تکرار بحران‌ مالی 2008 در 2019 ؟

گزارش تحلیلی شهرآرا از تأثیر جنگ تجاری آمریکا و چین بر اقتصاد جهان و ایران

کد خبر: ۱۰۹۵

تاریخ : ۱۰ تير ۱۳۹۸ - ۰۷:۱۱

نوشته

مسعود سلطانی - اگر خواندن اخبار تکراری درباره جنگ تجاری چین و آمریکا کلافه‌تان کرده است، اگر حوصله ندارید که بخوانید چه بلایی سر شرکت هوآوی می‌آید ‌یا سرانجام فعالیت شرکت اپل در چین چه خواهد شد، اگر فکر می‌کنید اقتصاد ایران ربطی به اقتصاد جهانی ندارد، ما به شما حق می‌دهیم؛ اما اگر فکر می‌کنید رکود اقتصاد جهانی روی زندگی شما بی‌تأثیر است، باید بگوییم که در اشتباهید!
جنگ تجاری میان چین و آمریکا یک‌سالی هست که شروع شده و گویا به این زودی‌ها تمامی ندارد. بعد از دیدار دونالد ترامپ و شی جین پینگ رؤسای جمهور آمریکا و چین در روز شنبه خبرهایی مبنی بر آتش بس در جنگ اقتصادی میان این دو کشور اعلام شد. رسانه‌های دولتی چین گزارش دادند ترامپ با تأخیر اعمال هر گونه تعرفه‌های جدید بر کالاهای چینی در دوره احیای مذاکرات موافقت کرده گرچه رسانه‌‌های چینی نگفته‌اند آیا ترامپ تعرفه‌هایی را نیز که به‌تازگی اعمال کرده متوقف می‌کند یا خیر. ترامپ نیز پس از نشست با همتای چینی خود در حاشیه اجلاس گروه20 گفت: ما درباره موارد زیادی گفت‌وگو کردیم و حالا به مسیر خود بازگشته‌ایم، خواهیم دید چه اتفاقی می‌افتد. نشست خوبی داشتیم. اما رسانه رسمی دولت چین روزگذشته اعلام کرد که «راه طولانی برای حصول توافق در راستای خاتمه‌ بخشیدن به جنگ تجاری پکن- واشنگتن باقی مانده و منازعات بسیاری پیش روست.». به گزارش اقتصاد آنلاین این رسانه افزود: اگرچه دونالد ترامپ رئیس‎جمهوری آمریکا از اعمال تعرفه‎های بیشتر علیه چین امتناع کرد و خصومت با هوآوی را تا پایان مذاکرات تجاری به تعویق انداخت؛ هنوز هیچ چیز مشخص نیست.

پیش‌بینی کارشناسان از رکود اقتصاد جهانی
نبرد اقتصادی آمریکا و چین در حالی اتفاق می‌افتد که رشد اقتصادی بسیاری از کشورهای جهان رو به کاهش است و هم‌زمانی این 2 اتفاق باعث شده تحلیلگران مالی درباره آینده اقتصاد جهانی نگران باشند و مدام هشدار بدهند. در تازه‌ترین هشدار، بانک سوئیسی یو‌بی‌اس اعلام کرده است ‌به‌زودی بانک‌های مرکزی جهان ناچار خواهند شد ‌نرخ بهره را کاهش دهند. کارشناسان این بانک اعلام کرده‌اند ‌توافق میان آمریکا و چین به این زودی‌ها امکان‌پذیر نیست و حتی احتمال هدف قرار گرفتن ۳۰۰ میلیارد دلار دیگر از محصولات چینی و اعمال عوارض بر این کالاها از سوی آمریکا وجود دارد. تداوم این تنش‌ها به کاهش 75/0 درصدی رشد اقتصاد جهانی منجر می‌شود و بعد از آن جهان تنها یک گام تا رکود بزرگ فاصله خواهد داشت.

توافق چین و روسیه برای حذف دلار
تجربه رکود اقتصاد جهانی در سال‌های 2007 و 2008 میلادی که منشأ آن بحران مالی در بانک‌های آمریکا بود درس‌هایی مهم برای تمام کشورها داشت. یکی از آن درس‌ها تلاش برای حذف تأثیر نوسانات ارزش دلار بر معاملات تجاری بین‌المللی بود. حالا در شرایطی که بوی بهبود از اوضاع اقتصادی جهان به مشام نمی‎‌رسد، چین و روسیه به دنبال حذف تأثیر دلار بر مبادلات خود هستند و قراردادی امضا‌ کرده‌اند که بر اساس آن استفاده از ارزهای ملی خود در تجارت دوجانبه را تا ۵۰ درصد افزایش خواهند داد. این توافق از جدی بودن پیش‌بینی‌ها درباره رکود اقتصاد جهانی حکایت دارد، رکودی که وزرای اقتصادی چین و روسیه برای خنثی کردن آن از حالا تلاش می‌کنند. چین بزرگ‌ترین شریک تجاری روسیه است که تجارت دو‌جانبه آن‌ها به ۱۰۷ میلیارد دلار می‌رسد. هر 2 طرف قصد دارند مقدار فعلی تجارت را طی چند سال آینده 2برابر کنند.

رکود اقتصاد جهانی، رونق اقتصاد ایران؟
اقتصاد ایران 40 سال است با تحریم‌های بین‌المللی دست و پنجه نرم می‌کند و این باعث شده است ما در بازارهای جهانی فعال نباشیم. شرکت‌های ایرانی در شرکت‌های غربی سهیم نیستند و همین مسئله آسیب‌پذیری اقتصاد ایران را در برابر رکود اقتصاد جهانی تقریبا به صفر رسانده است چنان‌که در بحران اقتصادی سال‌های 2007 و 2008 میلادی ایران دچار مشکل شدیدی نشد. نه‌تنها قیمت نفت بلکه قیمت سایر مواد معدنی مانند مس نیز به‌شدت تحت‌تأثیر قرار می‌گیرد. مثلا قیمت محصولات پتروشیمی در بازارهای جهانی طی یک سال اخیر بین 60 تا 70 درصد کاهش پیدا کرده است. همچنین محصولات دیگر مانند فرش و خشکبار نیز از این قاعده مستثنا نیست. در نتیجه، نه‌تنها درآمد دولت بلکه درآمد بخش خصوصی نیز کاهش می‌یابد که تأثیر منفی بر حجم تولید ناخالص ملی و سطح اشتغال دارد. از سوی دیگر، قیمت کالاهای وارداتی مانند خودرو و محصولات صنعتی کاهش می‌یابد زیرا شرکت‌های غربی برای فروش محصولات خود و دستیابی به نقدینگی حاضر خواهند شد، محصولاتشان را حتی ارزان‌تر از قیمت تولید عرضه کنند. این اتفاق به مرور به ورشکستگی‌شان منجر خواهد شد و در این شرایط، بازار ایران برای سرمایه‌گذاران خارجی جذاب خواهد شد اما اینکه سرمایه خارجی وارد ایران شود یا نه مسئله‌ای است که پاسخ به آن فعلا زود است.بررسی ها نشان می دهد در صورتی که اقتصاد جهانی دوباره وارد بحران شود،این مسئله به دلیل اینکه هزینه تامین مواد اولیه تولید برای ایران را کاهش داده و از طرفی مزیت کالاهای صادراتی ایران را افزایش می دهد،باعث می شود تا اقتصاد کشور بتواند بر رشد خود افزوده و مقداری از رشد منفی سال گذشته خود را جبران کند.