به گزارش شهرآرانیوز، قیمت گازوئیل در آمریکا به بالاترین سطح تاریخی خود رسید؛ دادههای انجمن اتومبیل آمریکا نشان میدهد میانگین روزانه قیمت خردهفروشی گازوئیل در ۱۳ سپتامبر ۲۰۲۶ به ۶.۲۰۴ دلار به ازای هر گالن رسیده است؛ رقمی که رکورد جدیدی برای بازار دیزل آمریکا محسوب میشود.
با این حال، برای سنجش دقیق این جهش قیمتی باید میان دو شاخص تفاوت قائل شد. رقم ۶.۲۰۴ دلار مربوط به میانگین روزانه انجمن اتومبیل آمریکا است، در حالی که آخرین میانگین هفتگی رسمی اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA) برای هفته منتهی به ۷ سپتامبر، ۵.۹۶۷ دلار در هر گالن اعلام شده است.
به این ترتیب، عبور قیمت گازوئیل از مرز ۶ دلار در آمریکا یک واقعیت آماری است، اما رقم ۶.۲۰ دلار مربوط به قیمت روزانه بازار است و نباید آن را با میانگین هفتگی EIA یکسان دانست.
جهش ۶۸ درصدی قیمت دیزل در یک سال
روند صعودی قیمت گازوئیل طی ماههای گذشته شتاب قابل توجهی گرفته است. بر اساس دادههای شرکت اتومبیل آمریکا، قیمت هر گالن گازوئیل در ۱۳ سپتامبر به ۶.۲۰۴ دلار رسید؛ در حالی که این رقم حدود یک ماه قبل نزدیک به ۵.۴۰ دلار و یک سال قبل حدود ۳.۷۰ دلار بود.
بر این اساس، قیمت روزانه گازوئیل در آمریکا طی یک سال حدود ۶۸ درصد افزایش یافته است.
از سوی دیگر، دادههای رسمی EIA نشان میدهد میانگین هفتگی قیمت گازوئیل در هفته منتهی به ۷ سپتامبر، نسبت به سال قبل ۲.۲۰۱ دلار افزایش داشته که معادل حدود ۵۸.۸ درصد رشد سالانه است.
برخی رسانهها نیز از رشد حدود ۷۸ درصدی قیمت گازوئیل طی ۹ ماه گذشته خبر دادهاند، اما این رقم به نقطه شروع و شاخص مورد استفاده بستگی دارد و برای گزارشهای آماری دقیقتر، بهتر است به عنوان یک محاسبه رسانهای و نه رقم رسمی EIA مورد استفاده قرار گیرد.
جنگ و اختلال در عرضه؛ سوخت آمریکا زیر فشار بازار جهانی
رکوردشکنی قیمت گازوئیل را نمیتوان صرفاً به افزایش قیمت نفت خام نسبت داد. بازار جهانی با مجموعهای از اختلالات در عرضه نفت و بهویژه فرآوردههای پالایشی مواجه شده که گازوئیل را به یکی از آسیبپذیرترین بخشهای بازار انرژی تبدیل کرده است.
درگیری نظامی آمریکا و اسرائیل با ایران و اختلال در تردد نفتکشها در تنگه هرمز یکی از مهمترین عوامل فشار بر بازار جهانی نفت و فرآوردههای نفتی است. افزایش ریسک عرضه در خاورمیانه نیز باعث شده قیمت نفت برنت در مقاطعی بار دیگر از مرز ۱۰۰ دلار در هر بشکه عبور کند.
{$sepehr_key_248022}
همزمان، حملات پهپادی اوکراین به پالایشگاهها و زیرساختهای نفتی روسیه، ظرفیت تولید و صادرات فرآوردههای نفتی این کشور را تحت فشار قرار داده است. محدودیتهای صادراتی روسیه نیز بر نگرانی بازار درباره عرضه دیزل افزوده است.
در آمریکا نیز وضعیت ذخایر سوخت نگرانکننده است. بر اساس گزارشهای منتشرشده، ذخایر گازوئیل این کشور حدود ۱۳ درصد پایینتر از میانگین پنجساله قرار دارد؛ شرایطی که در صورت تداوم اختلالات عرضه میتواند فشار بیشتری بر قیمتها وارد کند.
از سوی دیگر، افزایش شدید حاشیه سود پالایشگاهها، فاصله میان قیمت نفت خام و فرآوردههای پالایشی را افزایش داده و به رشد قیمت نهایی دیزل کمک کرده است.
اختلال در مسیرهای مهم انتقال نفت در دریای سرخ و منطقه بابالمندب و همچنین آسیب به برخی زیرساختهای انتقال نفت در عربستان سعودی، مجموعه ریسکهای موجود در بازار جهانی را تشدید کرده است.
چرا گرانی گازوئیل برای اقتصاد آمریکا مهم است؟
اهمیت رکورد جدید قیمت گازوئیل بسیار فراتر از هزینه سوخت خودروهای دیزلی است. دیزل سوخت اصلی بخش بزرگی از کامیونهای حملونقل، ماشینآلات کشاورزی، تجهیزات ساختمانی و بخشی از فعالیتهای صنعتی در آمریکا محسوب میشود؛ بنابراین هر افزایش قابل توجه در قیمت گازوئیل میتواند ابتدا هزینه حملونقل را بالا ببرد و سپس از طریق زنجیره تأمین به قیمت کالاها منتقل شود.
در بخش کشاورزی، افزایش هزینه سوخت میتواند هزینه فعالیت کشاورزان را افزایش دهد؛ بهویژه در مقاطعی که عملیات برداشت و انتقال محصولات کشاورزی به سوخت دیزل وابستگی بالایی دارد.
در مرحله بعد، افزایش هزینه حمل کالا میتواند قیمت تمامشده مواد غذایی، کالاهای فروشگاهی، خدمات پستی و تجارت الکترونیک را تحت تأثیر قرار دهد. به همین دلیل، جهش قیمت دیزل میتواند به یکی از کانالهای انتقال شوک انرژی به تورم مصرفکننده آمریکا تبدیل شود.
بنزین هم گران شده است؛ اما دیزل پیشتاز است
فشار قیمتی به بازار سوخت آمریکا تنها محدود به گازوئیل نیست. بر اساس دادههای EIA، میانگین قیمت بنزین معمولی در هفته منتهی به ۷ سپتامبر به ۴.۱۵۷ دلار در هر گالن رسیده که نسبت به یک سال قبل حدود ۹۶.۵ سنت افزایش نشان میدهد.
با این حال، شدت افزایش قیمت دیزل بهمراتب بیشتر بوده است. در همان هفته، میانگین قیمت گازوئیل به ۵.۹۶۷ دلار رسید و بیش از ۲.۲۰ دلار نسبت به سال قبل افزایش یافت.
این اختلاف نشان میدهد بحران کنونی صرفاً یک شوک عمومی در بازار نفت نیست، بلکه بازار فرآوردههای میانتقطیر، بهویژه گازوئیل، با فشار عرضه شدیدتری مواجه است.
{$sepehr_key_248024}
روسیه و اوکراین؛ یکی از حلقههای بحران جهانی دیزل
ابعاد بحران تا جایی پیش رفته که دونالد ترامپ نیز به طور مستقیم درباره تأثیر حملات اوکراین به زیرساختهای پالایشی روسیه اظهارنظر کرده است.
ترامپ با اشاره به تأثیر این حملات بر ظرفیت تولید دیزل روسیه، خواستار توقف حملات اوکراین به پالایشگاهها و زیرساختهای سوخت این کشور شده است.
روسیه نیز در واکنش به شرایط بازار، برآورد تولید نفت و برنامههای صادرات سوخت خود را کاهش داده است؛ موضوعی که نگرانیها درباره عرضه جهانی فرآوردههای نفتی را افزایش داده است.
با این حال، نسبت دادن افزایش قیمت گازوئیل آمریکا به یک عامل واحد، تصویر کاملی از شرایط بازار ارائه نمیدهد. جنگ ایران، ریسک تردد در تنگه هرمز، اختلال در صادرات و پالایش نفت روسیه، حملات به زیرساختهای انرژی خاورمیانه و پایین بودن ذخایر گازوئیل آمریکا، همزمان بر بازار اثر گذاشتهاند.
افزایش تولید نفت آمریکا هم مانع جهش قیمت نشد
اداره اطلاعات انرژی آمریکا در تازهترین چشمانداز خود نیز نسبت به شرایط بازار فرآوردههای نفتی هشدار داده و اعلام کرده اختلال در بازار جهانی انرژی به کاهش ذخایر دیزل آمریکا و افزایش قیمت آن منجر شده است.
این در حالی است که تولید نفت آمریکا همچنان در سطح بالایی قرار دارد و EIA میانگین تولید نفت این کشور در سال ۲۰۲۶ را حدود ۱۳.۸ میلیون بشکه در روز پیشبینی کرده است.
این وضعیت یک نکته مهم درباره ساختار بازار انرژی آمریکا را آشکار میکند: تولید بالای نفت خام الزاماً به معنای مصونیت از افزایش قیمت گازوئیل نیست.
بازار فرآوردههای پالایشی آمریکا به بازار جهانی متصل است و کاهش عرضه در روسیه، اروپا یا خاورمیانه میتواند حتی در شرایط تولید بالای نفت خام آمریکا، قیمت دیزل را در این کشور افزایش دهد.
رکورد دیزل؛ هشدار برای تورم و زنجیره تأمین
رکورد ۶.۲۰۴ دلاری قیمت روزانه گازوئیل در آمریکا را باید بیش از یک افزایش ساده در قیمت سوخت تلقی کرد. دیزل در قلب شبکه حملونقل و تولید این کشور قرار دارد و افزایش قیمت آن میتواند با وقفهای کوتاه به هزینه حمل کالا، کشاورزی، توزیع و در نهایت قیمت مصرفکننده منتقل شود.
از این منظر، تداوم بحران عرضه فرآوردههای نفتی میتواند فشار تازهای بر اقتصاد آمریکا وارد کند؛ اقتصادی که همزمان با افزایش هزینه انرژی باید با آثار تورمی ناشی از رشد هزینههای حملونقل و تولید نیز مواجه شود.
در کوتاهمدت، چشمانداز بازار بیش از هر چیز به تحولات ژئوپلیتیکی و وضعیت عرضه جهانی بستگی دارد. اگر اختلال در مسیرهای اصلی انتقال نفت و فرآوردههای پالایشی ادامه پیدا کند، بازگشت قیمت گازوئیل آمریکا به سطوح سال گذشته میتواند دشوارتر شود.
{$sepehr_key_248026}
بنابراین، رکورد ۶.۲۰۴ دلار در هر گالن تنها یک عدد در بازار سوخت آمریکا نیست؛ بلکه نشانهای از انتقال بحران عرضه جهانی انرژی به یکی از مهمترین بخشهای اقتصاد آمریکاست؛ بحرانی که آثار آن میتواند از جایگاه سوخت تا کامیون، مزرعه، فروشگاه و در نهایت سبد مصرف خانوار آمریکایی امتداد پیدا کند.