فرنود فغفور مغربی - کارگاههای آموزشی «سایبان امید» با هدف ارتقای مهارتهای اجتماعی شهروندان در محلات مشهد با همکاری مساجد، آموزشوپرورش و سازمان بهزیستی در حال برگزاری است. اولویت برگزاری این طرح برای مناطق پیرامونی و کم برخوردار شهر تعریف شده است. برپایی کارگاههایی از ایندست، بهبود کیفیت زندگی شخصی و عمومی شهروندان و رسیدن به شهری با کمترین میزان آسیبهای اجتماعی را دنبال میکند.
در کارگاههای یادشده از دانشآموختگان حوزه سلامت روان بهره گرفته شده است. هفته گذشته به دعوت حدیثه ربانی، نماینده بانوان در شورای اجتماعی محله گاز، میهمان یکی از مدارس این محله شدیم و با مرجان سادات مقدم، برگزارکننده کارگاه سایبان امید در مدارس منطقه 3 شهرداری، به گفتوگو نشستیم.
کارشناس ارشد روانشناسی بالینی درباره محتوای این کارگاهها گفت: در این طرح کودکان و نوجوانان از دوره قبل از دبستان تا پایان دبیرستان به همراه والدین خود مهارتهایی از قبیل آشنایی با خشم و شیوههای کنترل آن را فرا میگیرند. هدف از این طرح افزایش خودآگاهی عمومی است.
وی در ادامه به بخشی از محتوایی که برای دانشآموزان در بخش خشم ارائه میدهد، اشاره کرد و توضیح داد: خشم، هیجانی طبیعی و از نیازهای انسانهاست. خشم امری غیرعادی نیست و انواع متعددی دارد. با خشم خفیف میتوان سازگاری داشت اما در مقابله با خشمهای تند باید مدیریت داشت تا باعث سوءرفتار و نتایج نامطلوب برای فرد نباشد.سادات مقدم درباره تکنیکهای مقابله با خشم گفت: رفتارهایی که در این بخش فرد میتواند داشته باشد چندگونه است. فرونشانی ازجمله شیوههاست که به خوبی در فیلم «هیس! دخترها فریاد نمیزنند» تصویر شده است. این فن بهنوعی سرکوب خشم را دنبال میکند. فردی که با این الگوی رفتاری بزرگ میشود در عمل امکان ابراز و مدیریت این حس طبیعی را فرانمیگیرد. فراموش نکنیم که در بعضی موقعیتهای اجتماعی خشم لازم است و زمینهساز دفاع فرد از خود است.
وی ادامه داد: گونه دیگر رفتاری در برابر خشم را میتوان تسلیم خشم شدن دانست. در این حالت فرد بیمحابا به ابراز خشم میپردازد که عموماً نتایج منفی برای خود فرد و دیگران به بار میآورد. آنچه مورد تأیید ماست این که فرد در برابر خشم رفتار صحیح داشته باشد و باید ضمن کنترل این حس، فرد خشمگین بهصورت قاطعانه و در عین حفظ ادب و استانداردهای رفتاری به بیان خود و علت خشمش اقدام کند. در این حالت فرد بهصورت صحیح تخلیه میشود و در این زمینه دچار افراط و تفریط نمیشود.
کارشناس ارشد روانشناسی درباره سلسله جلسات این کارگاهها در مدارس گفت: جلسات پنجگانه برای دانشآموزان دبیرستانی پیشبینی شده است و در ادامه 3جلسه هم با حضور والدین دانشآموزان برگزار میشود. در جلسات با دانشآموزان با استفاده از همدلی، مشکلات عمومی دانشآموزان را درمییابیم که مسائل آنان کدام است و توصیههای کلی را برای آنها داریم. در جلسات بعدی با استفاده از دادههایی که از دانشآموزان دریافت کردیم شیوههای صحیح مواجهه با بچهها در خانه به والدین آموزش داده میشود.
وی درباره میزان تأثیر این کارگاهها بیان کرد: به نظرم بههرحال برگزاری این کارگاهها مفید است. حتی اگر یک جمله یا آموزه از این کارگاهها در زندگی فرد استفاده شود میتوان امید داشت که نتایج مطلوبی در زندگی فرد ایجاد کند.
برگزارکننده کارگاه «سایبان امید» با بیان نمونهای از زندگی روزمره و مسئله خشم گفت: حتماً دیدهاید که رانندهای در وضعیت ترافیکی پیچیده دچار رفتارهای خشمگینانه میشود. آموزههای ما به فرد کمک میکند که در چنین حالتی رفتار شایستهای داشته باشد و بتواند مشکل به وجود آمده را مدیریت کند و باعث کمک به حل مسئله شود.
وی در مقایسه افرادی که آموزشهای کنترل خشم را فراگرفتهاند با افرادی که چنین توانایی را کسب نکردند، گفت: خانواده محل تلاقی نسلها و رفتارهاست. کسانی که رفتارهای مثبت دارند و در بخش مقابله با خشم آن را بهصورت صحیح مدیریت میکنند هم زندگی آرامی برای خود و هم برای اطرافیانشان میسازند. ادامه این رفتار و نتیجه آن حتی در نسلهای بعدی هم خوب خواهد بود. افرادی که مهارتهای کنترل خشم را دریافت میکنند رفتارهای آسیبرسان کمتری خواهند داشت و جامعهای امنتر حاصل آن است.
سادات مقدم در پایان این خواستار ارتباط بیشتر والدین و مدارس با روانشناسان شد و اضافه کرد: همانطوری که والدین برای بیماریهای جسمی فرزندانشان نگران شده و از پزشکان کمک میطلبند باید برای رفتارهای آنها اهمیت قائل شوند و درصورتیکه هرگونه نابهنجاری اعم از تندخویی، فرورفتن بیشازحد در خود، ترس از جمع یا موارد مشابه را در فرزندانشان میبینند باید از روانشناسان کمک بخواهند. پدر و مادرها باید تعامل بیشتری با روانشناسها داشته باشند. همچنین اولیای مدارس از حضور روانشناسان در مدارس بهره ببرند تا در کنار فرایند آموزشی به تربیت نسلی بالنده موفق شوند.