لیلی رحمانی - فاصله بین ساختمان دبستان شهید «محمد رضا آدینه» و همسایه ناخوانده آن یعنی پست برق فشارقوی (پست 132کیلو ولت سپاد) تنها یک دیوار است. روی پشت بام کوتاه مدرسه که ایستاده باشی، به راحتی می توانی منظره ای از کابل های فشار قوی را ببینی که در هم تنیده شده و به دکل بزرگی آن سوی خیابان متصل شده اند. 600 دانش آموزان این مدرسه هر روز زیر سقفی از همین کابل های درهم تنیده برق درس می خوانند، میان فضایی از تششعات برق! این پست برق تنها یکی از 20 پست برق 132 کیلو ولت است که در حاشیه شهر قررا دارند و همچون دیگر مناطق حاشیهای زندگی ساکنانش را تحت تاثیر قرار داده است.
هم جواری مدرسه ابتدایی با پست برق
مدرسه و پست برق در انتهای کوچه ای در شهرک قدس قرار دارند و زمین های خاکی و رها شده و مجتمع های تجاری ای که آن سوتر قرار دارند ترکیب عجیبی از فضای زندگی مردم ایجاد کرده اند. ساختمان مدرسه یک طبقه کوتاه قامت، بی رنگ و رو و فرسوده است که اضطراب پست برق، مسائل و مشکلات داخل مدرسه را از یاد دانش آموزان و اولیای آن ها برده است. بگذریم که اهالی محل و پدر و مادرهای دانش آموزان بارها برای تجهیز مدرسه از هیچ اقدامی فروگذار نکرده اند. به گفته یکی از اهالی، این مدرسه به اندازه مدرسه دخترانه این حوالی خوش اقبال نبوده است که خیری بیاید و آن را تجهیز کند، برای همین مدرسه غیر از فرسوده بودن با کمبود میز و نیمکت، معلم و کانکس هایی که جای خالی اتاق های ساختمان را پر کنند روبه روست؛ با این حال اهالی مسئله اول مدرسه را همین هم جواری با پست برق می دانند. غلامی، یکی از اهالی، می گوید: می دانیم که این همجواری برای دانش آموزان آسیب زاست اما دستمان به جایی نمی رسد. این ایستگاه که عواید آن به مجتمع های تجاری می رسد کمتر از 10 سال پیش احداث شده است. از همان زمان اهالی نگران و پیگیر این موضوع بودند. هدف پیگیری هایمان هم از ابتدا این بوده است که اگر پست جابه جا نمی شود دست کم محل مدرسه تغییر کند. اما این مسئله از سوی مسئولان به فراموشی سپرده شده است. او ادامه می دهد: انتظار داریم مسئولان آموزش و پرورش برای جابه جایی مدرسه اقدام کنند تا خطر کمتری متوجه دانش آموزان ابتدایی باشد.
خدا می داند چه اثری روی بزرگ سالی بچه ها می گذارد!
«اطلاعاتی جسته و گریخته درباره آسیب تششعات مغناطیسی دارم و از بابت اینکه فرزندم در این مدرسه تحصیل می کند نگرانم.» این را پدر یکی از دانش آموزان، با اظهار نگرانی از این موضوع می گوید. او شنیده است که اثرات تششعات می تواند به بیماری های لاعلاجی چون سرطان منجر شود؛ همچنین یکی دیگر از اهالی محل از ضعیف شدن سیستم ایمنی دانش آموزان به دلیل این تششعات اظهار نگرانی می کند و می گوید: الان برای بچه ها مشکل خاصی به وجود نمی آید اما خدا می داند این پست چه اثری بر بزرگ سالی آن ها می گذارد.
یکی از اهالی محل با بیان اینکه آسیب وجود پست برق برای دیگر مدارس و حتی ساکنان محل نیز وجود دارد از مسئولان درخواست می کند برای حل این موضوع تمهیدی بیندیشند.
از خطر برق گرفتگی تا تأثیر درازمدت
اولین و ساده ترین موضوعی که افراد را در مواجهه با این موضوع نگران می کند، برق گرفتگی است اما بر اساس پژوهشهای منتشر شده آسیب احداث و وجود کابل های فشارقوی برق وسیع تر و هولناک تر از موضوع برق گرفتگی است. درباره این مسئله بارها تحقیق شده است، به گونه ای که کارشناسان و محققان این حوزه با بررسی های علمی تأکید می کنند که چنین مراکزی باید دارای حریم باشند و همچنین بهتر است که دورتر از بافت مسکونی احداث شوند.در حقیقت میدان مغناطیسی ایجاد شده در ولتاژهای مختلف برق متفاوت است و در نتیجه آثار آن شدت و ضعف متفاوتی خواهد داشت.
طفره رفتن از بیان خطر تششعات برق
بر اساس پاسخ مدیر دفتر مهندسی طرحهای شرکت برق منطقهای خراسان رضوی، پست 20- 132سپاد، واقع در شهرک قدس، به منظور پاسخگویی به نیاز برق مشترکان بزرگ منطقه -مراکز تجاری- و مناطق مسکونی آن از نوع GIS احداث شده است که این پستها تنها گزینه برقرسانی برای درون شهر و مجاورت بافتهای مسکونی هستند. درحالیکه علیرضا دروگر،از بیان مقدار خطرات تششعات پستهای برق حاشیه شهر طفره میرود، در ادامه به موضوع خطر برقگرفتی اشاره میکند و میگوید:مقدار میدان الکتریکی روی سطح این تجهیزات صفر است، به این معنا که دست زدن به آن نیز خطری ندارد و در نتیجه اشخاص میتوانند به راحتی در مجاورت آن رفتوآمد کنند و حریم خاصی ندارد. در تمام دنیا استفاده از این پستها در مناطق مسکونی رایج است و راه دیگری به منظور تأمین برق این مناطق وجود ندارد.
مدرسه پیش از پست برق احداث شده است
مدیر روابط عمومی اداره کل آموزش و پرورش خراسان رضوی در پاسخ به دغدغه ساکنان شهرک قدس به مکاتبات بین اداره آموزش و پرورش تبادکان و شرکت برق منطقهای خراسان رضوی استناد میکند و میگوید: همجواری دانشآموزان با این پست برق برای دانشآموزان بیخطر است.
به گفته مهدی مجیدیفر با توجه به شکایات و نامههای دریافتشده از سوی پدر و مادرها، احداث مدرسه ابتدایی «محمدرضا آدینه» پیش از ساخت پست برق بوده است. بااینحال نیاز به جابهجایی این مدرسه احساس نمیشود.
نباید اجازه داد کسی وارد این حریمها شود
درحالی مسئولان از بیان خطرتششعات برق ناشی از پستهای برق طفره میروند که مسئول بهداشت پرتوهای وزارت بهداشت در گفتگویی که مدتی پیش با خبرگزاری تابناک انجام داده بود، مقدار و چگونگی این خطرات را تشریح کرده بود.مهندس علی گورانی در این گفتگو بر لزوم رعایت حریم مسکونی از پستهای برق تاکید و بیان کرده بود: بسته به ولتاژتعیین شده از سوی وزارت نیرو و بر حسب قانون نباید اجازه داد کسی به این حریمها وارد شود یا ساختسازی صورت پذیرد. به گفته او این حریمها باید از سوی دستگاههای مسئول مشخص و برای آگاهی مردم روی پستهای برق نشان داده شود.
این مقام مسئول همچنین تأثیر منفی تششعات میدان های مغناطیسی را به آتش تشبیه کرده بود. به گفته او فاصله فرد با آتش اثرات مختلفی از گرم شدن تا سوختگی دارد!