رضا میرزاده
مراسم بزرگداشت زندهیاد استاد محمود فرشچیان، پنجشنبه گذشته در بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی برگزار شد. در این مراسم که با حضور برخی چهرههای فرهنگی و هنری و نیز خانواده استاد فرشچیان برگزار شد، ضمن بیان ویژگیهای شخصیتی و هنری استاد فرشچیان و آثار ماندگاری که خلق کرده است، تعدادی از آثار استاد فرشچیان به موزه حرم مطهر رضوی اهدا شد.
هنرمند حقیقی، خداوند است
تولیت آستان قدس رضوی در این مراسم گفت: هنرمند، جلوه ای از اسم «مصور» خداوند است. همان گونه که خداوند عالم هستی را در نهایت زیبایی و نظم آفرید تا پرده های ظلمت، جهل و تاریکی را از ذهن بشر بزداید، هنرمند نیز با قلم و تصویر، حقیقت ها، ارزش ها، فضیلت ها و پاکی ها را به نمایش می گذارد و عالی ترین مفاهیم انسانی را در قالب هنر متجلی می سازد.
آیتا... مروی افزود: هنرمند حقیقی خداوند است. آفرینش سراسر جلوه خداست و هنرمند راستین نیز تجلی همین صفت الهی است. هر هنرمندی که به دنبال ترسیم زیبایی های عالم باشد، پرتوی از تجلی الهی است.
وی در بخش دیگری از سخنانش به بیان ویژگی های زنده یاد استاد فرشچیان پرداخت و گفت: برگزاری این گونه جلسات، فقط پاسداشت هنرمندی کم نظیر، باایمان و متعهد نیست، بلکه درحقیقت تکریم «هنر متعهد» است؛ بزرگداشت هنرمندانی که آینه مصوربودن خدا هستند و رسالت هنر آن ها نیز زدودن تاریکی و جهالت و ظلمت از زندگی بشر است.
تولیت آستان قدس رضوی در بخش دیگری از سخنانش با انتقاد از بهره گیری قدرت های استعماری از هنر و هنرمند در مسیر خدمت به ابتذال، بردگی و حیوانیت تأکید کرد: وظیفه ماست که در برابر این جریان ایستادگی کنیم و هنر و هنرمندان مؤمن و ارزش مدار را ارج نهیم. باید آن ها را به نسل ها معرفی کنیم و اجازه ندهیم به فراموشی سپرده شوند.
وی با استناد به آیات شریفه قرآن کریم گفت: هنر حقیقی نزد انسان های بصیر و صاحبان خرد و افرادی است که با نگاه ژرف و تأمل به عالم آفرینش توجه دارند؛ افرادی خردمند که ممکن است در لباس عالمان یا مردم عادی و در هیئت هنرمندان ظاهر شوند.
عشق خالصانه به اهل بیت(ع)، راز جاودانگی هنر استاد فرشچیان است
تولیت آستان قدس رضوی در ادامه گفت: زنده یاد استاد فرشچیان هنرمندی بصیر، متفکر، آزاداندیش و اهل ذکر و توجه بود. او هنر خود را در مسیر فضیلت های انسانی و تعالی بشریت به کار گرفت. استاد فرشچیان فقط یک نقاش چیره دست یا مصور توانمند نبود. هنرمندی مؤمن و عارفی بصیر بود که شیفتگی به اهل بیت(ع) در آثار او جریان داشت. طراحی بی نظیر ضریح مطهر امام رضا(ع) و ضریح مطهر سیدالشهدا(ع) نمونه ای آشکار از این دلدادگی است.
وی افزود: آثار استاد فرشچیان فقط نقاشی نیست، بلکه تبلور ایمان، تجلی عشق و انعکاس ذوق الهی است و ایمان راستین و عشق خالصانه اش به اهل بیت عصمت و طهارت(ع)، راز اصلی جاودانگی هنر اوست. تابلو جاودانه «عصر عاشورا» نه فقط یک نقاشی، بلکه منبری عاطفی و سرشار از احساس و حقیقت است که مظلومیت و فضیلت را در اوج خود به نمایش می گذارد؛ مرثیه ای تصویری که هر بیننده را به عمق حماسه کربلا می برد. شاهکار «ضامن آهو» تجلی رأفت، کرامت و مهربانی امام رضا(ع) و روایتگر پیوند ناگسستنی امام(ع) با مردم و حقیقت شفاعت و میزبانی کریمانه ای است که در حرم مطهرشان از زائران و میهمانان خویش به عمل می آورد.
مروی تأکید کرد: بزرگ ترین سند افتخار یک هنرمند متعهد، این است که هنر او در مقدس ترین و ملکوتی ترین نقطه زمین و در کنار پیکر امامان معصوم(ع) جاودانه شود، نه اینکه آثارش در نگارخانه های بزرگ دنیا به نمایش درآید. این افتخاری بود که نصیب استاد محمود فرشچیان شد.
وی افزود: استاد فرشچیان نشان داد هنر زمانی به اوج شکوه و ماندگاری می رسد که در مسیر ایمان، عرفان و فضیلت های انسانی گام بردارد. او در مدت عمر پربرکت خود، میراث عظیم نگارگری ایران را پاس داشت و اعتلا بخشید. استاد فرشچیان، تنهاهنرمند برجسته معاصر بود که مکاتب بزرگ نگارگری ایران را در وجود خویش گرد آورد و هنر خود را از قید یک محدوده جغرافیایی خاص فراتر برد. یاد و نام و آثار استاد فرشچیان، همواره ماندگار و گسترده خواهد بود.
تلاش استاد فرشچیان در احیای امر اهل بیت(ع)
رئیس سازمان علمی وفرهنگی آستان قدس رضوی در این مراسم ضمن تأکید بر لزوم بهره گیری از زبان روز در انتقال مفاهیم معرفتی و تعالیم اهل بیت(ع) و به خصوص نقشی که هنر در این زمینه ایفا می کند، گفت: تابلوهای نفیس استاد فرشچیان مانند «شام غریبان»، «عصر عاشورا»، «ضامن آهو»، «معراج» و نیز طراحی پنجمین ضریح امام رضا(ع) توسط ایشان، در راستای احیای امر اهل بیت(ع) و انتقال مفاهیم دین صورت گرفته است.
عبدالحمید طالبی افزود: زنده یاد استاد فرشچیان هنر و تعهد خود را در مسیر خدمت به معارف اهل بیت(ع) قرار داد و آثاری جاودانه بر جای گذاشت. مراسم امروز نیز برای گرامیداشت این خادم متواضع و بااخلاق امام رضا(ع) و اهل بیت(ع) برگزار شده است.
شناخت جهان از هنر ایرانی با تبلور هنر استاد فرشچیان بیشتر خواهد شد
رئیس فرهنگستان علوم نیز در این مراسم با تأکید بر ضرورت راه اندازی کرسی علمی برای معرفی ابعاد مختلف وجودی این هنرمند فقید در آستان قدس رضوی و نیز در دانشگاه های کشور گفت: گاهی سال ها طول می کشد تا ماهیت حقیقی و ابعاد گوناگون شخصیت چنین هنرمندانی شناخته شود.
محمدرضا مخبر دزفولی افزود: زنده یاد استاد فرشچیان ازجمله نوادر روزگار بود. حفظ و برجسته شدن نقاشی ایرانی و نگارگری امروز، مرهون زحمات و خدمات استاد فرشچیان است. او میان دین، معنویت، اخلاق، هنر و ایران پیوندی محکم ایجاد کرد. نظام علمی استاد فرشچیان، نظام استاد-شاگردی بود و به همین منظور، دانشگاه استاد فرشچیان نیز شکل گرفته است و افرادی که به سبک استاد علاقه دارند، در حال آموزش هستند؛ افرادی که در آینده جزو سرمایه ها و نتایج این دانشگاه خواهند بود. فعالیت این دانشگاه، باقیات صالحاتی است که از این هنرمند نامدار به جای مانده است.
رونمایی از تابلو «شکوه پرواز»
در این مراسم، نخستین بار از تابلو «شکوه پرواز» اثر زنده یاد استاد فرشچیان، متعلق به مؤسسه فرهنگی موزه ای بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی تهران رونمایی شد؛ تابلویی در ابعاد 26در44 سانتی متر که در سال1349 خلق شده است و در آن چهارده پرنده در یک حرکت دوار در زمینه سیاه، در حرکت هستند. همچنین از مجموعه چاپی نفیس با محوریت هجده اثر فاخر زنده یاد استاد فرشچیان که در موزه آستان قدس رضوی در معرض دید بازدیدکنندگان قرار دارد، رونمایی شد.
رونمایی از تمبر یادبودی که به مناسبت چهلمین روز درگذشت زنده یاد استاد فرشچیان و با محوریت چهار اثر هنری وی منتشر شده است، از دیگربخش های این مراسم بود. در بخش پایانی مراسم نیز مجموعه ای از وسایل شخصی زنده یاد استاد فرشچیان توسط همسر وی به تولیت آستان قدس رضوی تقدیم شد تا در تالار آثار این هنرمند برجسته در موزه حرم مطهر رضوی قرار گیرد.