کتاب و کتابخوانی در فرهنگ اسلامی از جایگاه ویژهای برخوردار است؛ به یقین تمدن بزرگ اسلامی آغازگر یک حرکت زنده و پویا بهسوی دانایی و تولید علم و دانش بوده و توسعه فرهنگ کتاب و کتابخوانی از مهمترین دستاوردهای تمدن اسلامی است. ایجاد کتابخانههای بزرگ در شهرها، محلات، مساجد و مدارس که درهایشان به روی طالبان علم باز بود همچون: کتابخانه بزرگ آستان مقدس رضوی( با قدمتی افزون بر هزار سال)، کتابخانه بیتالحکمه(کتابهای گوناگون به زبانهای مختلف درآن وجود داشت)، کتابخانه عضدالدوله دیلمی در شیراز(چنان عظیم بود که مقدسی میپنداشت هیچ کتابی در انواع علوم تألیف نشده است مگر اینکه نسخهای از آن در آنجا هست)، کتابخانه سامانیان(محل مطالعه و تحقیق ابنسینا) و کتابخانه شخصی صاحببنعباد، وزیر فخرالدوله دیلمی(میگویند 400شتر برای حمل آنها لازم بود) که نشان از فرهنگ کهن کتابدوستی ما ایرانیان میدهد. در کنار نام این کتابخانهها وجود دانشمندان بزرگ اسلامی و بجای ماندن میراث مکتوب بشری از سدههای اولیه اسلامی تا عصر حاضر نشان از اهمیت فرهنگ کتابخوانی در جامعه اسلامی دارد؛ که با تولید دانش زمینههای بالندگی و شکوفایی را به ارمغان آورده است. امروزه نیز مطالعه از اصلیترین راههای تولید و نشر دانش است و توسعه آن نیز از ضروریترین برنامههای فرهنگی و تربیتی است. البته امروز با توجه به رشد و توسعه فضای مجازی، فرهنگ مطالعه و کتاب و کتابخوانی کمی به حاشیه رفته که با راهکارهایی باید به یک نهضت ملی تبدیل شود و این مهم عملیاتی نخواهدشد مگر از ابتداییترین جامعه فرهنگی و تربیتی؛ یعنی از
پیش دبستانی و دبستان آغاز شود. جایی که روح زلال کودک با کتاب به عنوان دوست الفت میپذیرد و مأنوس میگردد و در این مسیر نقش والدین، مربیان، معلمان و اساتید حیاتی و تأثیرگذار است. همه اینها را گفتیم تا به اینجا برسیم که اهمیت به کتاب و کتابخوانی در کنار زندگی پیشرفته امروزی رمز پیروزی است. از همین رو پدر و مادر میباید در سبد خانواده جایی به کتاب اختصاص دهند و خود نیز با مطالعه کتاب نقش مهمی در توسعه کتابخوانی ایجاد کنند. پدران و مادران کتابخوان کودکانی کتابخوان خواهند داشت. البته در کنار این مهم برگزاری نمایشگاههای کتاب در مراکز آموزشی نقش مهمی در توسعه فرهنگ کتابخوانی دارد. کودکی که ساعاتی را در گلستان کتاب بگذراند، قطعا گرایش و علاقه فراوانی در او ایجادمیشود و به سمت مطالعه کتاب حرکت خواهدکرد. این موضوع را میتوان در مهدها، مراکز پیشدبستانی، دبستان، راهنمایی و دبیرستان هم دنبال کرد؛ جایی که فرزندان ما ساعتهای زیادی را در آن سپری میکنند. برگزاری زنگ کتاب، اهدای کتاب، توزیع بن کتاب، برگزاری کلاسهای درس در تالارهای کتابخانههای عمومی، ایجاد کتابخانههای کودک، اجرای نمایشنامههای خوب با موضوع کتابخوانی، برگزاری مسابقات کتابخوانی، کتابنویسی، خاطرهنویسی و... تهیه پویانمایی برگرفته از کتابهای کودک، نشرکتابهای صوتی، پخش برنامههای متنوع در رسانههای جمعی و حضور نویسندگان در مدارس، مشوقهای مؤثری در این مسیر است؛ که کودک با همذاتپنداری، نقش نویسنده و دانشمند را در ذهن میپروراند و با مطالعه کتاب سعی در شکوفایی استعداد خویش میکند. حال که سالتحصیلی جدید آغاز شده با همین اقدامات در مدارس و همراهی خانوادهها در خانه میتوان برای فراگیر شدن فرهنگ مطالعه و توسعه آن، کتاب را به عنوان یک دوست خوب در کنار کودک و نوجوان حفظ کرد و آنها را به کتابخوانان موفق آینده تبدیل کرد؛ که کتاب دریچهای به جهان دانایی است.