عابدزاده؛ نمادی از هویت در حوزه معماری و تربیت

دومین نشست هویتی «چهارسو» در فرهنگ‌سرای انتظار برگزار شد

کد خبر: ۱۱۷۲۵

تاریخ : ۲۳ آذر ۱۳۹۸ - ۰۸:۲۳

نوشته

حسین‌زاده عطار
خبرنگار شهرآرا محله
دومین نشست هویتی چهارسو با نام «خشت و آینه» و محوریت نکوداشت هنر مرحوم حاج علی‌اصغر عابدزاده در نهادسازی فرهنگی با همکاری سازمان اجتماعی‌فرهنگی شهرداری مشهد و حضور جمعی از مسئولان و مخاطبان در فرهنگ‌سرای انتظار برگزار شد. در این مراسم از پوستر طراحی جلد کتاب مجموعه «یاد‌ها و خاطره‌ها» نوشته سیدخلیل حسینی رونمایی و مستند زندگی‌نامه حاجی عابدزاده به نام «نفس صبح» اثر هادی حاجتمند نیز به نمایش گذاشته شد؛ مردی که وقتی دلش را خانه تکانی کرد، نیت کرد که ۱۴ بنا را به نام ۱۴ معصوم (ع) در مشهد بسازد، اما زمانه فقط مجال ساخت ۱۲ بنا را به او داد که دو بنای علویه و کاظمیه‌اش در منطقه یک شهری واقع شده است.
رئیس شورای اسلامی شهر مشهد در این جلسه با بیان خاطرات تحصیلش در مدرسه علویه حاج علی‌اصغر عابد‌زاده اظهار کرد: من در پیش‌دبستانی وارد مدرسه مرحوم عابدزاده شدم، اما پس از یک هفته و به خواست معلمانم کلاس اول را آغاز کردم. در کلاس چهارم نیز به پیشنهاد معلمم آقای دهقانی که خبری از او ندارم، در طول یک دوره دوماهه آموزش تابستانه کلاس پنجم و ششم را جهشی گذراندم.
محمدرضا حیدری با اشاره به یکی از ویژگی‌های خاص مدارس مرحوم عابدزاده گفت: یکی از نکات مثبت مدارس مرحوم حاجی عابدزاده، انعطاف در برنامه‌های آموزشی بود و آنچه امروز به عنوان مدارس تیزهوشان می‌شناسیم در همان دوران در مدارس مرحوم عابدزاده وجود داشت.
وی یادآور شد: اکنون این آمادگی را داریم که در شورای شهر مشهد به حفظ این نماد‌های هویتی کمک کنیم تا با حفظ چارچوب این بنا‌ها و اماکن، کاربرد‌های متنوع فرهنگی، دینی و مذهبی درون آن‌ها شکل بگیرد.
عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرس و مشاور ارشد رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران نیز در این جمع درباره شکل‌گیری مهدیه‌ها در ایران گفت: حاجی عابدزاده از ملک شخصی خود نخستین مهدیه را ساخت و آن را به پایگاه قرآن تبدیل کرد و پس از آن  ۹۶ شعبه انجمن پیروان قرآن را راه‌اندازی کرد.  شاید کسی نداند، اما بعد از تأسیس مهدیه توسط مرحوم عابدزاده، مهدیه‌های دیگر در ایران شکل گرفت.
حجت‌الاسلام محمدرضا نوراللهیان تأکید کرد: نهادسازی آموزشی برای دهه ۹۰ بسیار تغییر کرده است؛ بنابراین باید افرادی با افق دید وسیع‌تری وارد کار شوند تا کار اصولی‌تر انجام شود.
عضو پژوهشکده نوین شهر معنوی ثامن مشهد نیز در این برنامه گفت: مرحوم عابدزاده به فعالیت‌های فرهنگی شهر مکانیت بخشید. اتفاقی که پیش از او رخ نداده بود.
مجید خدایی تأکید کرد: مجموعه بنا‌های ساخته شده توسط مرحوم عابدزاده در دو وجه بررسی‌شدنی است، یکی تک بنا‌ها و دیگر مجموعه بنا‌هایی که از او در مشهد به یادگار مانده است.
وی توضیح داد: زمانی که خیابان، محور توسعه در دوران پهلوی بود، بنا‌هایی که توسط او ساخته شد سبب توسعه فرهنگی و دینی شد و یک جریان دغدغه‌مند را ایجاد کرد.
این مدرس معماری، اماکن مذهبی و فرهنگی مرحوم عابد‌زاده را تجلی جریان اجتماعی و تفکر او دانست که باید حفظ شود و گفت: ما نیاز به بازنگری داریم و امیدوارم روزی برسد بنا‌هایی که از آن مرحوم تخریب شده است دوباره احیا شود.
مدیرکل اسبق آموزش و پرورش خراسان نیز در این نشست گفت: در هدف‌گذاری مجموعه‌هایی مانند مدارس مرحوم عابدزاده، خروج افرادی در نظر گرفته می‌شد که کاسب یا تاجر شوند یا به حوزه علمیه ورود پیدا کنند و به‌نوعی در جامعه تأثیرگذار باشند، برنامه‌ریزی‌ها و سیاست‌گذاری‌ها نیز در همین راستا شکل می‌گرفت.
جعفر ملکی ادامه داد: کتاب‌های درسی و معلمان در این مدارس از طرف حکومت پشتیبانی نمی‌شد و حاکمیت در مقابل مدارس قرار داشت. در واقع در آن‌زمان اگر مدارسی با هویت دینی تشکیل نمی‌شد بسیاری فرزندان خود را به مدرسه نمی‌فرستادند.
این شاگرد عابدزاده توضیح داد: در مدارس دینی مرحوم عابدزاده روحانیون متدین حضور داشتند و عدالت به‌طور کامل حاکم بود و اگر کسی توان مالی مناسبی نداشت، شهریه هم پرداخت نمی‌کرد.
او با اشاره به اینکه حاجی عابدزاده مخالف تنبیه بدنی دانش‌آموزان بود، ادامه داد: روزی ایشان به مدرسه آمد و ابزار تنبیه دانش‌آموزان را شکست و نشان داد که مخالف تنبیه بدنی دانش‌آموزان در مدارس است و در مقابل از شیوه‌های ترغیب و تشویق دانش‌آموزان استفاده می‌کرد.
مدیرکل اسبق آموزش و پرورش خراسان با اشاره به اینکه مرحوم عابدزاده در بحث حمایت‌های مردمی به تقدیر و تکریم از خیران می‌پرداخت، خاطر نشان کرد: امروزه ما از تجربه‌های مدارس حاجی عابدزاده در بستر آموزش و پرورش استفاده زیادی می‌کنیم که یکی از این استفاده‌ها تشکیل مجمع خیرین مدرسه‌ساز در خراسان است که به مرور در کشور گسترش زیادی پیدا کرده است.
وی با اشاره به سازمان‌دهی قوی فعالیت‌های مرحوم حاج علی‌اصغر عابدزاده توضیح داد: ایشان جدا از اخلاص و شخصیت بزرگش، یک مدیر اجرایی خوب بود. توسعه زیارت عتبات، امدادرسانی و کارکرد‌های گوناگونی مانند مدرسه‌داری از جمله نتایج کار مرحوم عابدزاده است.