فاطمه شوشتری| کمتر از چندماه از تصویب بودجه ۱۴۰۵ میگذرد و تحولات اخیر، از جمله بحث «جنگ تحمیلی سوم»، تغییرات جدی در قیمت نفت و ضرورت بازسازی مناطق درگیر و زیرساختهای صنعت و انرژی، چهرهای کاملا جدید از نیازهای مالی کشور ترسیم کرده است؛ بودجهای که در شرایط عادی تدوین شده است، اکنون باید پاسخگوی وضعیتی باشد که بسیاری از کارشناسان از آن بهعنوان «شرایط جنگی» یاد میکنند. در چنین شرایطی، این پرسش که آیا بودجه فعلی توان اداره کشور و مدیریت تبعات جنگ و بازسازی را دارد یا نه، محور اصلی بحث میان دولت و مجلس شده و ضرورت متمم یا اصلاح بودجه۱۴۰۵ را به مسئلهای فوری تبدیل کرده است.
ضرورت اصلاح بودجه پس از جنگ تحمیلی سوم
به گزارش شهرآرا، بیستوهشتم بهمنماه سال گذشته بود که نمایندگان مجلسشورایاسلامی لایحه بودجه سال۱۴۰۵ کل کشور را تصویب کردند. نهم اسفندماه، درست 11روز بعد از مصوبشدن این بودجه، جنگتحمیلیسوم شروع شد. بودجه در حالی تصویب شده بود که نه خبری از جنگ بود، نه معادلاتی که بههم میریزد.
در همین زمینه، عباس قدرتی زوارم، سخنگوی کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس شورای اسلامی، روز گذشته درباره وضعیت بودجه۱۴۰۵ و لزوم بازنگری در آن گفت: «در چند جلسه گذشته کمیسیون برنامهوبودجه مجلس درباره اصلاح یا متمم بودجه سال۱۴۰۵ باتوجهبه شرایط فعلی، بحث و تبادل نظر صورت گرفته و رئیس کمیسیون هم مذاکرات و صحبتهایی دراینباره با مسئولان دولتی داشته است.» او تأکید کرده که «با هماهنگی دولت و مجلس اگر نیاز به اصلاح یا متمم بودجه باشد، این اقدام انجام میشود.»
این اظهارات، بهویژه در فضای کنونی که جنگ، تغییر درآمدهای نفتی و هزینههای سنگین بازسازی زیرساختهای آسیبدیده بهطور همزمان بر بودجه تحمیل شده، نشان میدهد موضوع متمم بودجه دیگر بحثی صرفا اداری نیست. به گفته زوارم «در تدوین و نگارش بودجه، موضوع متمم بودجه پیشبینی میشود تا در شرایط خاص کشور یا کاهش یا افزایش منابع بودجه و همچنین تغییر اولویتها بتوان بحث متمم را مطرح کرد.» امروز، ترکیب جنگ، نوسان قیمت نفت و نیاز فوری به بازسازی مناطق جنگی، مصداق روشن همین «شرایط خاص» است.
بازتنظیم ساختار هزینهای دولت، متناسب با شرایط جنگی
نگاهی به تجربه سالهای اخیر نشان میدهد که دولت و مجلس برای مواجهه با شرایط خاص، از ابزارهای بودجهای استفاده کردهاند. در قانون بودجه۱۴۰۱، تبصره۱۲ بهطور خاص امتیاز کمکهزینه عائلهمندی و حق اولاد برای مزدوجان جدید و فرزندان متولد سال۱۴۰۱ را به ترتیب 2و3برابر افزایش داد تا بخشی از سیاستهای حمایتی و جمعیتی از مسیر بودجه تأمین شود. در بودجه۱۴۰۲ نیز تبصره۱۲، در اجرای ماده۱۶ قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، امتیاز کمکهزینه عائلهمندی و حق اولاد را برای شاغلان و بازنشستگان تغییر داد. این روند نشان میدهد که در واکنش به تحولات اجتماعی و اقتصادی، تنظیمات بودجهای میانسال یا سالبهسال امری عادی و حتی ضروری است؛ لذا در شرایط حاضر نیز میطلبد که هرچهسریعتر اصلاح بودجه1405 رقم بخورد؛ بهویژه اینکه در شرایط جنگی، علاوه بر حمایتهای معیشتی و خدمات عمومی، بودجه باید پاسخگوی بازسازی جادهها، پلها، تأسیسات انرژی، شبکههای زیرساختی و خدمات شهری در مناطق آسیبدیده نیز باشد تا آثار جنگ برای سالها بر زندگی شهروندان باقی نماند.
در همین زمینه، روز گذشته رئیس فراکسیون کارآفرینی، رفع موانع تولید و اشتغال مجلس شورای اسلامی نیز در گفتوگویی با خبرگزاری خانه ملت، تأکید کرده است: کارمندان انتظار اجرای کامل مصوبات مربوط به حقوق و مزایا بودجه سال 1405 را دارند، به خصوص در شرایط معیشتی فعلی و تورم جاری تصمیمات اقتصادی دولت باید با واقعیتهای زندگی مردم هماهنگ باشد و هرجا نیاز است، اصلاحات بودجهای دراینراستا صورت بگیرد.
به گفته سیدکریممعصومی، قانون بودجه۱۴۰۵ پیشبینیهایی برای افزایش حقوق کارکنان دولت، از جمله فرهنگیان دارد؛ اما اجرای دقیق و بدون تبعیض این مصوبات، حفظ قدرت خرید واقعی و هماهنگی با واقعیتهای اقتصادی زندگی مردم، معیار سنجش موفقیت آن خواهد بود.
در پایان باید گفت بحث امروز مجلس و دولت درباره متمم بودجه۱۴۰۵، دیگر صرفا بحثی فنی و اقتصادی نیست؛ این بحث، آزمونی برای توان حاکمیت در مواجهه با «بودجه جنگ» و «بازسازی» است. اکنون که سخنگوی کمیسیون برنامهوبودجه از طرح و پیگیری موضوع سخن گفته و از مذاکرات رئیس کمیسیون با مسئولان دولت خبر داده است، گام بعدی با دولت است: ارائه هرچهسریعتر متمم یا لایحه اصلاح بودجه، تا امکان تصمیمگیری شفاف و بموقع درباره واقعیتهای جنگ، نفت و بازسازی فراهم شود. نتیجه این تصمیمها، مستقیما در امنیت ملی، تابآوری اقتصادی و کیفیت زندگی شهروندان، بهویژه در مناطق درگیر جنگ و شهرهای بزرگ، منعکس خواهد شد.