رها راد -کاروانسراهای قدیمی اطراف حرم تهدیدی برای شهر و بهویژه محلههای پیرامونی محسوب میشوند، بهویژه آنها که بیشتر از ۲۰۰ سال قدمت دارند و سالهاست که تبدیل به بازار شدهاند. بازارهایی با سقفهای چوبی فرسوده یا انبارهایی پر از مواد قابل اشتعال مثل پنبه.
سال ۱۳۹۲ بود که آتشسوزی در سرای شاهرودیها و واردشدن میلیونها تومان خسارت به مغازهداران و صاحبان ملک، تلنگری بود برای بهکارگیری عوامل مؤثر در پیشگیری از وقوع بحرانهای احتمالی. حالا چندین سال از وقوع آن حادثه میگذرد، اما هنوز که هنوز است اقدامی جدی برای ایمنسازی این مکانهایی که به مثابه انبار باروت هستند و جرقهای آنها را شعلهور میکند، انجام نشده است.
در چند هفته گذشته با توجه به همین معضلات حل نشده و اقدام برای ساماندهی و ایمنسازی این کاروانسراها، در شهرداری منطقه ۶ جلساتی با حضور تفضلی، رئیس اداره ناحیه یک شهرداری، دریس مسئول امور ایمنی اصناف و اماکن پرخطر سازمان آتشنشانی شهرداری مشهد، علیآبادی دبیر جامعه ایمن، دهقان نیری کارشناس پیشگیری از وقوع بحران و هیئت امنای تعدادی از مجتمعها برگزار شد. در ادامه این جلسات چهارشنبه ۱۰ مهر بازدیدی هم از این سراها انجام شد که شرح آن را در ادامه میخوانید.
سد معبر، معضل اصلی کاروانسراها
در ابتدا در اتاق جلسات سرای مرتضوی، نزدیکترین سرای تجاری به میدان شهدای گوهرشاد، جلسهای با حضور مسئولان یاد شده صورت گرفت. در این جلسه از ۳ بخش قابل بررسی طبق مقررات ملی ساختمانها و پاساژها یاد شد. معماری و نوسازی، سیستم اعلام حریق و سیستم اطفای حریق که این کاروانسراها تقریبا بدون هر سه هستند. اما (سد معبر) مهمترین معضلی بود که از سوی هیئت امنای کسبه این سراها مطرح شد. یکی از کسبه در این باره گفت: «پیش از اعلام و اطفای حریق چیزی که در وقوع آتشسوزی و حادثه باید مورد توجه باشد، دسترسی به مسیرهای خروجی و فرار از حادثه است. مسیرهایی حالا بعضا تبدیل به انباری شدهاند و راه را برای رفتوآمد آسان بستهاند.»
این در حالی است که طبق تمام قوانین و مقررات در تمام قولنامهها و قراردادها بین مالک و مستأجر، مغازهداران مجاز هستند که فقط در محدوده تعیین شده کالاهای خود را قرار بدهند و در غیر این صورت با آنها برخورد قانونی میشود. اما انگار این قانون شامل حال مغازهداران این سراها نمیشود.
مشکلات یکی دو تا نیستند
راهپلههای باریکی که حالا فقط قد چند وجب برای رفت و آمد راه دارند و شبیه انباریهایی پر از کارتنهای کوچک و بزرگ شدهاند، هرچند قدم در مقابل مغازهها کوهی از کالاهای تلنبار شده دیده میشود، کوهی که ممکن است هر لحظه روی سر یکی از عابران و بدتر از آن کودکان خراب شوند. در انتهای یکی از سراها انبارهایی با سقف و دیوارهای چوبی فرسوده وجود دارد. انبارهایی که تا سقف از پنبه پر شدهاند و جرقهای کوچک میتواند تمام انبار و اتاقها و مغازههای اطراف را در عرض چند دقیقه به آتش بکشد و... اینها مشتی نمونه از خروار خروار مشکلات ریز و درشت این سراهای قدیمی بود که در این بازدید مورد توجه قرار گرفت. تصاویری پراکنده که یکی دو تا نیستند و با یکی دوبار بازدید هم حل و فصل نمیشوند.
اخطار برای مغازهداران خاطی
تفضلی، رئیس ناحیه یک، در گفتگو با شهرآرامحله ابتدا برآورد خودش از سطح ایمنی کاروانسراها را اینطور بیان کرد: «سطح ایمنی این سراها حتی نزدیک به استانداردهای تعریف شده نیست و از حداقل فضای ایمنی را هم ندارد.»
او درباره نتیجه این بازدید توضیح داد: «بحث اصلی ما ساماندهی و ایمنی این کاروانسراهاست که متأسفانه معضلات عدیدهای دارند. اولین موضوع مورد توجه ما بازسازی و نوسازی است و بعد از آن رفع سد معبر و چیدمان کالاها. برای حل بعضی از این مشکلات مثل سد معبر ما بهطور قانونی دستورالعمل داریم و قرار است برای مغازهداران خاطی اخطاریه صادر شود و بعد از آن پلمب، اما برنامه بلندمدت هم برای ایمنسازی کاروانسراها داریم که ابتدا قرار است بهعنوان پایلوت این اقدامات در ۴ کاروانسرای شاهرودی، مرتضوی، اردکانیان و نصیرزاده انجام شود.»