سرباز هخامنشی تخت جمشید در راه برج میلاد

نقش برجسته سرباز هخامنشی تخت جمشید استردادی از آمریکا فردا (سه‌شنبه ۲۶ آذر) در موزه مشاهیر برج میلاد به نمایش گذاشته می‌شود.

کد خبر: ۱۲۰۵۷

تاریخ : ۲۵ آذر ۱۳۹۸ - ۱۳:۴۷

نوشته

به گزارش شهرآرانیوز، بخشی از نقش برجسته سرباز هخامنشی مربوط به سده پنجم پیش از میلاد است. این اثر در فاصله سال‌های ۱۳۱۱ و ۱۳۱۲ هجری شمسی در کاوش‌های موسسه شرق‌شناسی دانشگاه شیکاگو در تخت جمشید توسط ارنست هرتسفلد کشف شد، اما متأسفانه در سال ۱۳۱۶ به سرقت رفت.
سر سرباز هخامنشی یکی از چندین سنگ برجسته منقوش به سربازان هخامنشی از پلکان شرقی کاخ آپادانا مجموعه تخت جمشید است و زمانی که آن را از پله شماره ۱۹ پلکان شرقی کاخ آپادانای تخت جمشید دزدیدند (احتمالا در سال ۱۳۳۶ شمسی) کسی نفهمید چطور، چه زمان و چه کسی آن را ربود.

تا اینکه فردی به نام خانم برنت در سال ۱۹۷۴ سر سرباز هخامنشی را از یک حراجی با عنوان حراجی ساتبیز نیویورک خرید و این اثر دزدیده شده را به مدت ۳۰ سال در اختیار خود نگه داشت. او بعد از گذشت ۳۰ سال، در مارس ۲۰۰۵ میلادی تصمیم به فروش آن از طریق حراجی کریستیز کرد و ایران همان موقع متوجه حراج یک اثر تاریخی شد که سال‌ها پیش از تخت جمشید دزدیده بودند.
پیرو آن سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری اقدامات قضایی خود را توسط وکلای انگلیسی مبنی بر توقیف حراج و طرح دعوی جهت استرداد شی به ایران با اثبات مالکیت ایران درخصوص این اثر آغاز کرد، اما دادگاه لندن در تاریخ ۲۰ مارس ۲۰۰۷ میلادی حکم به نفع دارنده فعلی اثر ساکن فرانسه صادر کرد.
سازمان میراث فرهنگی اعلام کرد آمادگی دارد طی مذاکره با دارنده فعلی اثر و پرداخت هزینه نگهداری، این قطعه سنگ ارزشمند تاریخی که اثری ملی است را به جایگاه اصلی خود (بر پیکر سرباز هخامنشی) بازگرداند. همچنین طبق قوانین بین المللی تمامی هزینه‌های نگهداری به دارنده کنونی سر سرباز هخامنشی به طور کامل پرداخت شود.
تا اینکه مدتی بعد با وجود واسطه‌های متعدد بر سر راه مذاکره برای بازپس گیری این نقش برجسته و شفاف نبودن موضوع به طور دقیق باعث شد ارتباطی حاصل نشود، با این حال برای احقاق حقوق ملی ایران شکایتی از فروشنده تنظیم شد گرچه این احتمال وجود داشت که دادگاه به نفع ایران رای صادر نکند، اما با وجود استفاده از وکلای زبده و مجرب و پرداخت هزینه‌ای بیش از ۴۰۰ هزار پوند رای دادگاه لندن به نفع فروشنده صادر شد بعد از آن فروشنده برای مذاکره با ایران ابراز تمایل کرد.
آبان سال ۸۶ خانم برنت فرانسوی پیشنهاد پرداخت هزینه ۵۰۰ هزار پوندی برای نگهداری این شیء طی این سال‌ها را از سوی ایران نپذیرفت و سر سرباز هخامنشی در انگلیس به حراج گذاشته شد؛ در نهایت به همان قیمت پایه ۵۰ هزار پوندی فروخته شد. بعد از آن کسی نمی‌دانست که خریدار جدید چه کسی است.
در بهمن سال ۹۲ با کشف نقش‌برجسته یک سرباز هخامنشی در آپارتمان مردی کانادایی در شهر ادمونتون، ماجرای سرقت این کتیبه باستانی وارد مرحله جدیدی شد. وقتی این خبر در رسانه‌های خارجی منتشر شد، کسی نگفت آیا این همان سرباز هخامنشی است که در انگلیس بود یا نه. با این وجود رسانه‌ها نوشتند که این اثر تاریخی ارزشمند در سال ۲۰۱۱ در روز روشن از موزه هنر‌های زیبای مونترال کانادا به سرقت رفت، سپس در ۲۲ ژانویه ۲۰۱۴ در بازرسی از خانه یک جوان کانادایی به نام «سمون متکی» در استان کبک این کشور پیدا شد. این فرد گفته بود که کتیبه هخامنشی را سه سال پیش از دوستانش به قیمت هزار و ۴۰۰ دلار خریداری کرده و فکر نمی‌کرده که قیمتی باشد.
از اینجا به بعد دولت جدید روحانی روی کار آمد و روند پیگیری‌ها برای برگرداندن این نقش برجسته همانند گذشته، ادامه یافت. در این مدت خبری از سرباز هخامنشی نبود تا این‌که در آبان سال ۱۳۹۶، با سوی کمپانی هنرکهن، روبرت ویس پوستری را منتشر کرد که در آن نقش‌برجسته سرباز هخامنشیِ سرقت شده از تخت‌جمشید روی آن حک شده بود.
این موسسه قصد تبلیغ نمایشگاه هنر کهن نیویورک را داشت. سازمان میراث فرهنگی وقت با اطلاع از این اقدام، با همکاری مرکز خدمات حقوق بین‌الملل ریاست‌جمهوری موفق به توقف نمایش و فروش آن در نیویورک شد و در روز نخست آغاز به کار نمایشگاه یعنی شش آبان سال ۹۶ طرح نقش‌برجسته سرباز هخامنشی که قیمتی معادل ۱.۲ میلیون دلار ارزش گذاری شده بود، از بخش معرفی آثار نمایشگاه و در قسمت کلاسیک روی سایتِ این کمپانی حذف شد.

همراه رئیس جمهور به کشور بازگشت

این اثر از همان زمان در اختیار دادستانی امریکا قرار گرفت، پیگیری‌های حقوقی ایران منجر به برگزاری دادگاه عالی نیویورک و اعلام رأی نهایی به نفع ایران شد و حتی اعتراض به این رای نیز خللی در حکم استردادی که دادگاه عالی امریکا برای ایران صادر کرده بود، ایجاد نکرد و به این ترتیب به طور رسمی تحویل ایران شد و سرانجام در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد در سال ۱۳۹۷، در دستان حجت الاسلام و المسلمین حسن روحانی قرار گرفت تا رئیس جمهور را به ایران همراهی کند.
نقش برجسته سرباز هخامنشی تا کنون در استان‌های خراسان رضوی، سیستان و بلوچستان و هرمزگان نمایش داده شده است، نمایشگاه تک اثر این نقش برجسته با همکاری موزه ملی ایران و برج میلاد از فردا آغاز شده و تا ۲۷ دی در برج میلاد ادامه دارد.

منبع: ایرنا