مکانیسم ماشه چیست؟

مکانیسم ماشه (Snapback) یا همان بازگشت سریع تحریم‌ها که طبق این سازوکار، اگر اعضای برجام بتوانند نقض تعهدات ایران را اثبات کنند، تحریم‌های بین‌المللی به صورت خودکار علیه کشورمان برمی‌گردد.

کد خبر: ۱۴۷۶۶

تاریخ : ۲۴ دی ۱۳۹۸ - ۱۳:۲۸

نوشته

مکانیسم ماشه (Snapback) در راستای حل‌اختلاف پیش بینی شده در برجام، فرآیندی است که اگر یکی از طرف‌های برجام به این جمع‌بندی برسد که طرف دیگر به تعهدات ذکر شده در این توافق پایبند نیست، می‌تواند به کمیسیون مشترک شکایت کند.

این کمیسیون، در چارچوب برجام و با هدف نظارت بر اجرای آن تاسیس شده است. اگر در بازه زمانی ۳۵ روزه، موضوع شکایت آنگونه که شاکی می‌خواهد حل و بررسی نشود، شاکی می‌تواند موضوع حل نشده را به عنوان دلیلی برای توقف اجرای تعهدات برجام در نظر بگیرد. همچنین شاکی می تواند با آگاه‌سازی شورای امنیت سازمان ملل درباره حل نشدن موضوع شکایت، عدم اجرای چشمگیر آن را متضمن شود. پس از آن، شورای امنیت نیز ۳۰ روز فرصت دارد تا درباره استمرار تعلیق تحریم‌ها یا بازگرداندن آن‌ها قطعنامه صادر کند.

اگر در این مدت، شورای امنیت نتواند در این خصوص قطعنامه صادر کند، تمام تحریم‌های شورای امنیت سازمان ملل که قبل از برجام برقرار شده بودند، به طور اتوماتیک بازمی‌گردند. به این ساز و کار، مکانیسم ماشه (Snapback) یا بازگشت سریع تحریم‌ها هم می‌گویند. نکته مهم این ساز و کار، این است که بازگشت تحریم‌ها، قابل وتو نیست.

تأکید آمریکا بر لزوم اجرای «مکانیزم ماشه»

ناکامی در تصویب قطعنامه آمریکا برای تمدید تحریم‌های تسلیحاتی جمهوری اسلامی ایران باعث می‌شود تا دولت آمریکا به سمت استفاده از مکانیسم ماشه برای مرگ کامل برجام و بازگشت خودکار تحریم‌های شورای امنیت سازمان ملل در مورد ایران می رود؛ همانطور که پیشاپیش تهدید کرده‌ بود.

از سوی دیگر، «مجید تخت‌روانچی» نماینده ایران در سازمان ملل، در بیانیه‌ای درباره اقدام آمریکا برای استفاده از مکانیسم ماشه (یا مکانیسم بازگشت خودکار تحریم‌ها) جهت احیای تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران هشدار داد و اعلام کرد که رأی شورای امنیت در رد قطعنامه پیشنهادی آمریکا برای تمدید تسلیحاتی ایران و انزوای آمریکا در عرصه بین‌الملل، نشان‌دهنده بی‌پایه و اساس بودن ادعای واشنگتن درباره مکانیسم ماشه هم تلقی می‌شود.

وی گفت: «تحمیل هرگونه تحریم یا محدودیت از سوی شورای امنیت بر ایران با پاسخ سخت ایران مواجه خواهد شد و در این خصوص گزینه‌های ما محدود نیست و آمریکا و هر موجودیت دیگری که احتمالاً به آن کمک کند یا به رفتار غیرقانونی آن تن در دهد، مسئولیت کامل اقدامات خود را به‌عهده خواهد داشت.»

در نهایت باید گفت، احتمال آنکه مکانیسم ماشه فعال شود وجود دارد. شاید آمریکایی ها در پشت پرده بدشان نمی آمد که قطعنامه تمدید تحریم ها شکست بخورد تا بتوانند به این بهانه وارد بازی بزرگتری برای بازگرداندن تمام تحریم های سازمان ملل علیه ایران شوند، چون با فعال شدن مکانیزم ماشه، کل تحریم های شورای امنیت و از جمله تحریم های تسلیحاتی احیا خواهند شد.

نبرد دیپلماتیک بزرگی در پیش است. شکست آمریکا در بازی جدید، یک پیروزی بزرگ دیگر برای ایران رقم خواهد زد و‌ موفقیت واشنگتن در فعال سازی مکانیزم ماشه پایان نهایی برجام را منجر خواهد شد.

نکته دیگر آنکه شکست آمریکا در تمدید تحریم ها رویکرد ترامپ در قبال ایران را تهاجمی تر خواهد کرد. دو ماه سخت و سرنوشت سازی در پیش است.