محببه عظیم زاده |اینجا آشناترین بو، بوی چوب و پررنگ ترین صدا، صدای تراش دادن چوب های ریز و درشتی است که حالا دیگر خیلی هایشان سر و شکل زیبایی گرفته اند و قابل استفاده شده اند. مابقی هم درست در آن مرحله ای به سر می برند که باید ضربه های پرزوری را که به جانشان فرود می آید، تحمل کنند تا شکوه و زیبایی نهفته شان رخ نشان بدهد. اگر اهل هنر خراطی باشید و از آن آدم هایی که روحتان با دیدن تکه های رنگ به رنگ چوب به پرواز در می آید، حتما از حضور در یک اتمسفر چوبین حسابی کیفور می شوید و می توانید با انرژی دریافتی از چنین مکانی مدت ها سر حال باشید. نرگس قائمی و همسرش علی اسپلانی دقیقا از همین دسته افراد هستند. هنرمندانی که زندگی شان را به هنر خراطی چوب آغشته کرده اند. ظرف و ظروف و ابزار و ادوات چوبی زیبایی که با دستانشان خلق می کنند، حالا دیگر حسابی زبانزد شده و محال است با دیدن آنچه که روی چوب پیاده کرده اند لب به تحسینشان باز نکنید. قائمی همین چند روز پیش از نمایشگاه بین المللی گردشگری وان ترکیه به ایران بازگشت و قبل از آن نیز یکی از 6 ایرانی هنرمندی بود که در نخستین نمایشگاه صنایع دستی خجند ازبکستان، حضور پیدا کرد و برگزیده شد. به همین بهانه گپ وگفتی با او داشتیم تا از تجربه هایی که موفق به کسبش شده، بشنویم.

خلاقیت و نوآوری می تواند تولیدات فاخری را خلق کند
علاقه، چیزی است که پای نرگس قائمی را به رشته خراطی و کار با چوب باز کرده است. از همان هایی بوده که رنگ و بوی چوب حالش را حسابی سر جا می آورده و به قول خودش به لحاظ روحی و روانی او را اقناع می کرده است. جالب اینجاست که رشته تحصیلی اش حسابداری بوده است. حتی برای ادامه تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد نیز گام برمی دارد. حسابی درس می خواند تا موفق می شود در همان رشته حسابداری در مقطع کارشناسی ارشد در دانشگاه فردوسی قبول شود. اما در نهایت علاقه مندی اش به خراطی و سر و کله زدن با چوب ها و تراشیدن و سر و شکل دادن به آن ها، می چربد به ادامه تحصیل در رشته حسابداری. او از ادامه تحصیل منصرف می شود و با تمام انرژی اش می چسبد به کار خراطی. حالا، او و همسرش در کنار هم در گالری جمع وجور و جذابی در شهرستان تربت حیدریه مشغول خلق آثار چوبی هستند و تمام هم و غمشان را هم پای همین کار گذاشته اند. البته سعی می کنند تا از طریق جذب هنرجو و آموزش به آن ها هنرشان را به دیگران نیز انتقال بدهند. قائمی هنرش را تحت نظر استادش علی اسپلانی که همسرش نیز هست، پی می گیرد و حضورش در این وادی را مرهون تلاش های او می داند. او می گوید: «همسرم به گونه ای به آموزش من پرداخت که طی مدت زمان کوتاهی توانستم هدف و جایگاه مناسب خودم را در کنار او و در این رشته پیدا کنم.» او، حالا از مورد توجه قرار گرفتن کار و هنرشان از سوی اهالی ذوق و فن، معاونت صنایع دستی کشور، مدیر کل وزارتخانه گردشگری، میراث فرهنگی استان و مسئول ثبت آثار ملی، می گوید. اتفاقی که حتما برای آن دسته از افرادی که در حوزه گردشگری و به خصوص صنایع دستی فعالیت می کنند، بسیار امیددهنده، انگیزه بخش و ضروری است. او همچنین اضافه می کند: «خلاقیت و نوآوری زیادی در این رشته وجود دارد و همین عامل، باعث می شود تا بتوان کارهای فاخر، متفاوت و ارزنده ای را خلق کرد.»

یک نماینده قابل در ازبکستان و ترکیه
خبر برگزیده شدن او به عنوان یک هنرمند ایرانی در نمایشگاه خجند ازبکستان، جزو آن دسته از خبرهایی بود که علاقه مندان و پیگیران حوزه صنایع دستی و گردشگری حتما آن را در شبکه های اجتماعی مشاهده کرده اند. اتفاق هایی که حتما تجربه های نو و متفاوتی را برای او به ارمغان آورده و گام مهمی در پیوند محکم تر او با این حوزه بوده است. او در این باره می گوید: «تا الآن بیشتر کارهایمان در سطح نمایشگاهی، بومی و داخلی عرضه می شد. هدفمان نیز بیشتر معرفی محصولاتمان و به دست آوردن یک جایگاه مناسب در بازار بود. حالا می توانیم بگوییم تا حد زیادی به این هدف خود رسیده ایم، افق دیدمان را فرامرزی کرده ایم. کیفیت و مرغوبیتی که در محصولاتمان داشتیم باعث شد که در جشنواره صنایع دستی که در شهر خجند ازبکستان برگزار شد، برگزیده شویم و علاوه بر دیپلم افتخار و کسب مقام، جایزه نقدی 2000 دلاری آن را نیز از آن خود کنیم.» فستیوالی که قائمی معتقد است با توجه به اینکه اولین دوره برگزاری خود را پشت سر می گذاشت از سطح کیفی پذیرفتنی و بالایی برخودار بود. در این جشنواره 74 کشور و 340 هنرمند شرکت کرده بودند که از این تعداد 6 نفر ایرانی بودند. نمایشگاه بین المللی گردشگری شهر وان ترکیه که همین چند روز پیش به کار خود پایان داد نیز، یکی دیگر از تجربه هایی بود که قائمی به تازگی آن را پشت سر گذاشته است. در این نمایشگاه نمایندگان بخش گردشگری ایران، ترکیه، گرجستان، جمهوری آذربایجان و ارمنستان نیز حضور داشتند. قائمی می گوید: «حضور در این نمایشگاه تجربه خوبی بود. اصولا چنین رویدادهایی باعث تعامل و آشنایی بیشتر ظرفیت های موجود در سایر کشورها می شود. ما نیز توانستیم به عنوان ارائه دهندگان ظروف چوبی که از مواد اولیه تجدیدپذیر تولید می شود شرکت کنیم.»

جای خالی بازارچه های صنایع دستی در جوار اقامتگاه های بوم گردی
قائمی ظاهرا به مسیری که صنایع دستی و به طور کلی سیستم گردشگری مان دارد طی می کند حسابی امید بسته و معتقد است که این روزها خیلی بیشتر از قبل مورد اهمیت و توجه واقع شده است. او می گوید: «در حوزه گردشگری همان طور که به نظر من قابل مشاهده است، رشد و پیشرفت زیادی نسبت به چند سال پیش اتفاق افتاده و همچنان نیز در جریان است. به عنوان مثال مانور و تمرکزی که روی بحث ایجاد و رونق اقامتگاه های بوم گردی وجود دارد بسیار قابل ستایش است. صنایع دستی همیشه یکی از ارکان مهم برای ایجاد شغل، کسب درآمد و ورود ارز است. در دوره و زمانه ای که گردشگری با شتاب خوبی در حال حرکت است نباید از توجه به این مقوله غافل ماند. به عنوان مثال در کنار اقامتگاه های بوم گردی که این روزها در خیلی از مناطق طبیعی به چشم می خورد، جای بازارچه هایی که بتواند صنایع دستی آن خطه را به معرض نمایش بگذارد، حسابی خالی است. به نظر من اگر در بازار جهانی برای محصولات صنایع دستی ایران جایگاهی در نظر گرفته شود و زمینه آن فراهم شود، می توان حسابی به کسب این درآمد بالای ارزی و رشد چشمگیر اشتغال بومی امیدوار بود. اتفاقی که هم اکنون کمبود آن احساس می شود. صادرات صنایع دستی به بازارهای هدف می تواند به بهتر شدن اوضاع اقتصادی کشور کمک کند.»