی
مدیر تأمین و نگهداشت تجهیزات پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد تشریح کرد: درحالحاضر، حدود ۱۰درصد از کل تجهیزات پزشکی فرسوده استان در وضعیت بحرانی قرار دارند و نیازمند جایگزینی فوری هستند. برآورد اولیه نشان میدهد که تأمین منابع لازم برای خرید و جایگزینی این تجهیزات بالغ بر ۲هزار میلیارد تومان است.
نوسازی مرحلهای تجهیزات پزشکی در مراکز درمانی استان
وی بیان کرد: دانشگاه علوم پزشکی مشهد طی سال۱۴۰۴ حدود ۵درصد از ناوگان تجهیزات خود را اسقاط کرده است. همچنین در همین سال حدود ۴۰۰میلیارد تومان برای نوسازی و پشتیبانی تجهیزات اختصاص یافته است. اعتباری که با وجود اهمیت آن هنوز با حجم واقعی نیاز فاصله دارد.
در نتیجه، دانشگاه ناچار به اجرای نوسازی مرحلهای شده است که در آن اولویت جایگزینی بر اساس شاخصهایی مانند حیاتیبودن تجهیز، سطح ریسک بالینی بیمار، تعداد دفعات خرابی، نبود قطعات یدکی و نداشتن دستگاه جایگزین در منطقه تعیین میشود. این روش دستکم کمک میکند منابع محدود ابتدا به تجهیزاتی اختصاص پیدا کند که توقف آنها بیشترین آسیب را به فرایند درمان وارد میکند.
از سوی دیگر طی یکسال گذشته و با احتساب پروژههای جدید، توسعهای و همچنین جایگزینی تجهیزات پزشکی، بالغ بر ۵هزار قلم تجهیزات پزشکی جدید در مراکز درمانی دانشگاه در سطح استان توزیع شده است و ارزش این تجهیزات بالغ بر ۲همت اعلام شده و منابع آن از محل کمکهای وزارت بهداشت، هیئت امنای صرفهجویی ارزی و منابع داخلی دانشگاه تأمین شده است.