شهرکی - پایگاه سلامت اجتماعی را در محله اروند راه میاندازد که سلامت اجتماعی و پیشگیری از آسیبهای اجتماعی محله را ارتقا دهد و به تعبیر خودش حال اهالی را خوب کند. میخواهد با آگاهیدادن و آموزش در مدرسه و مسجد و هر جایی که فضای آموزش باشد، از دردهای دردمندان بهویژه آنها که در معرض در دام افتادن مواد افیونیاند یا خانواده از هم گسیختهای دارند یا آلوده به انواع بزه شدهاند و مبتلا به هزار و یک آسیب اجتماعیاند، بکاهد. تعریفش هم از آسیب اجتماعی را در یک عبارت صریح میگوید: هرچه در چارچوب اصول اخلاقی و قواعد قانونی و اجتماعی و فرهنگی قرار نگیرد. در بخش نخست با علیمحمد ایوبی، مدیر پایگاه سلامت اجتماعی «پویان»، درباره طرح «سیبیآر» که بینالمللی و برای معلولان است و توانبخشی آنها مبتنی بر جامعه است تا این افراد همچون دیگر شهروندان از فرصتهای برابر برخوردار شوند، گفتگو کردیم. طرحی که ۲ هزار و ۸۰۰ معلول را زیر پوشش دارد. اما بخش دوم و پایانی گفتگو به بخش دیگری از فعالیتهای او در پایگاهش که همان بهبود سلامت اجتماعی محله است، اختصاص دارد؛ طرحی رایگان که نهتنها شهرکهای شهید رجایی و باهنر که دیگر محلههای کمبرخوردار مناطق همچون رسالت، پنجتن و... درمجموع ۱۵۰ هزار نفر را در مشهد و روستاهای اطراف دربر میگیرد.
تعریفتان از پایگاه اجتماعی سلامت چیست؟
پایگاه اجتماعی سلامت مربوط به معاونت توسعه سازمان بهزیستی است. هدف آن ارتقای سلامت اجتماعی است. یعنی شهروندان را از آسیبهای اجتماعی آگاه کنیم تا آسیبها را شناخته و راههای مقابله با آن را بدانند. هدف این است که با آموزش و استفاده از منابع محلی بتوانیم آنها را به این درجه از آگاهی و توانمندی اجتماعی برسانیم. این آموزشها هم برای عموم جامعه هستند.
این تعاریف را چطور عملیاتی میکنید؟
ما برای رسیدن به این هدف سه گام برداشتیم. ارتباط مؤثر با معتمدان محلی، مسئولان، نهادهای دولتی و غیردولتی برقرار کردیم و قول همکاری را گرفتیم. مثلا برای شهرداری ابتدا بهسراغ معاونت فرهنگی شهرداری منطقه ۶ رفتیم و چندین نشست برگزار کردیم تا خدماتمان را معرفی کنیم. آنها از کتاب و محصولات فرهنگی مرتبط با زمینه همکاری ما در اختیارمان گذاشتند تا در جلسات مردمی به شهروندان آگاهی بدهیم. با بسیج و مساجد و بهداشت نیز این طور همکاریهایی داریم.
فعالیتتان در این حوزه از چه زمانی بوده و چه تعداد از شهروندان را زیرپوشش دارید؟
در سال ۱۳۹۷ این کار آغاز شد و حدود ۱۵۰ هزار نفر را در محلههای کمبرخوردار و حاشیهای مشهد و روستاها زیرپوشش قرار دادیم.
چه دورههای آموزشیای برای ارتقای سلامت اجتماعی محله، مثلا اروند برگزار میکنید؟
ابتدا با رایزنی با معتمدان محلی و جستوجوی اولیه و پنج همیارمان که تسهیلگر اجتماعی نیز هستند نیاز یک محله را شناسایی میکنیم. مثلا در یک محله خانوادههای از هم پاشیده و پدیده طلاق یا معضل اعتیاد به زعم معتمدان محلی دردسرساز شده؛ بنابراین در ادامه طبق دستورالعمل سازمان، آموزش پیشگیری از آن معضل یا مشاوره و... بر اساس استانداردها در مساجد، مدارس و ... برگزار میکنیم. کلاسها ۲۵ تا ۳۰ نفره است و بیشتر مورد استقبال خانمها قرار میگیرد. در هر محله هر ماه کلاس برگزار میشود. در کنار این دورهها پارهای بروشور و کتاب را در اختیار علاقهمندان قرار میدهیم که جنبه آگاهیبخشی داشته باشند.
مراجعه موردی دارید؟
بله، ما در همان کلاسهای آموزشیای که برگزار میکنیم پرسش و پاسخ عمومی یا خصوصی هم داریم و میگوییم مشکل خودشان را بگویند. اگر مشکل او حاد بود و نیاز به مشاورههای جدیتر و پیگیری داشت، نامهای به او میدهیم و به واحد پیشگیری از آسیبهای اجتماعی سازمان بهزیستی معرفی میکنیم تا در سریعترین زمان مسئلهاش به بهترین شیوه برطرف شود.
علاوهبر سازمان بهزیستی در نهادهای دیگر مثل دادگستری یا آموزش و پرورش، شهرداری و... هر کدام بخشی از بودجهشان را به پیشگیری از آسیبهای اجتماعی اختصاص دادهاند یا حتی بخشی به این نام دارند، اما متأسفانه باز هم در بخشهایی از شهر و برخی محلهها نمیتوان از انواع آسیبهای اجتماعی چشم پوشید. ایراد کار کجاست؟
بپذیریم شهر مهاجرپذیری داریم. این مسائل هم یکشبه به وجود نیامدهاند؛ بنابراین یک شبه هم برطرف نخواهند شد. هر سازمان و نهادی هم از منظر تخصصی خود به این موضوع ورود پیدا میکند؛ گرچه معتقدم مدیریت واحد در این زمینه راهگشاست.
به بحث کودک همسری ورود پیدا کردهاید؟
این مسئله در حوزه وظایف ما تعریف نشده است. طرح آموزش خانواده، مشاورههای قبل و بعد ازدواج و پیشگیری از طلاق و پیشگیری از کودکآزاری و همسرآزاری، پیشگیری از اعتیاد و ارتکاب به سرقت و فرار از خانه و... از برنامههای ماست.